«Σύρα η απάνω χώρα σου, βρε Σύρα μου
με την ανηφοριά σου
με τα πολλά σκαλάκια, βρε Σύρα μου
και με το Σα Μπαστιά σου …»
… λέει το ρεμπέτικο του Μάρκου Βαμβακάρη για τη γενέτειρά του, τη Σύρο, στα σοκάκια του νησιού που έζησε τα παιδικά του χρόνια και που όποιος/α τα επισκεφθεί δεν τα ξεχνάει. Η άγρια ομορφιά της, η κυκλαδίτικη σαγήνη της, η απαράμιλλη αρχιτεκτονική της και η αρχοντική της Ερμούπολη είναι κάποια μόνο από τα στοιχεία που την κάνουν μοναδική και το μέρος που αμέσως ο επισκέπτης νιώθει ότι θα μπορούσε να μένει μόνιμα. Γι’ αυτό άλλωστε θα συναντήσεις ανθρώπους που έχουν διαλέξει να είναι η Σύρος ο μόνιμος τόπος κατοικίας τους, χωρίς να έχουν καταγωγή από το μέρος. Άνθρωποι που απλώς την είχαν επισκεφτεί ως τουρίστες και αποφάσισαν να γίνει ο δικός τους τόπος που θα δημιουργήσουν τις αναμνήσεις τους και θα ζήσουν τις στιγμές τους.
Έτσι η Σύρος, η πρωτεύουσα των Κυκλάδων έχει τουρίστες, έχει Συριανούς, έχει φοιτητές της Σχολής Μηχανικών με φοιτητές που σπανίως συναντάς να είναι οι ίδιοι ενθουσιασμένοι για τη σχολή τους μα πιο πολύ είναι ο ιδανικός προορισμός, το ιδανικό νησί για όλες τις εποχές με αποκορύφωμα πέρα από την προφανή θερινή σεζόν, την καλύτερη επιλογή για τις διακοπές του Πάσχα, καθώς είναι χαρακτηριστική η ξεχωριστή συνύπαρξη του ορθόδοξου και του καθολικού δόγματος εκπέμποντας τον κοσμοπολίτικο και φιλελεύθερο χαρακτήρα του νησιού σε όλες τις Κυκλάδες.
Το νησί των αντιθέσεων: Από την Άνω Σύρο έως τα παραθαλάσσια χωριά της
Περπάτησε έως την Άνω Σύρο για να…
– φτάσεις στον καθολικό καθεδρικό ναό του Αγίου Γεωργίου και να βιώσεις τη θέα με το μάτι να φτάνει μέχρι την Τήνο, τη Δήλο, την Πάρο και τη Νάξο.
– να χαθείς στα σοκάκια της, και να ζήσεις από κοντά τις σαν ψέμα εικόνες των καρτ ποστάλ με βουκαμβίλιες και λευκά σκαλάκια.
– να κάνεις μια στάση στην Πιάτσα ή επίσημα την οδό Δον Στεφάνου Ιωάννη για καφέ και φαγητό.
– να επισκεφτείς το Μουσείο Μάρκου Βαμβακάρη μαθαίνοντας μέσα από τα προσωπικά του αντικείμενα και τις φωτογραφίες του, για τη ζωή και το έργο του «Πατριάρχη του Ρεμπέτικου».
– να επισκεφθείς την Έκθεση Παραδοσιακών Επαγγελμάτων με αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν κάποτε στην καθημερινή ζωή των ντόπιων, όπως ξυλουργικά εργαλεία, γεωργικός εξοπλισμός και ένα καπνιστήριο μελισσοκόμου.
Οι οικισμοί και τα αξιοθέατα που δεν πρέπει να χάσεις
Οι οικισμοί Μύτακας, Παπούρι, Ρηχωπό, Πλατύ Βουνί, Χαρτιανά και Σαν Μιχάλης μοιάζουν σαν να ξεχάστηκαν στον χρόνο, ενώ οι παραλίες της Απάνω Μεριάς, όπως η Βαρβαρούσα, ο Αετός, το Μαρμάρι και η Γριά Σπηλιά σίγουρα θα μαγέψουν τον κάθε επισκέπτη.
Ποσειδωνία – ταξίδι στην αίγλη μιας άλλης εποχής
Παλαιότερα γνωστή και ως Ντελαγκράτσια από την καθολική εκκλησία Μαντόνα ντε λα Γκράτσια, τελικά επικράτησε με το όνομα της αρχαίας Ποσειδωνίας αφιερωμένη στον θεό Ποσειδώνα ως το αριστοκρατικό θέρετρο της Σύρου.
Ακόμη στον οικισμό δεσπόζουν οι εξοχικές επαύλεις με τους πυργίσκους και τους κήπους που ταξιδεύουν τους επισκέπτες στην αίγλη μιας άλλης εποχής, ενώ ο ορθόδοξος ναός του Αγίου Ιωάννη, ο καθολικός ναός του Αγίου Πέτρου, οι Αγκαθωπές με τους θαλάσσιους κρίνους, οι παραλίες Φετουρή, Βούλγαρη και Κόμητο, καθώς και το γήπεδο τένις αλλά και η λέσχη Ποσειδωνίας προσελκύουν πληθώρα παραθεριστών, ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Αζόλιμνος με θέα στην Τήνο, τη Μύκονο και τη νησίδα Άσπρο
Αξίζει κανείς να επισκεφθεί τις καθολικές εκκλησίες της Ανάληψης και του Άγιου Φραγκίσκου, καθώς και το ακρωτήρι Φωκιότρυπα μόλις δεκαπέντε λεπτά από την παραλία προς το νότιο τμήμα του οικισμού που συγκεντρώνει πλούτο θαλάσσιας ζωής με φώκιες, κορμοράνους, γλάρους και μαυροπετρίτες.
Φυσικά την Ερμούπολη – ένα μεγάλο υπαίθριο μουσείο και όλη η αρχοντιά της Σύρου
Το επιβλητικό Δημαρχείο στην πλατεία Μιαούλη, το θέατρο Απόλλων, τα αριστοκρατικά αρχοντικά και την εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Πλούσιου στην περιοχή Βαπόρια, η Ερμούπολη, το κύριο λιμάνι της Σύρου, είναι ένα υπαίθριο μουσείο που αξίζει να εξερευνήσεις απ’ άκρη σ’ άκρη.
Το Θέατρο Απόλλων ή η αλλιώς η μικρή «Σκάλα του Μιλάνου» είναι η τρανή απόδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ερμούπολης. Ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Σύρου που δημιουργήθηκε το 1864 από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Πιέτρο Σαμπό και εμπνεύστηκε τον σχεδιασμό του από 4 εντυπωσιακά ιταλικά πρότυπα συμπεριλαμβανομένης της σκάλας του Μιλάνου και έκτοτε κοσμεί την καρδιά της πρωτεύουσας Ερμούπολης.
Χρούσσα για γαλήνη κι εξερεύνηση
Τα Χρούσσα είναι ένας πανέμορφος οικισμός με γραφικά ξωκλήσια, μεγαλοπρεπή αρχοντικά, επαύλεις, ορθόδοξες και καθολικές εκκλησίες, μονοπάτια και δρομάκια που ξεπροβάλλουν μέσα από ένα μαγευτικό πευκόδασος που αξίζει κανείς να εξερευνήσει. Μόλις 8,5 χλμ. από την Ερμούπολη τα Χρούσσα αποτελούν την απόλυτη όαση γαλήνης και ηρεμίας, προσφέροντας πληθώρα εκδηλώσεων καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Το γραφικό ψαροχώρι Κίνι με το ενυδρείο
Το Κίνι είναι ένας τουριστικός παραθαλάσσιος οικισμός όπου οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν συριανές αυθεντικές γεύσεις στις ταβέρνες τους κατά μήκος του μικρού λιμανιού. Από τη χρυσαφένια παραλία μπορεί κανείς να διακρίνει τους ψαράδες που δένουν τα καΐκια τους, αλλά και να μεταβεί με καραβάκι σε μια από τις μικρές μαγευτικές παραλίες στα βόρεια της Σύρου, καθώς και τις παραλίες Δελφίνι και Λωτός.
Το ενυδρείο στο Κίνι είναι ένα από τα πλέον αγαπημένα αξιοθέατα μικρών και μεγάλων, καθώς δίνει τη δυνατότητα στους επισκέπτες να γνωρίσουν από κοντά τον θαλάσσιο κόσμο του Αιγαίου πελάγους.
Άλλα μέρη που αξίζει κανείς να επισκεφθεί στην περιοχή συμπεριλαμβάνουν τον καθολικό ναό Μεταστάσεως της Θεοτόκου, το μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας, το μνημείο της Γοργόνας της Παναγιάς στο λιμάνι, το μουσείο αλιευτικών σκαφών, υδρόβιων οργανισμών και οστράκων. Όσοι έχουν την τύχη να βρίσκονται στο νησί στις 29 Ιουνίου, δεν πρέπει να παραλείψουν να παραστούν στο έθιμο των Φωταρίδων στο Κίνι, ένα μοναδικό πανηγύρι προς τιμήν του Αγίου Πέτρου.
Βαπόρια, η αριστοκρατική συνοικία της Σύρου με τα «Αστέρια» της
Τα Βαπόρια είναι μία πανέμορφη και γραφική περιοχή που πέρα από την αρχιτεκτονική της ομορφιά διαθέτει και την παραλία που ονομάζεται Αστέρια και είναι κατάλληλη για κολύμπι. Στην περιοχή αξίζει κανείς να επισκεφθεί, επίσης, τον ναό του Αγίου Νικολάου των Πλουσίων που δεσπόζει με τα πυργωτά κωδωνοστάσια.
Οι Συριανές γεύσεις που δεν θα ξεχάσεις
Τα λουκούμια έχουν τις ρίζες τους στη Μικρά Ασία και πρωτοεμφανίστηκαν στη Σύρο το 1832, με την άφιξη προσφύγων από τη Χίο. Το 2019 τα συριανά λουκούμια συμπεριλήφθηκαν στον εθνικό κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Τα λουκούμια σε διάφορες γεύσεις -όπως τριαντάφυλλο, μαστίχα, περγαμόντο, ροδοζάχαρη, μανταρίνι, αμύγδαλο, φιστίκι, καρύδι και ινδική καρύδα είτε σκέτο, είτε γεμιστό – είναι αγαπημένο συνοδευτικό για τον ελληνικό καφέ και αποτελούν το πιο διάσημο παραδοσιακό προϊόν της Σύρου.
Η χαλβαδόπιτα είναι άλλο ένα γλυκό που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από τη Χίο και τα Ψαρά μετά την Ελληνική Επανάσταση και είναι το δεύτερο πιο δημοφιλές παραδοσιακό προϊόν της Σύρου. Η χαλβαδόπιτα μοιάζει πίτα με γέμιση που έχει ελαστική κολλώδη υφή και φτιάχνετε με υλικά όπως ασπράδι αυγού, μέλι, ζάχαρη, γλυκόζη, άρωμα βανίλιας και ολόκληρα αμύγδαλα.
Το τυρί Σαν Μιχάλη προέρχεται από το ομώνυμο χωριό στη βόρεια Σύρο και αποτελεί προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) από το 1996. Είναι ένα σκληρό, κίτρινο τυρί που παρασκευάζεται από παστεριωμένο αγελαδινό γάλα και θυμίζει την ιταλική παρμεζάνα με ελαφριά αρώματα φουντουκιού και ξηρών καρπών. Το τυρί Σαν Μιχάλη παρασκευάζεται από γάλα από αγελάδες που τρέφονται με βότανα στην κατά βάση άγονη περιοχή της Απάνω Μεριάς της Σύρου και ωριμάζει για 4 έως 8 μήνες. Σερβίρεται κυρίως ως επιτραπέζιο τυρί ή τριμμένο σε ζυμαρικά.
Τα παραδοσιακά προϊόντα της Σύρου περιλαμβάνουν και ορισμένα πολύ ιδιαίτερα βότανα και αρωματικά, όπως η κάπαρη που φυτρώνει άγρια στους απότομους βράχους και την άγονη γη της περιοχής της Απάνω Μεριάς. Η κάπαρη της Σύρου διαθέτει μια ιδιαίτερη γεύση και υφή, καθώς επηρεάζεται από την ηλιοφάνεια και την ανομβρία του νησιού, αλλά και τη θαλασσινή αύρα.
Τα πετρωτά είναι μαλακά τυριά από παστεριωμένο πρόβειο ή κατσικίσιο γάλα που πωλούνται σε κεφαλάκια. Το όνομά του προέρχεται από τις πέτρες (πέτρες) που χρησιμοποιούν οι ντόπιοι για το άρμεγμα των κατσικιών. Είναι γνωστό για τη χαμηλή περιεκτικότητά του σε λιπαρά και την ιδιαίτερη γεύση του.
Οι πιο ξεχωριστές «εμπειρίες» στη Σύρο
Κατάδυση στο υποθαλάσσιο τοπίο
Το υποθαλάσσιο τοπίο του νησιού αποτελείται από έντονη υποθαλάσσια ζωή, ναυάγια, υφάλους και σπηλιές που σίγουρα θα εντυπωσιάσουν τους λάτρεις της θάλασσας. Το νησί διαθέτει τρεις σχολές καταδύσεων για αρχάριους και προχωρημένους δύτες, καθώς και εξοπλισμό ιστιοπλοΐας, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα σε όλους να ταξιδέψουν στον μαγευτικό κόσμο του απέραντου γαλάζιου.
Γευσιγνωσία κρασιού και περιηγήσεις σε αμπελώνες
Μπορείς να επισκεφθείς ένα από τα οινοποιεία της Σύρου μεμονωμένα ή στο πλαίσιο κάποιας οργανωμένης ξενάγησης. Ό,τι και αν επιλέξεις να κάνεις, ετοιμάσου να γνωρίσεις τους τοπικούς παραγωγούς και να ακούσεις συναρπαστικές ιστορίες για την ιστορία της οινοποίησης και της αμπελουργίας στην περιοχή.
Στη διάρκεια μιας γευσιγνωσίας κρασιού στη Σύρο θα δοκιμάσεις ποικιλίες κρασιού που προέρχονται από τη Σύρο ή είναι κοινές και σε άλλα κυκλαδίτικα νησιά, συνοδευόμενα πάντα από τυριά και άλλα τοπικά συνοδευτικά.
Με σχετικά ανάγλυφο επίπεδο και μέσο υψόμετρο μικρότερο από 400 μέτρα, η Σύρος δε μοιάζει με έναν κλασικό οινοπαραγωγικό προορισμό. Οι αμπελώνες της παράγουν εξαιρετικής ποιότητας σταφύλια, ιδίως στο ξηρό και τραχύ βόρειο τμήμα, γνωστό ως Άνω Μεριά, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους παλαιότερους «αμπελώνες» της Ευρώπης. Τα αμπέλια καλλιεργούνται εδώ και αιώνες στη φαινομενικά άγονη γη της Απάνω Μεριάς (συχνά σε κυκλαδίτικα πολυεπίπεδα παρτέρια) ενώ η περιοχή είναι ο τόπος όπου παράγονται τα περισσότερα από τα σπιτικά κρασιά των ντόπιων.
Εκτός από την ανακάλυψη της οινικής κουλτούρας της Άνω Μεριάς, υπάρχουν οινοποιεία που μπορείς να επισκεφθείς και στη νότια Σύρο σε περιοχές όπως η Χρούσα, η Παρακοπή και ο Πάγος.
Εξερεύνηση στο Λοιμοκαθαρτήριο Σύρου
Το Λοιμοκαθαρτήριο της Σύρου αποτελεί ορόσημο για την ιστορία του νησιού, καθώς χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο και ως σταθμός καραντίνας κατά την πάροδο των χρόνων. Χτίστηκε το 1839 υπό την εποπτεία του Weiler, αρχικά ως εγκατάσταση καραντίνας για τους ταξιδιώτες οι οποίοι ήταν υποχρεωμένοι να παραμείνουν στον χώρο για τουλάχιστον 7 ημέρες, έτσι ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε πιθανή μετάδοση λοίμωξης ή μολυσματικής ασθένειας. Κατά τη διάρκεια της Κρητικής επανάστασης του 1866, χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο για τους πρόσφυγες της Κρήτης, ενώ τον 19ο αιώνα και έως τα πρώτα χρόνια του μεταπολέμου, το λοιμοκαθαρτήριο λειτουργούσε ως φυλακή για τους κρατούμενους. Το 1908 μετατράπηκε σε άσυλο φρενοβλαβών, ενώ μετά τον εμφύλιο χρησιμοποιήθηκε για τη φυλάκιση πολιτικών κρατούμενων.
Σήμερα, το Λοιμοκαθαρτήριο Σύρου είναι ένα εγκαταλελειμμένο πέτρινο κτιριακό συγκρότημα στο νότιο άκρο του λιμανιού με διάφορα κτίρια γνωστά και ως «Λαζαρέττα» που μαρτυρούν τις συνήθειες και τις κακουχίες μιας άλλης εποχής.
Περπάτημα στο Καρνάγιο/ Ταρσανά
Το καρνάγιο της Σύρου είναι μία «συνάντηση» με την ιστορία του νησιού, αυτήν που έχει να κάνει με την παραδοσιακή τέχνη της ξυλοναυπηγικής που ακόμη εξακολουθεί να υπάρχει, διατηρώντας κάτι τόσο σπάνιο στη χώρα μας.
Συνυφασμένο με τη ναυτική παράδοση του νησιού, το Καρνάγιο ή Ταρσανάς εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα μέσα του 19ου στα νότια του λιμανιού, δίπλα ακριβώς από το μεγάλο ναυπηγείο του νησιού Νεώριο, λόγω της ομαλής κλίσης του εδάφους η οποία επέτρεπε την ανέλκυση και καθέλκυση μικρών σκαφών αρχικά και μεγαλύτερων με την πάροδο των χρόνων. Μέχρι και σήμερα τόσο ο Ταρσανάς του Μαυρίκου, όσο και το Καρνάγιο του Τζώρτζη, όπως ήταν γνωστά από τα πολύ παλιά χρόνια, συνεχίζουν τη μακρά ναυπηγική παράδοση με νέο εκσυγχρονισμένο εξοπλισμό.
