Μέσα σε κλίμα χαράς, αλλά και συγκίνησης -λόγω του επετειακού χαρακτήρα Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, που κλείνει τα 70 χρόνια λειτουργίας του, η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου Κατερίνα Ευαγγελάτου, επέλεξε να παρουσιάσει πρώτα -και ορθά κατά τη γνώμη μου- το πρόγραμμα θέασης στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου και το Μικρό Θέατρο: κάνοντας μια ευθεία σύνδεση τόσο με την κυτταρική μας σχέση με το Αρχαίο Δράμα αλλά επιβεβαιώνοντας ότι το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου αποτελεί ένα ιστορικό τοπόσημο διαρκώς επικαιροποιημένο στη συλλογική μας συνείδηση. Η ίδια θα τονίσει: «Αντιμετωπίζουμε το πολιτιστικό αγαθό ως τόπο συνάντησης και σημείο σύνδεσης ανθρώπων και κοινοτήτων. Το Φεστιβάλ αφουγκράζεται σημαντικά ζητήματα της εποχής μας και συνομιλεί με το κοινό, όχι μόνο μέσα από τις σύγχρονες θεματικές των παραστάσεων που παρουσιάζονται, αλλά και μέσα από ξεχωριστές πρωτοβουλίες, που αυτή η επέτειος μας δίνει την ευκαιρία να αναδείξουμε.
Το Φεστιβάλ εγκαθιδρύει πρωτοβουλίες με στόχο την έρευνα και τον γόνιμο διάλογο γύρω από την παράδοση του είδους. Ένας θεσμός με 70 χρόνια ιστορίας οφείλει να έχει στραμμένο το βλέμμα του στο μέλλον, ακόμα κι αν χρειάζεται να παίρνει ρίσκα και να τολμάει. Αποστολή μας είναι η σύνδεση της κληρονομιάς του Αρχαίου Δράματος με τις σύγχρονες παραστατικές φόρμες και δραματουργικές αναζητήσεις, και όχι η μουσειακή αναπαράσταση μιας εικασίας για το ποια ήταν κάποτε η μορφή αυτών των έργων/παραστάσεων. Στόχος μας είναι η δημιουργία θεατρικών γεγονότων που να αφορούν τον σύγχρονο θεατή και να εξελίσσουν την οπτική του – στον κόσμο και στην τέχνη».
Από όσα σημαντικά εξήγγειλε η Καλλιτεχνική Διευθύντρια και σε μια πρώτη ανάγνωση ξεχωρίζω τα εξής:
Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου – Εθνικό Θέατρο
Ulrich Rasche
Αντιγόνη του Σοφοκλή
Η κάθοδος του Ούλριχ Ράσε στο Αργολικό Θέατρο, ενός δημιουργού με ιδίωμα διαυγές, έντονο, σκληρό και καταιγιστικό. Με συστηματική ενασχόληση με το Αρχαίο δράμα (Επτά επί Θήβας, Αντιγόνη (2017), Πέρσες (2018), Βάκχες, Ηλέκτρα ( 2019), Οιδίποδας – 2020, και συμμετοχή στο φεστιβάλ το 2022 με τον «Αγαμέμνονα»).
Οι λόγοι που η παράσταση αυτή έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον είναι πολλοί:
Η επιλογή του Ράσε να εστιάσει σκηνοθετικά στη θέση του Κρέοντα, επιλογή που δείχνει ουσιαστική γνώση. Και, που απέχει από μια αισθητική αγιοποίησης της Αντιγόνης που κατακλύζει -συνήθως- τις ελληνικές παραγωγές.
Η συνύπαρξη του σκηνοθετικού ιδιώματος του Ράσε με τη συνταρακτική μετάφραση της Αντιγόνης του ποιητή Νίκου Α. Παναγιωτόπουλου.
Οι ταλαντούχοι Έλληνες ηθοποιοί που θα καθοδηγηθούν από τον σημαντικό σκηνοθέτη.
Με ενδιαφέρει η υποκριτική κατάθεση του Γιώργου Γάλλου στον ρόλο του Κρέοντα, καθώς και η σκηνική αντίστιξη των Κόρα Καρβούνη (Αντιγόνη) και Κίττυ Παϊταζόγλου (Ισμήνη)
Η παράσταση αυτή μας επιφυλάσσει ακόμα έναν σημαντικό -πλην αθέατο- συντελεστή: τη σημαντική δραματουργό Antigone Akgün, ελληνοαρμενικής καταγωγής με πολύπλευρες σπουδές στο θέατρο, τον κινηματογράφο, τα μέσα ενημέρωσης, τη φιλοσοφία και την κλασική αρχαιολογία, πιστεύω ότι η συνεισφορά της θα είναι καθοριστική.
Θέατρο Πορεία – Δημήτρης Τάρλοου
Ηλέκτρα του Σοφοκλή
Έχει ουσιαστική αλλά και συμβολική σημασία η πρώτη σκηνοθεσία του Δημήτρη Τάρλοου στο αργολικό θέατρο. Σημασία, που επιτείνεται από την επιλογή της σοφόκλειας εκδοχής της Ηλέκτρας. Μου κινεί το ενδιαφέρον η σκηνοθετική προσέγγιση του έμπειρου δημιουργού.
Ιδιαίτερα η αναμέτρηση της Λουκίας Μιχαλοπούλου, που έχει επωμιστεί τον ομώνυμο ρόλο, με την άνυδρη ηρωίδα. Ηθοποιός μεθοδική, με αφιερωματική σχεδόν σχέση με την τέχνη της, αισθάνομαι ότι θα παραδοθεί στο παραστασιακό εγχείρημα ψυχή τε και σώματι και θα συνεισφέρει με τη δική της υποκριτική κατάθεση την ήδη πλούσια πινακοθήκη από σημαντικές ερμηνείες στον πολυπαιγμένο και συνταρακτικό ρόλο.
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος – Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου
Μιχαήλ Μαρμαρινός
ζ – η – θ
Ο ξένος / Μια επιστροφή στις πηγές: Επίσκεψη σε τρεις ραψωδίες της Οδύσσειας
Από τις μεγάλες αφηγήσεις, η Ομηρική Οδύσσεια, είναι ένα από τα πιο επιδραστικά κείμενα στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Ο εξέχων δημιουργός επανέρχεται παραστατικά στο συγκεκριμένο κείμενο το οποίο δείχνει να βρίσκεται σε συνεχή διάλογο μαζί του.
Μετά την εξαιρετική παράσταση της ΝΕΚΥΙΑΣ με το ιαπωνικό θέατρο ΝΟ το 2015, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός επανέρχεται ξανά στο Ομηρικό έπος, αυτή τη φορά το κέντρο του παραστασιακού του ενδιαφέροντος είναι η έννοια του ξένου, όπως αυτή αποκαλύπτεται στην ραψωδία ζ, όπου συναντάμε τον Οδυσσέα, στη χώρα των Φαιάκων ναυαγό, πλάνητα, ξένο, και επεκτείνεται στις ραψωδίες η και θ. Στο επίκεντρο των αναζητήσεών του η προφορική αφήγηση, κοίτη του θεάτρου και πώς αυτή μας μεταφέρει στην επικράτεια του μύθου.
Utopia – Θεόδωρος Κουρεντζής
Regula Mühlemann – Eve-Maud Hubeaux
Γκούσταφ Μάλερ: Συμφωνία αρ. 4 και Τραγούδια για τα νεκρά παιδιά (Kindertotenlieder)
Κατά παρέκκλιση, λόγω μείζονος σημασίας, αναφέρεται ένα σπουδαίο καλλιτεχνικό γεγονός. Πέντε αριστουργηματικά lieder του Μάλερ σε ποίηση του Friedrich Rückert.
Η τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Η θλίψη της αναπότρεπτης μετάβασης. Η ελπίδα της «Αντάμωσης». Η κοινή εμπειρία των δύο δημιουργών στην απώλεια των παιδιών τους. Ένας ιδιοφυής μαέστρος. Μια ορχήστρα που ευαγγελίζεται την έννοια της ουτοπίας. Μία και μόνη βραδιά στο ταυτισμένο με την ιστορία του Φεστιβάλ, στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.
Μια βραδιά φόρος τιμής για τα 70 χρόνια του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.
Τυχεροί όσοι θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν αυτή τη μοναδική βραδιά.
Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου – Λυκόφως
Γιάννης Χουβαρδάς
Οι δύο Οιδίποδες
Ο Γιάννης Χουβαρδάς θα γιορτάσει τα πενήντα χρόνια σημαντικής παρουσίας του στη θεατρική τέχνη μεταφράζοντας, διασκευάζοντας και σκηνοθετώντας τον Οιδίποδα Τύραννο και τον Οιδίποδα επί Κολωνώ ενώνοντας τες σε μία ενιαία παράσταση. Μια προσωπική επετειακή κατάθεση που μοιάζει μια σπουδή αναστοχασμού στα ανθρώπινα.
Τον ακολουθεί ένας σημαντικός θίασος: Στεφανία Γουλιώτη, Νίκος Καραθάνος, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Κωνσταντίνος Μπιμπής, Πηνελόπη Τσιλίκα, Ορέστης Χαλκιάς, Νίκος Χατζόπουλος.
Περιμένω με αδημονία τη σκηνογραφική σπουδή της Εύας Μανιδάκη.
Και τις ενδυματολογικές επιλογές της Ιωάννα Τσάμη.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΡΕΜΙΕΡΑ – ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ
ΚΥΚΛΟΣ CONTEMPORARY ANCIENTS
Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου – Théâtre national de la Colline
Wajdi Mouawad
Ο όρκος της Ευρώπης
Μια χαρισματική συγγραφική φωνή. Αποδεικνύει ότι ο ποιητικός λόγος μπορεί να είναι βαθιά πολιτικός. Η πολιτισμική ταυτότητα, η συλλογική μνήμη, το τραύμα και η αναζήτηση του εαυτού αποτελούν βασικά δομικά στοιχεία του. Διερωτάται πόσο ο άνθρωπος καθορίζεται από την πολιτισμική του ταυτότητα, πόσο από την πολιτισμική ανατροφή του και πόσο από την καταγωγή του. Δομική θεματική του η αδυναμία απελευθέρωσης από το συλλογικό τραύμα ενός ατελείωτου κύκλου βίας.
Πρόσφατη παρουσία του στην ελληνική θεατρική σκηνή, το εξαιρετικό «Όλοι εμείς τα πουλιά» στο Εθνικό θέατρο το 2024, σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου.
Η παρουσία της Juliette Binoche ενισχύει την αδημονία.
Τον περιμένουμε με συγκίνηση.
ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ
22 & 23 Αυγούστου
Εθνικό Θέατρο – Θεόδωρος Τερζόπουλος
Ορέστεια του Αισχύλου
Ο διεθνής σκηνοθέτης δημιούργησε μια παραστασιακή οντολογική ελεγεία αναζωπυρώνοντας την ανάγκη του ανθρώπινου πλάσματος να καταδυθεί στα έγκατα, στα έσχατα του μύθου. Ανάγκη που ο νέος μεταψηφιακός κόσμος του έχει αθόρυβα μα αποτελεσματικά στερήσει. Ύφανε το παραστασιακό του εγχείρημα, με όρους μυστικιστικής τελετής με ακρογωνιαίους λίθους τον Μύθο και το Σώμα.
Στη μοναδική πρόσκληση συνεργασίας από το Εθνικό Θέατρο που ο δημιουργός αποδέχτηκε και στην πρώτη, μετά είκοσι χρόνια κάθοδό του, στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου δημιούργησε ένα τιτάνιο, μεγαλειώδες σκηνικό εγχείρημα που έχει ήδη εγγραφεί ως μία από τις κορυφαίες παραστασιακές επαναδιατυπώσεις της αισχύλειας τριλογίας.
Η εμβληματική «Ορέστεια» του Θεόδωρου Τερζόπουλου δεν θα μπορούσε να λείψει από την επετειακή χρονιά εβδομήντα χρόνων του Φεστιβάλ.
EΚΘΕΣΙΑΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ
27 Ιουνίου – 23 Αυγούστου
Αντιγόνη. Νόμος και Ανυπακοή
Περιοδική έκθεση
Μια εξαιρετική ομάδα επιμελείται και αυτή τη χρονιά τον αισθητικά υψηλό και επιστημονικά άρτιο θεσμό των τελευταίων ετών μιας περιοδικής έκθεσης αξιώσεων με θεματική από ένα έργο Αρχαίου δράματος με ιστορική, διαχρονική παρουσία στο Φεστιβάλ, και παράλληλα αναφέρεται στην καινούρια παραστασιακή επαναδιατύπωσή της από εξέχοντα σκηνοθέτη. Η επιλογή αυτής της χρονιάς είναι η Αντιγόνη του Σοφοκλή.
«Πολύτιμα τεκμήρια από το αρχείο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και πολλών ακόμη πολιτιστικών οργανισμών και θιάσων της Ελλάδας και του εξωτερικού (φωτογραφίες, κοστούμια, μακέτες, παρτιτούρες και οπτικοακουστικό υλικό) ανακαλούν στη μνήμη του επισκέπτη σημαντικές στιγμές του θεσμού των Επιδαυρίων και αναδεικνύουν το παλίμψηστο της θεατρικής ερμηνείας μέσα σε μια ιστορική προοπτική, καλώντας τον θεατή να αποπειραθεί τον δικό του αναστοχασμό πάνω στα θεμελιώδη ερωτήματα του έργου: την έννοια του νόμου και την ανυπακοή ως προσωπική και πολιτική επιλογή, τις τραγικές εσωτερικές αντιφάσεις της έννοιας της δικαιοσύνης, τη σύγκρουση του εθιμικού και του πολιτικού δικαίου, της οικογένειας και του κράτους, τα εξουθενωτικά προσωπικά διλήμματα μπροστά στον εμφύλιο σπαραγμό»»
Αναφέρω τα ονόματα της ομάδας που συνδημιουργεί για αυτό το σημαντικό εικαστικό γεγονός:
Σύλληψη – Γενική εποπτεία Κατερίνα Ευαγγελάτου • Επιστημονική επιμέλεια Παναγιώτης Μιχαλόπουλος • Έρευνα – Τεκμηρίωση Κωνσταντίνα Νικολοπούλου • Συνεργάτιδα στην έρευνα και την τεκμηρίωση Εύα Γεωργουσοπούλου • Εικαστική επιμέλεια Θάλεια Μέλισσα
ΟΛΙΑ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ
Θήβα μοναξιά
του Κυριάκου Χαρίτου
Εμπνευσμένο από την Αντιγόνη του Σοφοκλή
Περιμένω με ενδιαφέρον τον γεμάτο λεπτότητα, ευγένεια και ποίηση παραστασιακό κόσμο των Όλιας Λαζαρίδου και Κυριάκου Χαρίτου. Αισθάνομαι ότι τους ενώνει μια εκλεκτική συγγένεια. Τρυφερότητα και φως. Ενδιαφέρον έχει και ο διάλογός-αντίλογός τους τους με το σκληρό ιδίωμα της «Αντιγόνης» του Ulrich Rasche.
25 & 26 Ιουλίου
Γιάννης Σκουρλέτης – bijoux de kant
Δεξιά της κοίτης του Γιάννη Παλαβού – Εμπνευσμένο από τον Οιδίποδα επί Κολωνώ του Σοφοκλή
Συνεδρία πολέμου του Άρη Αλεξανδρή – Εμπνευσμένο από τη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη
Στο πλαίσιο του Kύκλου Contempory Ancients ο Γιάννης Σκουρλέτης θα σκηνοθετήσει δύο γυναικείους μονολόγους. Ο πρώτος συνομιλεί με τον Οιδίποδα επί Κολωνώ του Σοφοκλή και έχει γραφτεί από τον Γιάννη Παλαβό. ‘Εχει τίτλο Δεξιά της κοίτης και αποτελεί και έναν έμμεσο σκηνοθετικό διάλογο με τον Γιάννη Χουβαρδά που θα σκηνοθετήσει τους δύο Σοφόκλειους Οιδίποδες.
Ο δεύτερος είναι η μόνη φετινή παραστασιακή νύξη στον Αριστοφάνη. Ο Άρης Αλεξανδρής θα εμπνευστεί από τη Λυσιστράτη και θα γράψει τη Συνεδρία πολέμου. Ιδιοσυγκρασιακός και τρυφερός δημιουργός ο Γιάννης Σκουρλέτης με έντονη εικαστικότητα και βαθιά γνώση λογοτεχνίας έχει τη μοναδική ικανότητα να μεταβολίζει τα υλικά του πλάθοντας ένα πολύ προσωπικό αισθητικό και ιδεολογικό σύμπαν. Αναμένουμε τη σκηνοθετική του κατάθεση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφερόμασταν στην εκδοτική πρωτοβουλία του φεστιβάλ, παρουσιάζοντας πρωτότυπα θεατρικά κείμενα του Κύκλου “Contemporary Ancients”, που γράφτηκαν με ανάθεση του Φεστιβάλ, εμπνευσμένα από το Αρχαίο Δράμα αλλά και καινούριων ή και παλιότερων σημαντικών μεταφράσεων. Η βιβλιοθήκη εμπλουτίζεται συνεχώς από το 2021 που ξεκίνησε αυτή η πρωτοβουλία και παρουσιάζεται σε καλαίσθητες εκδόσεις από τις εκδόσεις Νεφέλη. Επιστημονική υπεύθυνη της σειράς η Δήμητρα Κονδυλάκη.
Το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου συνοδοιπορεί με την ιδιότυπη ιστορία μας. Στις 11 Σεπτεμβρίου του 1938 οι φωνές των Ελένης Παπαδάκη και Κατίνας Παξινού θα αρθρώσουν τον Σοφόκλειο λόγο, παίζοντας υπό τη σκηνοθετική μπαγκέτα του Δημήτρη Ροντήρη στην «Ηλέκτρα». Ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος θα ανακόψει κάθε δραστηριότητα. Το 1947, ο Αισχύλειος λόγος θα ακουστεί και πάλι στην Επίδαυρο από τον Ζακ Λακαρριέρ που θα ανεβάσει «Πέρσες». Από το 1955 και μετά αποτελεί σταθερό τοπόσημο ιστορικό και καλλιτεχνικό.
Τζιτζίκια και γκιώνης, καυτά μάρμαρα από τη ζέστη της ημέρας. Αρώματα και ενδύματα που θροΐζουν. Πολύχρωμο πλήθος που ανεβαίνει συζητώντας ή αγκομαχώντας προς το θέατρο. Σύννεφα και ηλιοβασίλεμα. Μέχρι την στιγμή που θα ακουστεί η πρώτη φράση από τη φωνή του Υποκριτή. Αυτή η μικρή, συγκινητική, στιγμούλα που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο για 70 χρόνια και που δεν έχει ακόμα ξεθωριάσει. Και, που φέτος θα έχει μια ξεχωριστή σημασία.
Η γιορτή ξεκινά…
