«Το θέατρο είναι μια προσευχή
Σε ό,τι πιστεύει ο καθένας…» Γιάννης Σκουρλέτης
Η bijoux de kant η αισθητική, ποιητική, καλλιτεχνική επικράτεια που έχει δημιουργήσει ο Γιάννης Σκουρλέτης, θέτει τους όρους θέασης των παραστατικών δημιουργημάτων της, πολύ πριν τη μετωπική συνάντηση θεατών-υποκριτών και «απαιτεί» μια ολόκληρη μυητική διαδικασία. Ο δημιουργός επιλέγει τον χώρο των παραστάσεών του, πάντα στο κέντρο της Αθήνας και πάντα κρυμμένο. Σαν έναν μυστικό τόπο συνάντησης των μυημένων. Μέσα σε στοές, σκοτεινούς διαδρόμους, σκάλες υπηρεσιών, ακάλυπτους πολυκατοικιών του ’30, δημιουργώντας μια αισθητική δήλωση-διαμαρτυρία στο βομβαρδισμένο από την κακόγουστη προσωρινότητα του airbnb νεοαστικού τοπίου που μας περιβάλλει.
Ο Γιάννης Σκουρλέτης δημιουργεί με τα σκηνικά του εγχειρήματα παραστασιακά παλίμψηστα που λειτουργούν σαν διαρκή επιτελεστικά αρχεία στα οποία -κατά κανόνα- επιστρέφει εμπλουτίζοντάς τα με κείμενα, λέξεις, αισθητικές και καινούρια σκηνικά συμφραζόμενα. Αυτός ο παραστασιακός κώδικας λειτουργεί με διαρκείς επαναδιασταυρούμενες διακαλλιτεχνικές αναφορές σαν ένα σκηνικό σύμπαν σε διαρκή κίνηση και συνεχή ανάπτυξη.
Ακριβώς με αυτήν την αισθητική προσέγγιση ο Γιάννης Σκουρλέτης συνθέτει τη λυρική performance με τίτλο: «Κάπου περνούσε μια φωνή», στην οποία ο Ναπολέων Λαπαθιώτης αποτελεί το δομικό θεματικό υλικό τoυ σκηνικού του εγχειρήματος.
Ναπολέων Λαπαθιώτης, ένας ιδανικός αυτόχειρας
Στη σύντομη ζωή του, πέρασε ανάμεσα από συνταρακτικά ιστορικά γεγονότα, έντονους έρωτες, ναρκωτικά, ποίηση, ακραία συμπεριφορά που σκανδάλιζε τα τότε αστικά ήθη, αποκήρυξη της εκκλησίας, σκάνδαλα, και σημαδεύτηκε από την εθελούσια έξοδο στις ημέρες της κατοχής. Του αποδόθηκαν χαρακτηρισμοί όπως «Υιός της νύχτας», «Αθηναίος Ντόριαν Γκρέυ», « έργον τέχνης», «Μετέωρο και Σκιά» .
Δανδής, εστέτ, αιρετικός, βαθιά καλλιεργημένος, συγκρουσιακός, πλήρως εξαρτώμενος από τους γονείς του, με ανίατη συστολή και ταυτόχρονα παράτολμη γενναιότητα ο Ναπολέων Λαπαθιώτης θα ζήσει μυθιστορηματικά σε έναν δρόμο που ήδη είχε χαράξει ο νοερός συνταξιδιώτης του Όσκαρ Ουάιλντ.
Πατέρας του, ο ανώτατος στρατιωτικός και μετέπειτα πολιτικός, βουλευτής και υπουργός ο Λεωνίδας Λαπαθιώτης, και μητέρα του, η Βασιλική Παπαδοπούλου, ανιψιά του Χαρίλαου Τρικούπη. Οκτώ ετών θα παραστεί στην κηδεία του σημαντικού πολιτικού άνδρα. Θα είναι η πρώτη του επαφή με τον θάνατο, που θα τον συνταράξει. Άρθρο του σχετικό θα συμπεριληφθεί στην πολύτομη βιογραφία που εξέδωσε η αδερφή του Τρικούπη, Σοφία για τον αδερφό της.
Η παιδεία του, ως έφηβου, ήταν πολύπλευρη και εντυπωσιακή. Ξένες γλώσσες, μαθήματα ζωγραφικής και πιάνο. Γράφει από μικρό παιδί. Τάση που ενισχύεται από τους γονείς του, αφού μόλις στα δεκατρία του χρόνια θα εκδώσει με έξοδα του πατέρα του το «έμμετρο δράμα σε δύο πράξεις» με τίτλο «Νέρων ο Τύραννος». Θα γραφτεί στη Νομική Σχολή Αθηνών από μια επιλογή της στιγμής.
Σημαντικές συναντήσεις τη ζωής του στάθηκαν οι: Ελ. Βενιζέλος, Κ. Καβάφης Κ. Παλαμάς, Ν. Λύτρας, Ζ. Παπαντωνίου, Μ. Κοτοπούλη, Κ. Χρηστομάνος. Ανανέωσε με τόλμη έναν αραχνιασμένο ηθογραφισμό. Διατηρούσε άμεση σύνδεση με το κίνημα του αισθητισμού. Στο ποιητικό του ύφος διαπλέκεται ένας έντονος αισθησιασμός με έναν ιδιότυπο και προσωπικό νεορομαντισμό. Δεν έκρυψε ποτέ την ομοφυλοφιλία του- και σύμφωνα με τον Ν. Σαραντάκο- ,ακόμα και ως γιος Υπουργού παρακολουθούσε τις ομιλίες του πατέρα του στη Βουλή συνοδευόμενος από τον εκάστοτε εραστή του. Δεν δίσταζε -με την ανοχή των γονιών του- να φιλοξενεί στο σπίτι τους τις συγκυριακές – νυχτερινές συνήθως- ερωτικές του συναναστροφές.
Αν και δεν οργανώνεται ποτέ επίσημα στο κομμουνιστικό κόμμα, ασπάζεται τον κομμουνισμό, γράφει στον Ριζοσπάστη, και σε λογοτεχνικό περιοδικό που πρόσκειται σε αυτόν. Ο θάνατος της μητέρας του, το 1937, τον συνθλίβει. Θα την ακολουθήσει τέσσερα χρόνια αργότερα και ο πατέρας του. Μην έχοντας ποτέ ανεξαρτητοποιηθεί ουσιαστικά από τους γονείς του, δεν έχει δικλείδες πρακτικής αντιμετώπισης της ζωής. Η κατοχή και η κατασπατάληση της περιουσίας του θα τον εξαθλιώσουν.
Θα παραδώσει στον Εφεδρικό ΕΛΑΣ Εξαρχείων τα όπλα του πατέρα του. Όλα εκτός από ένα. Με αυτό, τον Ιανουάριο του 1944 θα αυτοκτονήσει με μια σφαίρα στην καρδιά. Άλλωστε, πάντοτε έλεγε ότι σε περίπτωση αυτοκτονίας δεν θα έστρεφε ποτέ το περίστροφο στο κεφάλι, αφού το μυαλό του δεν του δημιούργησε ποτέ πρόβλημα, αλλά στην καρδιά του, που στάθηκε πάντοτε η πηγή όλων των δεινών του. Θα ταφεί τέσσερις ημέρες αργότερα με έρανο των φίλων του.
«Για την αισθητική της ερωτικής επιθυμίας»
Η πρώτη φορά που ο Γιάννης Σκουρλέτης θα συναντήσει παραστασιακά τον ποιητικό κόσμο του Λαπαθιώτη είναι το 2010 -πριν δημιουργηθεί η Bijoux De Kant- ανεβάζοντας το «Καρδιά με κόκκαλα». Θα επανέλθει το 2016, με το «Ο γείτονάς μου ο Ν. Λαπαθιώτης», όπου στον σκηνικό του διάλογο θα προσθέσει και κείμενα του Γιώργου Ιωάννου, που υπήρξε «πλατωνικός γείτονας» του νεορομαντικού ποιητή και που θα αποδοθεί σε μια αξιομνημόνευτη ερμηνεία από τον ηθοποιό Αντώνη Γκρίτση.
Είναι η τρίτη φορά που συνδιαλέγεται παραστασιακά με τον ποιητή του μεσοπολέμου στο σκηνικό εγχείρημα «Κάπου περνούσε μια φωνή», που δανείζεται τον τίτλο του από την ομώνυμη νουβέλα. Αυτή τη φορά θα αναζητήσει σκηνικά «την αισθητική της ερωτικής επιθυμίας» χρησιμοποιώντας αδιόρατα και λεπταίσθητα παραστασιακά υλικά που όμως θα οικοδομήσουν ένα ιδεολογικά διαυγές, καλλιτεχνικά υψηλό και αισθητικά άρτιο σκηνικό αποτέλεσμα.
Θα δημιουργήσει ένα υπαινικτικό, αλλά ολοκληρωμένο αφήγημα αποκλειστικά και μόνο βασισμένο σε δώδεκα από τα ποιήματα του Λαπαθιώτη, χωρίς την προσθήκη ούτε μιας εμβόλιμης λέξης που αρκούν ωστόσο για να δημιουργήσουν έναν λυρικό, σκηνικό κόσμο έντονου αισθησιασμού (σημαντική η συνεισφορά της Ασημένιας Ευθυμίου στη δραματουργική διαδικασία). Και που θα αποτυπώσουν εύγλωττα την πυρακτωμένη, φρενήρη, ιλιγγιώδη πορεία του ποιητή στις ατελέσφορες ηδονές -οδύνες και θα αποκαλύψουν μια λάμπουσα, σχεδόν παιδική συστολή, και μια βαθιά ανεπούλωτη μοναξιά.
Το εύστοχο σκηνικό του Κωνσταντίνου Σκουρλέτη έχει ως κύριο προτέρημα, όσα υπαινίσσεται, όσα διατηρεί κρυφά, παρά όσα φανερώνει. Μας παρασύρει σε ένα δαιδαλώδες ψυχικό τοπίο που κυριαρχεί το μαύρο χρώμα, ενώ σε αντίστιξη, δεσπόζει ένας λευκός ερωτιδεύς που μας προτρέπει σε μια φαντασιακή βόλτα στο Ζάππειο, συνήθεια της εποχής του ποιητή, αλλά και στα βασανισμένα συναισθηματικά μονοπάτια της ψυχής του. Σύμμαχός του, το ενδιαφέρον φωτιστικό σύμπαν του Γιώργου Μαρουλάκου. Το αισθητικό ιδίωμα συμπληρώνει -δημιουργώντας μια διακαλλιτεχνική ρωγμή από τη δεκαετία του ’70-, το video του Γιώργου Αποστολόπουλου με πλάνα από τις ομοφυλοφιλικές ερωτικές περιπτύξεις των στρατιωτών από to Sebastiane (1976) σε σκηνοθεσία Derek Jarman.
Βασικό δομικό υλικό πάνω από το οποίο ο ιδιοσυγκρασιακός Γιάννης Σκουρλέτης θα στηρίξει το παραστασιακό του εγχείρημα είναι η έξοχη μουσική σύνθεση του Χρίστου Θεοδώρου, η οποία μετατρέπεται σε ύψιστο σημειολογικό σκηνικό κώδικα από τη ζωντανή ερμηνεία του Αλέξανδρου Αβδελιώδη στο πιάνο.
Συγκινητικός στον τρόπο που επιμελείται την κίνηση ο Διονύσης Νικολόπουλος, δείχνοντας ένα σπάνιο σκηνικό σεβασμό στο ανθρώπινο σώμα.
Ο Ody Icons (Οδυσσέας Κωνσταντίνου) είναι μια αυτόφωτη, χαρισματική, καλλιτεχνική προσωπικότητα. Η ερμηνεία του πολυμορφικού αυτού καλλιτέχνη -όπως αυτοαποκαλείται- είναι θεσπέσια. Τεχνική αρτιότητα, πλούσιο ηχόχρωμα, γνήσια σκηνική συγκίνηση, λιτότητα και βαθύτητα εκφραστικών μέσων, λεπτότητα και πλούτος συναισθηματικών αποχρώσεων, τρυφερότητα που αναδύεται σε κύματα ευγένειας και μιας αδιόρατης θλίψης. Κατορθώνει μέσα σε δώδεκα τραγούδια που ερμηνεύει να διηγηθεί τη ζωή του Λαπαθιώτη, να πλάσει σκηνικά τον χαρακτήρα του, να τον απεκδυθεί και να τον συνθέσει εκ νέου, εξωθώντας παράλληλα τον καθένα από τους θεατές σε μια εμπύρετη μοναχική περιπλάνηση στο ατελέσφορο του ερωτικού ανθρώπινου βίου.
…Συνοψίζοντας
Μια σκηνική σπουδή αισθητισμού που αναδεικνύει σε ύψιστη αξία ζωής τον ατελέσφορο, θνησιγενή, ανθρώπινο έρωτα. Μια παράσταση απόσταγμα της ηθικής της Αισθητικής. Με λιτότητα και ευθυβολία παραστασιακών μέσων. Υψηλής ποιότητας παραστασιακά υλικά. Γνώση και βαθύτητα στη σύλληψη του δρώμενου. Λεπταίσθητη και σπάνια βεντάλια συναισθηματικού προπλάσματος. Με σεβασμό στη σχέση του θεάματος με τον Θεατή. Συνταρακτικές ερμηνευτικές αποχρώσεις από τον Οδυσσέα Κωνσταντίνου. Ένας θαυμάσιος σκηνικός διάλογος με τον μοναδικό ερμηνευτή και τον εξαιρετικό πιανίστα Αλέξανδρο Αβδελιώδη.
Ένα παραστασιακό κομψοτέχνημα.
Info παράστασης:
Κάπου περνούσε μια φωνή | Τελευταίες Παραστάσεις: Δευτέρα 3 Μαρτίου & Παρασκευή 7, Σάββατο 8, Κυριακή 9, Δευτέρα 10 Μαρτίου | Ώρα Έναρξης: 21.00
