Η αίθουσα του Γαλλικού Ινστιτούτου ήταν ασφυκτικά γεμάτη. Δημοσιογράφοι, συνεργάτες του Φεστιβάλ, φίλοι του κινηματογράφου. Βρεθήκαμε εκεί για μια συνέντευξη Τύπου που επιφύλασσε, όπως φάνηκε, πολλές εκπλήξεις – κάποιες ευχάριστες και άλλες λιγότερο. Το αρνητικό πρόσημο; Ο μειωμένος προϋπολογισμός, αποτέλεσμα της αιφνίδιας διακοπής της κρατικής χρηματοδότησης μέσω ΕΣΠΑ, που αναγκάζει το φεστιβάλ σε περιορισμό δράσεων. Το θετικό; Η φετινή διοργάνωση, παρ’ όλα αυτά, κρύβει μεγάλα δώρα για το κοινό, με κορυφαίο την άφιξη του Ντάνιελ Ντέι Λιούις στην Αθήνα και την παρουσίαση της νέας του ταινίας μετά από πολυετή απουσία από τις κινηματογραφικές αίθουσες.
Η Τατιάνα Παππά, Γενική Διευθύντρια των Νυχτών Πρεμιέρας πήρε τον λόγο νωρίς. Η φωνή της ήρεμη, αλλά με βάρος. «Η φετινή συνέντευξη είναι κομβική», είπε, και για λίγα δευτερόλεπτα η αίθουσα σιώπησε. Η ανακοίνωση ήταν σαφής: οι 31ες Νύχτες Πρεμιέρας θα διεξαχθούν σε σημαντικά περιορισμένη μορφή, έπειτα από την αιφνίδια διακοπή της χρηματοδότησης μέσω ΕΣΠΑ.
Αν και γεμάτα αποφασιστικότητα, τα λόγια της Τατιάνας Παππά μετέφεραν το βάρος μιας απογοητευτικής πραγματικότητας που είχε ήδη σκιάσει το κλίμα της αίθουσας αλλά και την ίδια την οργάνωση. Επισήμανε ότι η 31η διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί σε σημαντικά περιορισμένη μορφή, εξαιτίας της αιφνίδιας διακοπής της χρηματοδότησης μέσω ΕΣΠΑ. Θύμισε πως από το 2012 έως σήμερα το φεστιβάλ στηριζόταν από το Υπουργείο Πολιτισμού και την Περιφέρεια Αττικής μέσω των διαχειριστικών προγραμμάτων ΕΣΠΑ, και αποκάλυψε ότι, παρά τις διαβεβαιώσεις που είχαν προηγηθεί και ενώ η προετοιμασία είχε ξεκινήσει μήνες πριν, στις 27 Ιουνίου 2025 στην Ελευσίνα ενημερώθηκαν αιφνιδίως πως η χρηματοδότηση δεν θα επεκταθεί για τη φετινή διοργάνωση.
Παρά τις δυσκολίες, οι ιδιωτικοί και εμπορικοί χορηγοί ανταποκρίθηκαν άμεσα και σε κάποιες περιπτώσεις ενίσχυσαν τη στήριξή τους. Ο ΟΠΑΝΔΑ συνέβαλε και φέτος στην υλοποίηση δράσεων, ενώ το Υπουργείο Πολιτισμού και το ΕΚΚΟΜΕΔ κάλυψαν εν μέρει το χρηματοδοτικό κενό. Οι τοποθετήσεις που θα ακολουθήσουν, κυρίως με γυναικείο αέρα, ήταν στοχευμένες. Καθεμία ανέδειξε την αξία της συνέργειας, τη θεσμική στήριξη και φυσικά τη σημασία της Τέχνης στη ζωή μας. Μια συντονισμένη προσπάθεια, «η ισχύς εν τη ενώσει» με ένα μόνο στόχο: να παραμείνει ζωντανός ο θεσμός.
H Ελένη Ζωντήρου, Πρόεδρος ΟΠΑΝΔΑ καλωσορίζοντας τη φετινή διοργάνωση, υπογράμμισε τη σημασία του θεσμού που εδώ και τρεις δεκαετίες κρατά ζωντανή τη σχέση της πόλης μας με την τέχνη του κινηματογράφου. «Οι Νύχτες Πρεμιέρας έχουν γίνει πλέον κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας της Αθήνας, προσφέροντας κάθε χρόνο νέες εικόνες, νέες φωνές και στιγμές που μας συγκινούν και μας ενώνουν. Φέτος, για πρώτη φορά, το Φεστιβάλ θα φιλοξενηθεί στο Δημοτικό Θέατρο Ολύμπια. Έναν χώρο ιστορικό, που ξέρει να αγκαλιάζει την τέχνη και να της δίνει πνοή». «Το φετινό σύνθημα «Αυτές οι Νύχτες μένουν!» αποτυπώνει με τον καλύτερο τρόπο τον διαχρονικό χαρακτήρα και την επίδραση του θεσμού. Από την 1η έως και τις 12 Οκτωβρίου, η Αθήνα μετατρέπεται σε κέντρο κινηματογραφικής δημιουργίας, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει νέους δημιουργούς, να ανακαλύψει σύγχρονες τάσεις και να απολαύσει κινηματογραφικά έργα υψηλής καλλιτεχνικής αξίας, συμβάλλοντας στην καλλιέργεια της κινηματογραφικής παιδείας και στην ανάδειξη και των ελληνικών ταινιών» θα αναφέρει στον ευχαριστήριο λόγο της και η Αθηνά Καρτάλου, Γενική Διευθύντρια Κινηματογράφου ΕΚΚΟΜΕΔ.
Ο νέος σχεδιασμός – Οι δηλώσεις του Λουκά Κατσίκα και οι μεγάλες εκπλήξεις
Όταν ο Λουκάς Κατσίκας, Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ, ανέβηκε στο βήμα, τα λόγια και το ύφος του φανέρωναν την ίδια ανησυχία που είχε ήδη διαχυθεί στην αίθουσα. «Στην κανονική κλίμακα του φεστιβάλ είχαμε πάνω από εκατό ταινίες», είπε, και μια μικρή παύση έκανε πιο βαρύ το «φέτος έχουμε τις μισές». Δεν μίλησε με αριθμούς αλλά με απώλειες: τα Αφιερώματα, οι Ειδικές Προβολές, το Midnight και το Music & Film – τέσσερις ενότητες που συνόδευαν το κοινό όλα αυτά τα χρόνια – δεν θα υπάρχουν.
Αντί για τον τυπικό κατάλογο και την ανακοίνωση του προγράμματος, το μήνυμά του ήταν περισσότερο ένα κάλεσμα: να κρατηθεί ζωντανός ο πυρήνας του φεστιβάλ. Τα τρία διαγωνιστικά τμήματα παραμένουν, τόνισε, και μαζί τους έρχεται η υπόσχεση ότι, παρά τις περικοπές, η εμπειρία του σινεμά στις αίθουσες θα παραμείνει ακέραιη. Η φράση του – «ενώ ποσοτικά η φετινή διοργάνωση είναι περιορισμένη, ποιοτικά κρατήσαμε ένα φεστιβάλ που θα ικανοποιήσει το κοινό» σχόλιο που ακούστηκε περισσότερο σαν ένα προσωπικό στοίχημα παρά μια τυπική διαβεβαίωση.
Η μεγαλύτερη είδηση της συνέντευξης ήταν η επιστροφή του Daniel Day-Lewis στην υποκριτική και η παρουσία του στην Αθήνα. Η αίθουσα φωτίστηκε και ένα ασταμάτητο χειροκρότημα ήχησε όταν ακούστηκε το όνομα του Daniel Day-Lewis. Ήταν η στιγμή που το βαρύ κλίμα της συνέντευξης Τύπου έσπασε για λίγο. Οι περισσότεροι σήκωσαν αμέσως τα κινητά τους για να φωτογραφίσουν την εικόνα και να σημειώσουν την ημερομηνία. Στις 12 Οκτωβρίου, ο μεγαλύτερος ηθοποιός της γενιάς του θα είναι στην Αθήνα, μαζί με τον γιο του Ronan Day-Lewis, για την πανελλήνια πρεμιέρα της Ανεμώνης.
Δεν είναι όμως μια απλή πρεμιέρα. Όπως υπενθύμισαν οι διοργανωτές, ο Daniel Day-Lewis έχει δεθεί εδώ και δεκαετίες με την Πόρτα Ανοιχτή, από το 1989 όταν επισκέφθηκε για πρώτη φορά τα παιδιά της και κράτησε στην τσέπη του το φυλαχτό τους τη βραδιά που κέρδισε το Όσκαρ για το My Left Foot. Από τότε, δεν έλειψε ποτέ από την Αθήνα στις πρεμιέρες του, και πάντα στήριξε τους σκοπούς της Εταιρείας.
Η σχέση του Daniel Day-Lewis με την Εταιρεία Προστασίας Σπαστικών / Πόρτα Ανοιχτή είναι μια ιστορία που κρατά δεκαετίες και ξεπερνά το πλαίσιο μιας τυπικής συνεργασίας. Ξεκίνησε το 1989, όταν ο σπουδαίος ηθοποιός επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Αθήνα με αφορμή την πρεμιέρα της ταινίας «My Left Foot». Για να ενσαρκώσει τον ρόλο ενός ανθρώπου με σοβαρή κινητική αναπηρία, είχε περάσει τρεις μήνες σε σχολείο παιδιών με αναπηρία στην Ιρλανδία. Εκεί, ένα από τα παιδιά του είπε με αφοπλιστική ειλικρίνεια: «Δεν τα πας άσχημα, Dan, αλλά ακόμα δεν τα καταφέρνεις και πολύ καλά».
Η προσωπική αυτή εμπειρία τον συγκλόνισε και τον οδήγησε στην απόφαση να διατεθούν όλα τα έσοδα από την προβολή της ταινίας στην Αθήνα για τους σκοπούς της Πόρτας Ανοιχτής. Την επόμενη μέρα της πρεμιέρας επισκέφτηκε τα παιδιά, τα οποία του χάρισαν ένα φυλαχτό. Μια εβδομάδα αργότερα, στη βραδιά των Όσκαρ, το είχε μαζί του στην τσέπη. Όταν κέρδισε, τηλεφώνησε αμέσως: «Πες στα παιδιά πως κερδίσαμε!».
Από τότε, ο Daniel Day-Lewis δεν έχει λείψει από καμία πρεμιέρα ταινίας του στην Αθήνα, παραμένοντας πάντα στο πλευρό των παιδιών της Πόρτας Ανοιχτής. Όπως λέει η Επίτιμη Πρόεδρος και Ιδρύτρια της Εταιρείας, κα Οικονόμου: «Όλη η προσπάθεια που κάνουμε βασίζεται στη βασική αρχή ότι η τέχνη είναι καθοριστική στη ζωή μας».
Ο Λουκάς Κατσίκας αναφέρθηκε επίσης στο μεγάλο αφιέρωμα που αναγκαστικά ακυρώθηκε, το οποίο όμως ενέπνευσε τη φετινή αφίσα του Φεστιβάλ, σχεδιασμένη από τον Βασίλη Μέξη. Όπως εξηγεί ο δημιουργός:
«Η κεντρική αφίσα για τις 31ες Νύχτες Πρεμιέρας γεννήθηκε μέσα από την έννοια της επιθυμίας, μία έννοια ρευστή και δύσκολη να καταγραφεί αντικειμενικά… Μέσα στα καρέ του φιλμ η επιθυμία ζωντανεύει, πάλλεται, ριγεί. Η έξαψη, σαν κύμα, σαρώνει το φιλμ. Σαν φλόγα το λιώνει. Η επιθυμία απελευθερώνεται. Γιατί η επιθυμία είναι δύναμη».
Η συνέντευξη Τύπου ολοκληρώθηκε χωρίς εντάσεις. Παρότι δόθηκε χρόνος και ευκαιρία για ερωτήσεις, οι δημοσιογράφοι κράτησαν μια διακριτική στάση. Δεν υπήρξε θυμός ούτε αιχμηρές τοποθετήσεις, κανείς δεν θέλησε να «ξύσει πληγές» στην οργανωτική επιτροπή. Αντίθετα, επικράτησε μια αίσθηση σύμπλευσης και σιωπηλής κατανόησης για το βάρος που κουβαλά φέτος το φεστιβάλ. Μια σιωπηλή αναγνώριση ότι ο θεσμός χρειάζεται στήριξη για να συνεχίσει.
Το μήνυμα της οργανωτικής ομάδας ήταν σαφές: οι Νύχτες Πρεμιέρας είναι εδώ και περισσότερο από 30 χρόνια ένας θεσμός που ανήκει στην πόλη και στο κοινό της. Και τώρα περισσότερο από ποτέ, η πρόσκληση είναι να στηρίξει ο καθένας με τον τρόπο που μπορεί – με την παρουσία του στις αίθουσες, με τη φωνή του, με την πίστη ότι αυτές οι νύχτες θα μείνουν.
