Αν είστε στα Χανιά της Κρήτης μεταξύ 24 Αυγούστου και 4 Σεπτεμβρίου το 13ο Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων είναι μια επιλογή που θα μπορούσατε να συμπεριλάβετε στα πλάνα σας. Αν πάλι σας αρέσει η κλασική μουσική και δεν βρίσκεστε στην Κρήτη το Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων είναι μια καλή αφορμή να επισκεφθείτε τα Χανιά. Έχουμε πολλά φεστιβάλ ειδικά την περίοδο του καλοκαιριού στην Ελλάδα, το καθένα με τη δική του θεματική. Όταν όμως ένα φεστιβάλ καταφέρνει να υπάρχει επί δεκαετία τότε αυτό σημαίνει ότι έχει επιτύχει, γιατί ο κόσμος το ‘χει στηρίξει. Έτσι έχει συμβεί και με το Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων που φέτος επιστρέφει για την 13η χρονιά του. Η θεματική του πιο επίκαιρη από ποτέ «Πόλεμος και Ειρήνη». Ο όλεθρος της τραγικότητας του πολέμου και η αρμονία της Ειρήνης μπορούν ν αποδοθούν και ηχητικά. Έχει συμβεί, μεγάλοι μουσουργοί, συγγραφείς έχουν εμπνευστεί έργα από αυτές τις δυο ανθρώπινες ανάγκες μας, τη σύγκρουση και τη γαλήνη. 80 χρόνια συμπληρώθηκαν από τον μεγάλο πόλεμο και διανύσαμε μια μεγάλη περίοδο ειρήνης αν και συρράξεις συνέχιζαν να κάνουν την εμφάνισή τους.
Το πρόγραμμα του φετινού Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων είναι πλούσιο και σε διαφορετικές τοποθεσίες. Με συναυλίες στο Συνεδριακό Κέντρο του Minoa Palace Resort, το Αρχαίο Θέατρο Απτέρας και μια avant première στο Ηράκλειο, το 13ο Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων θα φέρει πάνω από 20 διεθνούς φήμης καλλιτέχνες. Συμπεριλαμβάνει έναν φόρο τιμής στον Μίκη Θεοδωράκη με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του, τον παγκοσμίου φήμης βιρτουόζο του πιάνο Denis Kozhukhin, την παρουσία της ιστορικού Μαρίας Ευθυμίου και τον Γεράσιμο Γεννατά στην αφήγηση της Ιστορίας του Στρατιώτη του Ιγκόρ Στραβίνσκι. Ψυχή του φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων ο βιολονίστας και καλλιτεχνικός του διευθυντής Γιώργος Μαθιουλάκης που βρήκε λίγο χρόνο να μας μιλήσει για το Φεστιβάλ-θεσμό που εστιάζει στη Μουσική Δωματίου, συνδέοντας το κοινό με κορυφαίους μουσικούς από ολόκληρο τον κόσμο κι αποτελώντας σημείο αναφοράς για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της Κρήτης.
Μπορείς να μοιραστείς μαζί μου το πώς γεννήθηκε το Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων;
Γεννήθηκε ένα απόγευμα του 2012 κατά τη διάρκεια μιας κουβέντας με τον Γιώργο Δεμερτζή. Συζητούσαμε την προοπτική δημιουργίας ενός θεσμού συναυλιών (όχι ακόμα φεστιβάλ) μέσα στο καλοκαίρι ή φθινόπωρο, με έργα μουσικής δωματίου. Για να ξεκινήσουμε, καταλάβαμε ότι οι προϋποθέσεις υπήρχαν: η τεράστια μουσική πείρα του Γιώργου και η σύνδεσή του με εξαιρετικούς μουσικούς, ο χώρος -το ξενοδοχείο Minoa Palace Resort- και η αμοιβαία αγάπη και το μεράκι και των δυο μας για τη μουσική.
Πώς ορίζουμε τη μουσική δωματίου στη σύγχρονη εποχή που τα δωμάτια μας είναι γεμάτα οθόνες;
Η έννοια «μουσική δωματίου» παραπέμπει στη μουσική που γράφεται για ένα όργανο ή ένα μικρό σύνολο οργάνων. Το δωμάτιο δηλαδή υποδηλώνει το γεγονός ότι οι μουσικοί δεν χρειάζονται έναν μεγάλο συναυλιακό χώρο (όπως π.χ. οι ορχήστρες) αλλά αντιθέτως μπορούν να μαζευτούν ακόμα και σε ένα δωμάτιο σπιτιού. Παλιότερα, ξεκινώντας πρακτικά από τον 18ο αιώνα με τα κουαρτέτα του Haydn, οι χώροι αυτοί θα μπορούσαν να είναι μια αίθουσα παλατιού, όπου οι μουσικοί έπαιζαν για κάποιο υψηλό πρόσωπο ή ένα σαλόνι σπιτιού, όπου έπαιζαν φίλοι για ψυχαγωγία. Βέβαια έκτοτε, το είδος αυτό μουσικής έχει εξελιχθεί πάρα πολύ, με πολύ μεγάλο κοινό ακροατών να γεμίζει αίθουσες συναυλιών. Για να απαντήσω στην ερώτησή σου, η μουσική δωματίου είναι μια ευκαιρία να απαλλαγούμε και να ξεκολλήσουμε έστω και λίγο από τις οθόνες. Σε αντίθεση με τις μεγάλες ορχήστρες, η μουσική αυτή επιτρέπει μια πιο ελεύθερη και «σολιστική» ερμηνεία από τα μέλη της και σαφώς έναν συναρπαστικό «διάλογο» μεταξύ τους.
Ο φετινός τίτλος του φεστιβάλ «Πόλεμος και Ειρήνη», υποθέτω δεν είναι μόνο μια απλή αναφορά στον Τολστόι, αυτή θα ήταν η εύκολη πρώτη ανάγνωση. Τι οδήγησε την ομάδα σου κι εσένα να επιλέξεις αυτόν τον τίτλο; Ποιο μήνυμα θες να περάσει στο κοινό;
Το ομώνυμο έργο του Τολστόι είναι τόσο δυνατό και σημαντικό για τη λογοτεχνία, ώστε δεν θα μπορούσε να αγνοηθεί η χρήση του τίτλου του για τη φετινή θεματική μας. Με τη σειρά της λοιπόν η θεματική αυτή θέλει να αναδείξει μουσικά έργα που γεννήθηκαν μέσα από συνθήκες πολέμων, αναταραχών ή απολυταρχικών καθεστώτων. Επανερχόμενοι στον Τολστόι, θα θέλαμε να δανειστούμε το γενικότερο μήνυμα του μυθιστορήματός του, που δεν είναι άλλο από την ανάδειξη των αληθινών αξιών της ζωής έναντι του χάους του πολέμου και το γεγονός ότι η πορεία του κόσμου δεν προδιαγράφεται αποκλειστικά από τα σχέδια ενός παράφρονα ηγέτη, αλλά από ένα συνονθύλευμα πολλών μικρότερων πράξεων με απρόβλεπτες εξελίξεις.
Στα τόσα χρόνια του φεστιβάλ τι είδους διάλογο έχετε καταφέρει να χτίσετε με το κοινό των Χανίων και τους φιλόμουσους της Ελλάδας;
Μέσω ενός σαφούς προσανατολισμού το φεστιβάλ έχει αποκτήσει πλέον ένα σταθερό κοινό. Το κοινό αυτό δεν προσελκύεται πια απλά από «περιέργεια». Γνωρίζει πολύ καλά ότι πρόκειται να ακούσει μια πολύ καλά ερμηνευμένη μουσική από εξαιρετικούς μουσικούς. Γνωρίζει επίσης ότι τα προσεκτικά επιλεγμένα έργα δεν είναι πάντα «εύπεπτα» και αρκετές φορές προτρέπουν τον ακροατή να διαβάσει για αυτά. Πολλές φορές νιώθω και τολμώ να πω ότι αρκετά έργα ανοίγουν νέους ορίζοντες ακουσμάτων στο κοινό μας, με την έννοια ότι δεν φοβόμαστε να εντάξουμε στο πρόγραμμα μοντέρνα, πρωτοποριακή μουσική, παρεκκλίνοντας από το συνηθισμένο ρεπερτόριο.
Με ποιο κριτήριο γίνεται η επιλογή των μουσικών που συμμετέχουν στο φεστιβάλ, γιατί παρατηρώ αρκετοί είναι διεθνούς φήμης και καταξιωμένοι στον χώρο τους;
Τα κριτήρια είναι πολλά, για παράδειγμα η γνώση του παρόντος καλλιτεχνικού γίγνεσθαι ή οι γνωριμίες των μουσικών συνεργατών μας που με τη σειρά τους μας οδηγούν σε άλλους καταξιωμένους μουσικούς. Εκτός από τους νεοεισερχόμενους κορυφαίους μουσικούς υπάρχει και μια ομάδα με σταθερά μέλη που συμμετέχει σχεδόν ανελλιπώς στα 13 χρόνια του φεστιβάλ. Ένα άλλο κριτήριο είναι οι ευκαιρίες σε ταλαντούχους νέους να καθίσουν σε διπλανά αναλόγια με τους πλέον έμπειρους και πετυχημένους καλλιτέχνες, αποκομίζοντας τα μέγιστα οφέλη από αυτήν την εμπειρία.
Υπάρχει μια στιγμή από το φετινό φεστιβάλ που την περιμένεις με ανυπομονησία;
Ναι, υπάρχει όχι μία αλλά κάποιες στιγμές που συνδέονται με προσωπικές επιλογές μου. Έργα όπως οι «Μεταμορφώσεις» του Richard Strauss, η 7η σονάτα του Prokofiev και το People United του Frederic Rzewski είναι έργα που μου άσκησαν μεγάλη επίδραση όταν τα γνώρισα. Επίσης, η εναρκτήρια συναυλία για πρώτη φορά στο Ηράκλειο, η πάντα διαφωτιστική διάλεξη της ιστορικού Μαρίας Ευθυμίου ως προς το ιστορικό πλαίσιο της θεματικής του φεστιβάλ και η λήξη του φεστιβάλ στο Αρχαίο Θέατρο Απτέρας με τον ηθοποιό Γεράσιμο Γεννατά σε ρόλο αφηγητή στην «Ιστορία του Στρατιώτη» αποτελούν νέα βήματα, τα οποία προσμένω με ανυπομονησία και ενθουσιασμό.
Πώς φαντάζεσαι το μέλλον του Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων;
Το φαντάζομαι να διατηρεί τον συμπαγή χαρακτήρα του ως προς την ποιότητα του μουσικού περιεχομένου και της πλούσιας ερμηνείας του. Παράλληλα, με μικρά και σταθερά βήματα, να διευρύνει το περιεχόμενο και τις δράσεις του, χαρίζοντας μοναδικές εμπειρίες στους ακροατές του.
Ας κλείσουμε με μια ευχή σου για τους φιλότεχνους πολίτες του κόσμου.
Να μην σταματούν να ψάχνουν σε βάθος την ουσία της τέχνης και μέσα σε αυτήν να βρίσκουν ένα καταφύγιο στις δυσκολίες της σύγχρονης ζωής.
Το Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων δεν είναι απλώς μια σειρά καλλιτεχνικών εκδηλώσεων. Είναι ένας θεσμός πια 13ων χρόνων που έχει καταφέρει να συνδέσει την τοπική κοινωνία με την παγκόσμια μουσική σκηνή. Φέτος προσπαθεί να φέρει τον στοχασμό στην καθημερινότητα και να αναδείξει τον ρόλο της τέχνης ως μέσο κατανόησης της Ιστορίας και του εαυτού μας. Ανάμεσα στον πόλεμο και την ειρήνη, η μουσική λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι ακόμη και στις πιο σκοτεινές εποχές, ο άνθρωπος αναζητά το φως και τη γαλήνη. Οι τέχνες είναι καταφύγιο για όλα τα δεινά. Καλή τέρψη ψυχής και εποικοδομητικού προβληματισμού εύχομαι σε όσους παρευρεθούν στα Χανιά. Ο Πόλεμος θα υπάρχει μα η Ειρήνη θα επικρατεί όσο παραμένουμε άνθρωποι.
13ο Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων | 24 Αυγούστου – 4 Σεπτεμβρίου 2025
Πρόγραμμα συναυλιών
Συμμετέχουν, με σειρά εμφάνισης, οι μουσικοί:
Josef Špaček (βιολί), Roman Simović (βιολί), David Bogorad (βιόλα), Άγγελος Λιακάκης (βιολοντσέλο), Alexei Volodin (πιάνο), Alexander Wollheim (βιολοντσέλο), Milena Simović (βιόλα), Τίτος Γουβέλης (πιάνο), Odile Ettelt (κλαρινέτο), Γιώργος Δεμερτζής (βιολί), Ελεάνα Στράτου (βιολί), Ιάσων Κεραμίδης (βιολί), Κωνσταντίνος Σηφάκης (κοντραμπάσο), Άγγελος Σιωράς (κόρνο), Malte Refardt (φαγκότο), Jean-Baptiste Leclère (κρουστά), Σπύρος Λάμπουρας (κρουστά), Denis Kozhukhin (πιάνο), Δημήτρης Γκόγκας (κορνέτα/τρομπέτα) και Γιώργος Κρίμπερης (τρομπόνι).
Συναυλία 1η: Πληγές και θρήνοι
Δευτέρα, 25 Αυγούστου 2025
ώρα 21.00
Έργα Shostakovich & Weinberg
Αίθουσα Συνεδριακού Κέντρου Minoa Palace Resort
15€ γενική είσοδος
7€ φοιτητές/νέοι ως 25 ετών, άνεργοι, ΑμεΑ
Διάλεξη της ιστορικού Μαρίας Ευθυμίου
Τρίτη, 26 Αυγούστου 2025
ώρα 21.00
Αίθουσα Συνεδριακού Κέντρου Minoa Palace Resort
Είσοδος δωρεάν με δελτία εισόδου
Συναυλία 2η: Φως & Σκιά
Τετάρτη, 27 Αυγούστου 2025
ώρα 21.00
Έργα Beethoven, Schnittke & Mozart
Αίθουσα Συνεδριακού Κέντρου Minoa Palace Resort
15€ γενική είσοδος
7€ φοιτητές/νέοι ως 25 ετών, άνεργοι, ΑμεΑ
Συναυλία 3η: Μεταμορφώσεις
Παρασκευή, 29 Αυγούστου 2025
ώρα 21.00
Έργα Θεοδωράκη, Prokofiev & R. Strauss
Αίθουσα Συνεδριακού Κέντρου Minoa Palace Resort
15€ γενική είσοδος
7€ φοιτητές/νέοι ως 25 ετών, άνεργοι, ΑμεΑ
Συναυλία 4η: Πριν την καταιγίδα
Κυριακή, 31 Αυγούστου 2025
ώρα 21.00
Έργα Τζιβένη, Janacek & Ravel
Αίθουσα Συνεδριακού Κέντρου Minoa Palace Resort
15€ γενική είσοδος
7€ φοιτητές/νέοι ως 25 ετών, άνεργοι, ΑμεΑ
Συναυλία 5η: Παραλλαγές νίκης
Δευτέρα, 1 Σεπτεμβρίου 2025
ώρα 21.00
F. Rzewski: The People United Will Never Be Defeated!
Αίθουσα Συνεδριακού Κέντρου Minoa Palace Resort
15€ γενική είσοδος
7€ φοιτητές/νέοι ως 25 ετών, άνεργοι, ΑμεΑ
Συναυλία 6η & 7η: Η ιστορία του στρατιώτη
Τετάρτη 3 & Πέμπτη 4 Σεπτεμβρίου 2025
ώρα 21.00
Igor Stravinsky: Ιστορία του στρατιώτη
Αρχαιολογικός Χώρος Απτέρας
Είσοδος δωρεάν με δελτία εισόδου
