Στον Πόρο φέτος η CITRONNE Gallery αφήνει το εικαστικό της αποτύπωμα με δύο εκθέσεις που διερευνούν την αντανάκλαση, το φαντασιακό, τη μνήμη και την ανθρώπινη ευθραυστότητα. Η ατομική έκθεση της Αφροδίτης Λίτη, Το Παιχνίδι της Ανάδυσης, στον χώρο της CITRONNE Gallery, σε προσελκύει ήδη από τον δρόμο. Οι αντανακλάσεις του φωτός σε καλούν να στρέψεις το βλέμμα προς την πηγή τους· τα φωτεινά τετράγωνα που διακρίνεις πριν ακόμη περάσεις την πόρτα της γκαλερί λειτουργούν σαν ένα πρώτο κάλεσμα. Και, σχεδόν ανεπαίσθητα, βρίσκεσαι ήδη μέσα σε έναν υδάτινο κόσμο με κολυμβήτριες, όστρακα και δελφίνια.
Και η δεύτερη έκθεση είναι τα «Ίχνη» του Νίκου Ποδιά, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου, συνεχίζοντας πλέον την παράδοση καθώς μιλάμε για μία συνεργασία της CITRONNE Gallery με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων, η οποία ξεκίνησε το 2013. Τα «Ίχνη» είναι από τις πιο οργανικές «συναντήσεις» της σύγχρονης δημιουργίας με την αρχαιότητα που έχω βιώσει σε έκθεση αλλά και «αντιφατικές» ως προς την υλικότητα των εκθεμάτων. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου είναι ένα μουσείο πλούσιο σε αρχαιολογικά ευρήματα, καθώς στεγάζει εκθέματα από όλη την περιοχή της Τροιζηνίας και ευρήματα από τις ανασκαφές του Φιλαδελφέως στην Ερμιόνη. Φέτος ο επισκέπτης ανάμεσα στα δωρικά κιονόκρανα, τη στήλη της Τροιζήνας, τους αμφορείς, τα αγγεία και σφονδύλια, τα όπλα και τα χρυσά αντικείμενα από τους μυκηναϊκούς θολωτούς τάφους της Μαγούλας του Γαλατά, θα συναντήσει την πανοπλία, τον θώρακα και τις χάρτινες και ανάλαφρες επιφάνειες του Νίκου Ποδιά. Έργα που αμέσως σε κάνουν να τα πλησιάσεις για να παρατηρήσεις απλώς την πρώτη ύλη τους. Αυτή που αποτελεί την απαρχή και το χαρακτηριστικό στοιχείο στις δημιουργίες του Νίκου Ποδιά, μαζί με την τεχνική που ακολουθεί, καθώς εργάζεται με καθημερινά υλικά, όπως χαρτί, φακελάκια τσαγιού και χρυσόχαρτα, τα οποία συλλέγει και επεξεργάζεται. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης μοιράζεται σχετικά:
«Η ενότητα των έργων που παρουσιάζονται στην έκθεση Ίχνη, στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου είναι αποκλειστικά φτιαγμένη από χαρτί, κυρίως από χρησιμοποιημένα και ανακτημένα υλικά, όπως χρυσόχαρτα από πακέτα τσιγάρων ή φακελάκια τσαγιού, αλλά και από χειροποίητα ιαπωνικά χαρτιά, τα οποία επεξεργάζομαι με τσάι και ακρυλική κόλλα. Η κόλλα σκληραίνει τα χαρτιά και μου δίνει τη δυνατότητα να δημιουργώ όγκους και τρισδιάστατες φόρμες. Το χρώμα στα έργα προκύπτει αποκλειστικά από τον τρόπο που βάφονται τα χαρτιά από το τσάι, προσφέροντας διαφορετικές τονικότητες. Η χρήση κάποιας άλλης χρωστικής θα αναιρούσε, πιστεύω, την ουσία του υλικού με το οποίο δουλεύω. Η υλική υφή των έργων είναι για μένα καθοριστική.
Μου αρέσει να δημιουργώ την πρώτη ύλη των έργων μου μέσα από μια γοητευτική και χρονοβόρα διαδικασία. Ο τρόπος συλλογής των υλικών μου θυμίζει πρακτικές αποκατάστασης: συγκεντρώνω, συχνά με τη βοήθεια φίλων, χρησιμοποιημένα φακελάκια τσαγιού και χρυσόχαρτα από πακέτα τσιγάρων. Αφού στεγνώσουν τα φακελάκια, τα ανοίγω και αφαιρώ τα φύλλα του τσαγιού, κρατώντας όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κομμάτι χαρτιού. Φυλάω τα χαρτιά σε κουτιά, ως τη στιγμή που θα μεταμορφωθούν σε ένα νέο έργο. Αυτή η μεταμόρφωση, η μετάβαση του υλικού σε κάτι άλλο, είναι για μένα εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Θέλω τα έργα μου να δείχνουν πολύτιμα, ενώ στην πραγματικότητα είναι φτιαγμένα από ευτελή υλικά. Το χαρτί, ως υλικό, τα καθιστά ευάλωτα∙αυτή η ιδιαιτερότητα συχνά αντιτίθεται στο ίδιο το θέμα που αναπαριστούν».
Τα έργα του Νίκου Ποδιά είναι αέρινα, σχεδόν διάφανα, λεπτά στην ύλη τους και εύθραυστα και συνυπάρχουν ανάμεσα στα γήινα, πετρώδη και μαρμάρινα υλικά των εκθεμάτων. Αυτός ο διάλογος που συντελείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου είναι μοναδικός. Η πανοπλία και ο θώρακας αιωρούνται ελαφρά, και στην κυριολεξία ακόμα κάποιες στιγμές από τον αέρα του φυσικού χώρου, όπως και το αιωρούμενο χάρτινο γάντι πανοπλίας. Η «ευαλωτότητά» τους συνυπάρχει με τη στιβαρότητα των αγαλμάτων, της ιστορίας, της μνήμης και της αρχαιολογίας. Πλησιάζω τον θώρακα για να εντοπίσω ξανά πώς έχει δημιουργηθεί, από τι είναι φτιαγμένο κι εντοπίζω στη σύνθεσή του τα χαρτάκια που αναγράφουν καρέλια.
Στο ισόγειο του Αρχαιολογικού Μουσείου Πόρου οι υφάνσεις των έργων του Νίκου Ποδιά, κάποιες από αυτές με χρυσό χρώμα, διαλέγονται με τις στήλες και τα κιονόκρανα. Χάρτινες επιφάνειες, ακάνθινα πλέγματα με «δοντάκια – δοντάκια» που η λεπτοδουλειά, η εργασία του χεριού είναι οι πρώτες σκέψεις του νου όταν τις αντικρίζεις. Απευθείας πηγαίνει στη διαδικασία εργασίας του, στη φροντίδα που χρειάστηκε για να δημιουργηθεί το έργο, τον χρόνο του. Έργα που τελικά στη μεγάλη εικόνα στέκουν λεπτά και πολύτιμα ταυτόχρονα και διαλέγονται με τη στιβαρότητα των μνημείων ενώ διαλογίζονται με την ευθραυστότητα, τη μνήμη και την ιστορία.
Ο Νίκος Ποδιάς διατυπώνει: «Πολλά από τα έργα μοιάζουν με ευρήματα κάποιου άγνωστου πολιτισμού, με εκθέματα ενός φανταστικού μουσείου. Η χρήση του χρυσού στα πρόσφατα έργα εντείνει την αίσθηση του πολύτιμου και παραπέμπει σε κάτι πνευματικό, καθώς το χρυσό συνδέεται άμεσα με τη θρησκευτική τέχνη. Μου αρέσει να σκέφτομαι πως τα έργα έχουν κάτι ταλισμανικό, σχεδόν μαγικό· πως μπορούν να προστατεύσουν και να αποτρέψουν το κακό. Η πανοπλία, το δίχτυ ασφαλείας, το ακάνθινο πλέγμα, όλα φτιαγμένα από χαρτί, είναι για μένα ταυτόχρονα προστατευτικά και εύθραυστα. Το οξύμωρο της ύπαρξής τους, η αντίθεση ανάμεσα στο εύθραυστο υλικό και την προστατευτική λειτουργία, με ενδιαφέρει πολύ.
Η δουλειά μου απαιτεί συγκέντρωση. Σε πολλά έργα υπάρχει το στοιχείο της επανάληψης, που δημιουργεί ρυθμό και, κάποιες φορές, μοτίβα. Ο χρόνος είναι αναμφίβολα στοιχείο της πρακτικής μου. Ακολουθώ το υλικό, εξερευνώντας τις δυνατότητές του· συχνά το ίδιο το υλικό μού υποδεικνύει το επόμενο βήμα. Μπορώ να αφιερώσω ώρες σε ένα έργο. Πιστεύω πως ένας από τους λόγους που τα έργα μοιάζουν πολύτιμα είναι η φροντίδα που τους δείχνω. Καταστρέφω όσα δεν με ενθουσιάζουν και συνήθως αυτή η καταστροφή γίνεται η αφετηρία για να δημιουργηθούν νέες, απροσδόκητες μορφές στο έργο μου».
«Ο Νίκος Ποδιάς συλλέγει και μεταπλάθει ταπεινά υλικά, μετατρέποντάς τα σε αντικείμενα πολύτιμα, σχεδόν λατρευτικά», σημειώνει η Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη, ιστορικός τέχνης και διευθύντρια της CITRONNE Gallery. Η παρατήρηση αυτή συμπυκνώνει τον πυρήνα της εικαστικής γλώσσας του καλλιτέχνη: μια πράξη μεταμόρφωσης του καθημερινού σε τελετουργικό, του εύθραυστου σε πολύτιμο, του εφήμερου σε φορέα μνήμης. Η Μαρία Γιαννοπούλου, υπεύθυνη του Αρχαιολογικού Μουσείου Πόρου, επισημαίνει «σε αντίθεση με τον κραταιό ηρωικό κόσμο της αρχαιότητας, τα έργα του Ποδιά αποδίδουν μορφές και ύλες αποσπασματικές, διαπερατές, ευάλωτες, οι οποίες αντανακλούν τη σύγχρονη συνθήκη της αβεβαιότητας».
Ο ίδιος ο καλλιτέχνης αναφέρει: «Στη δουλειά μου ενυπάρχουν τα δίπολα: εύθραυστο–άθραυστο, υλικό–άυλο, φως–σκιά, πολύτιμο–ευτελές, ασφάλεια–επισφάλεια. Το φως και η σκιά άλλοτε λειτουργούν συμπληρωματικά και άλλοτε αποτελούν οργανικό μέρος των έργων, δημιουργώντας χώρους γύρω και ανάμεσά τους. Το ίδιο το υλικό, ο τρόπος που το επεξεργάζομαι, υπαγορεύουν και την αξιοποίηση του φωτός και της σκιάς, αφού τα περισσότερα υλικά είναι διάφανα και τα έργα διάτρητα. Βγαίνοντας από το εργαστήριο, τα έργα “ζητούν” από μόνα τους την αλληλεπίδραση με το φως· είναι φτιαγμένα γι’ αυτό το παιχνίδι».
Έπειτα πάμε στο «Παιχνίδι της Ανάδυσης» της Αφροδίτης Λίτη στον χώρο της CITRONNE Gallery. Την πιο καλοκαιρινή έκθεση που μπορείς να βρεις σε νησί. Σε απόλυτη εναρμόνιση με τον τόπο του Πόρου. Με το που μπαίνεις στον χώρο της CITRONNE σου έρχεται κύμα από θάλασσα, βυθό και λάμψεις φωτός. Η κολυμβήτρια της Αφροδίτης Λίτη όρθια, ασημένια με σκουφάκι κολύμβησης από ψηφίδες καθρέφτη, είναι σαν να σε παρακινεί αμέσως να μπεις στη θάλασσά της ενώ η γλυπτική αυτή εγκατάσταση συνδέεται κι επικοινωνεί με ένα μεγάλο μεταλλικό δελφίνι με μπλε ψηφίδες.
Καθοριστικό εδώ είναι το φως και η αντανάκλασή του όπως διαχέουν οι ψηφίδες Murano και οι μεταλλικές λάμψεις σε όλο τον χώρο της CITRONNE. Η οπτική αυτή εμπειρία απογειώνεται με μια σειρά από έξι κεφαλές από παραταγμένες κολυμβήτριες με χρωματιστά σκουφάκια κολύμβησης και μαγιώ. Οι φωτεινές αντανακλάσεις τους διαχέονται σε όλο τον χώρο, διαπερνούν τους τοίχους και ξεχύνονται ακόμη και έξω από την CITRONNE Gallery. Τον υδάτινο φωτεινό κι εντυπωσιακό αυτό κόσμο συμπληρώνουν δύο μεταλλικά κοχύλια.
Η Αφροδίτη Λίτη για την έκθεση «Το Παιχνίδι της Ανάδυσης» μοιράζεται: «Μια κολυμβήτρια κι ένα δελφίνι αποτελούν το ζευγάρι μιας γλυπτικής εγκατάστασης ακριβώς απέναντι από τη θάλασσα, στο χώρο της CITRONNE Gallery στον Πόρο κατά τη διάρκεια τoυ καλοκαιριού 2026. Η κάλυψη της γυαλιστερής μεταλλικής τους επιφάνειάς τους έχει γίνει από ψηφίδες καθρέφτη σε χρώμα μπλε και γαλάζιο. Τέσσερις κεφαλές κολυμβητριών παρακολουθούν τα τεκταινόμενα του Παιχνιδιού της Ανάδυσης των δύο γλυπτών. Δύο κοχύλια μεταλλικά χοροστατούν στη συγκεκριμένη γιορτινή δράση. Η κεντρική θέση των δύο έργων στο χώρο τονίζει έντονα τη συνομιλία τους μέσω της εξ απεναντίας στάσης τους και της εκτίναξης-ανάδυσής τους προς τα πάνω. Αυτή τη μεταφορική “ανάδυση” από τα κρυφά σημεία του εαυτού μας προς τα πάνω, όπου μας περιμένει η λάμψη σαν ένα δώρο, είναι αυτό που με απασχολεί στη συγκεκριμένη παρουσίαση». Προχωρώντας στην εσωτερική αυλή της CITRONNE συναντάμε και μία δεύτερη εγκατάσταση, που μας πάει απευθείας σε ένα πιο γήινο φυτικό περιβάλλον αποτελούμενο από ένα υπερμέγεθες δαχτυλίδι και δύο σαύρες. «Το Παιχνίδι της Ανάδυσης» είναι μία έκθεση που σε διαπερνά απευθείας με τις αισθήσεις, την ελευθερία που αποπνέει, τα χρώματα και τις αντανακλάσεις φωτός του. Οι κολυμβήτριες με τα σκουφάκια τους μας προσκαλούν σε ένα φαντασιακό υδάτινο κόσμο κι ένα ένα οπτικό ταξίδι αισθήσεων.
Παιχνίδια φωτός, ελευθερία, λεπτές γέφυρες που χτίζονται και αναδύονται ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη δημιουργία μας περιμένουν στις δύο εκθέσεις της CITRONNE. Οι κολυμβήτριες και το δελφίνι είναι εκεί για να καθρεφτιστούμε στις ψηφίδες τους, να τις ακολουθήσουμε και ψηφίδα-ψηφίδα να ρίξουμε φως στην κάπως σκονισμένη ελευθερία του εαυτού μας.
Info εκθέσεων:
ΝΙΚΟΣ ΠΟΔΙΑΣ: Ίχνη, Επιμέλεια: Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη, Μαρία Γιαννοπούλου | 13.6 – 13.9.2026 | Τετάρτη-Κυριακή 9:00-15:00 | Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου, Πλατεία Κορυζή, 18020 Πόρος
ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΛΙΤΗ: Το Παιχνίδι της Ανάδυσης, Επιμέλεια: Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη | 13.6 – 13.9.2026 | Τετάρτη-Δευτέρα 11:00-13:00 & 19:00-23:00, Tρίτη 19:00-23:00, Τρίτη πρωί: κατόπιν ραντεβού | CITRONNE Gallery – Πόρος, Πλατεία Βιρβίλη, 18020 Πόρος
