Το Σάββατο 18 Ιανουαρίου στις 13:00 η Βιργινία Μαστρογιαννάκη θα επαναλάβει την περφόρμανς της reading in/reading out. Αυτή τη φορά όχι στο κτίριο της Παλαιάς Βουλής όπως το 2019 μα στο Αμφιθέατρο Ίδρυμα Ωνάση στην Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου με είσοδο ελεύθερη για το κοινό στο πλαίσιο του Δημοσίου Προγράμματος της έκθεσης Δημοκρατία που επιμελείται η Σοφία Ελίζα Μπουράτση και έχει η Συράγω Τσιάρα την καλλιτεχνική διεύθυνση. Η περφόρμανς πιστεύω ακράδαντα είναι όπλο δυνατό στη φαρέτρα της τέχνης και η συγκεκριμένη περφόρμανς της Βιργινίας Μαστρογιαννάκη πολύ ενδιαφέρουσα για να την προσπεράσω έτσι. Η καλλιτέχνις παρουσιάζει την επιτελεστική ανάγνωση του Συντάγματος της Ελλάδας σε μία κοπιώδη και αναστοχαστική περφόρμανς διάρκειας 4.5 ωρών. Θέλησα να επικοινωνήσω μαζί της να μου πει περισσότερα πράγματα για το reading in/reading out, για εκείνη και για την περφόρμανς ως είδος τέχνης.
Βιργινία αλήθεια πώς αυτοπροσδιορίζεσαι ως καλλιτέχνιδα;
Εικαστικός είμαι. Έχω τελειώσει τη Σχολή Καλών Τεχνών με πτυχίο ζωγραφικής.
Και με την περφόρμανς που είναι ένας κόσμος μήτε εικαστικός καθαρά μήτε θεατρικός πώς ενεπλάκεις;
Οι περφόρμανς που παρουσιάζω ως σήμερα, θα έλεγα, είναι εικαστικές. Δηλαδή έχουν αυτή την ειδοποιό διαφορά με αυτές των παραστατικών τεχνών, δηλαδή δεν υπάρχει μια αφηγηματικότητα, αλλά ένα πρωτόκολλο κατά βάση, το οποίο σχηματίζω και διατρέχει όλη την περφόρμανς από την αρχή έως και το τέλος της.
Τι σε τράβηξε στον κόσμο της περφόρμανς;
Ήμουν και είμαι αρκετά χειρώνακτας. Τώρα πια δεν είμαι τόσο, γιατί το πρόβλημά μου είναι ότι δεν έχω χώρο φυσικό, χώρο αποθήκευσης, εργαστηρίου δηλαδή. Είμαι ένας άνθρωπος που όμως δούλεψα πολύ με τα χέρια μου και με υλικά τα οποία ήταν αρκετά δύσκολα και σκληρά για το γυναικείο σώμα ακόμα περισσότερο. Οπότε θεωρώ ότι είχε μία σωματικότατα η συμπεριφορά μου η καλλιτεχνική από πριν.
Ως εικαστικός έχεις ασχοληθεί πιο πολύ με το μέταλλο;
Και με πέτρα και με το μάρμαρο. Με δράπανα δούλευα, δηλαδή έκανα πιο σκληρές εργασίες. Προς το τέλος των σπουδών μου, μαζί με μία συνεργάτιδα, μία συμφοιτήτριά μου, την Εύα τη Μαραθάκη κάναμε μία μελέτη που μας ανέθεσε ο Νίκος ο Μαυρίδης, που ήταν καθηγητής μας στη Σχολή, για την ιστορία της εικαστικής περφόρμανς. Με ενδιέφερε πολύ μπήκα χωρίς να έχω καμία εμπλοκή η ίδια βιωματικά σ’ αυτό, αλλά μπήκα θεωρητικά στον κόσμο της θεωρίας και της ιστορίας της περφόρμανς. Και ένα χρόνο αργότερα η Εύα Μαραθάκη που είχαμε συνεργαστεί για αυτό, μου έκανε μία πρόταση για μία έκθεση που θα επιμελούνταν η ίδια για να παρουσιάσω ένα έργο τέτοιο ζωντανό.
Και δέχτηκες.
Και δέχτηκα με μία αφέλεια ομολογώ.
Η αφέλεια του ότι μπλέκεις σε άλλου είδους τέχνη;
Και το ότι θα εκθέσω το σώμα μου ζωντανά. Αυτό ήταν κάτι το οποίο δεν είχα καμία εμπειρία πιο πριν.
Ναι, αλλά είδες πόσο μαγικό είναι τελικά όταν το κάνεις.
Ναι, είναι μαγικό και έκτοτε για μένα ήταν ένα μεγάλο σοκ αυτή η πρώτη περφόρμανς, η πρώτη επαφή μου. Ήταν μία εμπειρία εντελώς αταξινόμητη.
Πώς το λέγανε αυτό το πρώτο σου πρότζεκτ;
Σαβουάρ βιβρ.
Α, εξαρχής έμαθες καλούς τρόπους συμπεριφοράς περφόρμανς.
Συχνά ανατρέχω αρκετά σε αυτό το έργο και με έναν τρόπο με το έργο reading in/reading out που πρόκειται να δείξω τώρα στην Εθνική Πινακοθήκη, με την ανάγνωση του Συντάγματος, πιστεύω ότι το Σύνταγμα είναι ένας τέτοιος κώδικας, πολιτικός κώδικας καλής συμπεριφοράς. Κατά κάποιο τρόπο μάλλον θέτει τους κανόνες με αυτή την έννοια.
Μιας που είπες αυτό για τον κώδικα καλής συμπεριφοράς, εσύ ως πολίτης είσαι δημοκράτισσα υποθέτω.
Ναι, θέλω να είμαι και προσπαθώ.
Μας επιτρέπει, πιστεύεις το Σύνταγμα να είμαστε τόσο δημοκράτες όσο θέλουμε εσύ που το διάβασες κιόλας;
Σε θεωρητικό επίπεδο πιστεύω πως ναι. Δηλαδή σε θεωρητικό επίπεδο, το Σύνταγμα μιλάει για τη λαϊκή κυριαρχία αλλά παραμένει εκεί. Παραμένει δηλαδή στη θεωρία αυτό θέλω να πω. Δεν πιστεύω ότι επί του πρακτέου ισχύει κάτι τέτοιο.
Ας προχωρήσουμε στην πράξη. Τι είναι μια επιτελεστική ανάγνωση ως ορισμός;
Δυστυχώς είναι λίγο πιο κατανοητός ο όρος performative ίσως ή είναι τέλος πάντων πιο δουλεμένος, πιο συνηθισμένος στη χρήση του. Έχει να κάνει για μένα πολύ με την τέλεση και το τέλος, με τον σκοπό. Θα επαναλάβω αυτό που είπα και πριν για το πρωτόκολλο. Βάζω ένα πρωτόκολλο ότι θα διαβάσω αυτό το κείμενο. Αυτό το κείμενο προφανώς δεν είμαι ο πρώτος άνθρωπος που το διαβάζει, αλλά θα το διαβάσω αυτό το κείμενο με αυτόν τον τρόπο. Από την αρχή μέχρι το τέλος του. Οπότε, από τη στιγμή που μπαίνει αυτός ο όρος, ο οποίος είναι ένας όρος προσωπικός, δεν θα συμβεί κάτι άμα τον παραβιάσω, αλλά είναι ο στόχος μου, είναι το τέλος μου ας πούμε. Έχω ένα τέλος να ολοκληρώσω αυτή την ανάγνωση με αυτόν τον τρόπο. Θεωρώ ότι έχει πολύ να κάνει με το να φέρω εις πέρας μία ιδέα, η οποία εμπεριέχει και τη δέσμευση, την επαναληπτικότητα και την αφοσίωση σε αυτό το πρωτόκολλο.
Όταν Βιργινία παρουσίασες το 2019 την περφόρμανς reading in / reading out στην Αίθουσα Συνεδριάσεων της Παλαιάς Βουλής στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, τι συμπέρασμα αποκόμισες;
Συμπέρασμα ε; Κοίταξε, νομίζω ότι είναι κάπως παρόμοιο με αυτό που συμβαίνει με τα έργα τέχνης που δεν έχεις απαραίτητα ένα συμπέρασμα ούτε ένα νόημα ξεκάθαρο. Συχνά τουλάχιστον έτσι το βιώνω η ίδια, νιώθω ότι μαθαίνω πολλά πράγματα για να πάω παρακάτω κάθε φορά. Τώρα αν έβγαλα κάποιο συμπέρασμα για το ίδιο το κείμενο καθεαυτό νομίζω ό,τι και να πω θα είναι τελείως άκυρο, γιατί είναι ένα τόσο θεσμικό και βαρύ κείμενο που για να μιλήσω συνταγματολογικά ας πούμε, είναι αστείο.
Όχι, δεν είμαστε συνταγματολόγοι, είμαστε καλλιτέχνες.
Ναι, ναι, και μπορεί να έχω μία άποψη προσωπική, αλλά καλύτερα να την κρατήσουμε στην αφάνεια.
Θα τη δούμε στο κορμί σου και στην έκφρασή σου την ώρα που θα απαγγέλεις επί 4.5 ώρες.
Θεωρώ ότι είναι ένα κείμενο που θα έπρεπε να είναι ιερό. Είναι το ιερό κείμενο της πολιτείας. Θεωρώ ότι του αρμόζει να μην έχει πολιτικά πρόσημα και να μην αλλάζει κάθε φορά που αλλάζει ο χρωματισμός της κυβέρνησης. Αλλά να έχει ένα «βλέμμα», η πολιτεία απέναντι στον πολίτη. Αυτή όμως είναι μία δική μου ευχή.
Αυτοί ήταν και οι προβληματισμοί σου όταν πρωτοξεκίνησες αυτή την περφόρμανς; Ήθελες να μας δημιουργήσεις κάποιο κόσμο γύρω από το Σύνταγμα ή ήθελες να μας υπενθυμίσεις ότι υπάρχει ένα Σύνταγμα και καλό είναι να το κοιτάξουμε.
Καλό είναι να το κοιτάξουμε και επειδή φαίνεται συχνά αυτό είτε να παραβλέπεται είτε να τσαλακώνεται, να καταπατάται και να μην λαμβάνεται υπόψιν όσο θα έπρεπε εν πάση περιπτώσει. Θεωρώ ότι αυτός ο τρόπος ανάγνωσης υπογραμμίζει λίγο αυτή την οπτική.
Επέλεξες επίσης και νομίζω σε καλή χρονική συγκυρία να το παρουσιάσεις ξανά. Συμπίπτει με την ανακοίνωση του Προέδρου της Δημοκρατίας και με όλα αυτά τα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα που συμβαίνουν.
Πράγματι. Ναι.
Έψαχνες μια αφορμή να το ξαναπαρουσιάσεις ή απλά προέκυψε τώρα;
Αυτό είναι μια πρωτοβουλία της Σοφίας Ελίζας Μπουράτση, η οποία είναι και επιμελήτρια του έργου και εμπεριέχεται στην έκθεση Δημοκρατία της Εθνικής Πινακοθήκης. Για μένα φυσικά η αίθουσα συνεδριάσεων της Παλαιάς Βουλής ήταν ο ιδανικός χώρος για αυτό το έργο, αλλά το πλαίσιο στο οποίο παρουσιάζεται τώρα στο Αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης έκθεσης, θεωρώ ότι είναι κάτι άλλο, πάρα πολύ διαφορετικό.
Ο χώρος δεν έχει την ίδια βαρύτητα. Δεν έχει το ίδιο σκηνικό.
Ναι, όντως είναι ένας πολύ ουδέτερος χώρος, όχι άχρωμος, άοσμος, αλλά δεν έχει καμία τέτοια βαρύτητα.
Ίσως όμως εκεί επικεντρωθούν και πιο πολύ οι θεατές πάνω στο κορμί και στην κόπωση που δέχεται αυτό το κορμί να κάνει ανάγνωση κατ’ εμέ πολύ κοπιαστική. Άρα ως θεατής θα επικεντρωθώ πιο πολύ στο σώμα σου πια παρά στον χώρο, αυτά είναι και τα ωραία της περφόρμανς.
Ναι, είναι ένα μέσο που κακά τα ψέματα δεν μπορείς να το καταλάβεις, αν δεν είσαι παρών δεν γίνεται. Δηλαδή να δεις ένα βίντεο, να δεις μια φωτογραφία, δεν εισπράττεις με τίποτα το τι συμβαίνει στο σώμα του άλλου, δεν το καταλαβαίνεις. Θεωρώ ότι με αυτά τα έργα, όταν συμβαίνουν ορθά ο επισκέπτης, ο θεατής ταυτίζεται σωματικά με το τι συμβαίνει.
Έχεις μετρήσει ακόμα και πού θα παίρνεις τις ανάσες σου κατά τη διάρκεια ανάγνωσης του κειμένου του Συντάγματος ;
Οι αναπνοές συμβαίνουν τυχαία εννοείται. Το πρωτόκολλο του έργου είναι ότι δεν σταματάω να διαβάζω για να εισπνεύσω οπότε η ανάγνωση συνεχίζεται και κατά την εισπνοή του αέρα στο σώμα και αυτό συμβαίνει όταν το σώμα χρειάζεται οξυγόνο.
Τι προετοιμασία έχεις κάνει πριν από την ανάγνωση 4,5 ωρών;
Έχουν προηγηθεί μαθήματα ορθοφωνίας και εκφώνησης με τη μουσικό Μάρθα Κυλάφη, η οποία είναι δασκάλα φωνητικής και τραγουδιού και είχε παρακολουθήσει το σεμινάριο του Θεόδωρου Τερζόπουλου, οπότε μπορούσε να μου δείξει πολλά. Είχα τη δυνατότητα να μου δείξει αυτός ο άνθρωπος πως θα κάνω ένα λάθος σωστά, χωρίς να τραυματίσω το σώμα μου ας πούμε. Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη απέναντι στη Μάρθα. Μα πέρα από τη φωνητική προετοιμασία υπάρχει και μια προετοιμασία μυϊκή που χρειάζεται να έχει γίνει, γιατί ουσιαστικά το ζητούμενο για αυτές τις διάρκειες και αυτές τις πρακτικές είναι η διαφραγματική αναπνοή και να έχεις ανοιχτό τον θώρακα. Για να μείνει ανοικτός ο θώρακας σε τέτοιες διάρκειες πρέπει να είναι γυμνασμένη η περιοχή του θώρακα, επίσης και τα πόδια για να μπορεί να σταθεί όρθιο το σώμα τόση ώρα. Σίγουρα εννοείται ότι πιάνονται και κλειδώνουν τα γόνατα αλλά χρειάζεται μια προετοιμασία και σωματική, μυϊκής φύσης.
Αυτό που κινδυνεύει πιο πολύ κατά τη διάρκεια αυτής της ανάγνωσης είναι οι φωνητικές χορδές. Όχι τόσο το κορμί πίστευα.
Ναι, οι φωνητικές χορδές άλλα και το κορμί σε κάποιο βαθμό.
Επιτρέπεται να πιεις νερό κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης;
Να σου πω κάτι; Όλα επιτρέπονται και να μην το κάνω δηλαδή άμα δεν μπορώ. Ο στόχος μου είναι να να το βγάλω μέχρι το τέλος έτσι. Άμα το σώμα μου δεν μπορεί, επιτρέπεται. Θα σου μιλήσω για ένα άλλο έργο, το οποίο πάλι και αυτό ήταν φωνητικό, πολύ μεγαλύτερο σε διάρκεια. Ήταν οκτώ ώρες για έξι εβδομάδες κάθε μέρα.
Έχεις κάνει πολύ δυσκολότερο πράγμα από το reading in/ reading out.
Πολύ μεγαλύτερα σε διάρκεια έργα ναι. Λοιπόν, σε ένα από αυτά τα έργα, ένιωσα ότι κάποια στιγμή πρέπει να κοιμηθώ. Δεν γινόταν και κοιμήθηκα. Δεν το φανταζόμουν ποτέ ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο αλλά το σώμα είχε αυτή την ανάγκη εκείνη την ώρα και απλά ξέρεις, ήμουν παρούσα. Δεν άφησα τον χορό μου, στάθηκα δεν ξέρω πόση ώρα διήρκησε 20 λεπτά, μισή ώρα, δεν ξέρω πόσο ήταν. Δεν ήταν προφανώς ένας βαθύς ύπνος. Ήταν όμως ένα σβήσιμο για επανεκκίνηση.
Θα γίνω μονότονος λέγοντας πάλι να, αυτά είναι τα ωραία στοιχεία της περφόρμανς που σου επιτρέπουν ακόμα και το να μετατρέψεις την κόπωση σε τέχνη και παρατήρηση.
Νομίζω ότι αυτή είναι μία ειδοποιός διαφορά με τις παραστατικές τέχνες. Ότι κατά κάποιον τρόπο είναι σαν να βάζεις τη ζωή σε ένα πρωτόκολλο. Είναι ζωή όμως, δηλαδή τις αρχές τις βάζεις εσύ και ακολουθείς. Ακολουθείς το σώμα σου, θέτει κάποιος ένα πρωτόκολλο και εάν το σώμα του τα καταφέρνει, πάει καλά. Εάν δεν τα καταφέρνει, πάει καλά πάλι. Δεν γνωρίζω αν όλοι οι άνθρωποι που ασχολούνται με αυτό έχουν την ίδια οπτική, για μένα πάντως είναι κάτι που μου είναι πολύ ξεκάθαρο πως συμπεριφέρομαι με αυτό τον τρόπο.
Άλλο ένα από τα δώρα της περφόρμανς είναι ότι δεν σε κρίνουν βάσει μόνο του έργου ή των αντοχών ή της ιδέας. Κρίνεται πια και το σώμα.
Ναι, είναι ένα σύνολο.
Είσαι έργο, είναι μέρος του έργου το κορμί σου και είσαι παρούσα.
Ναι, είσαι ο φορέας της ιδέας. Το σώμα σου είναι ο φορέας της ιδέας δηλαδή.
Τώρα θέλεις να γίνεις φορέας δημοκρατίας;
Είθε.
Τι θα ήθελες να πάρει μαζί του φεύγοντας αυτός ο θεατής που θα ακούσει μια γυναίκα επί 4,5 ώρες να του απαγγέλει, ερμηνεύει κατ’ εμέ και όχι να κάνει μια ανάγνωση απλή.
Θα μου άρεσε πολύ κάποιος να μπει στη διαδικασία. Θα χαιρόμουν πολύ επειδή συχνά όταν το κουβεντιάζω αυτό το έργο οι συνομιλητές μου λένε «Αχ, τι ωραία! Και δεν το έχω διαβάσει και θέλω να το διαβάσω» και όλοι μας θέλουμε με έναν τρόπο να το διαβάσουμε. Και όλο είναι ένα κείμενο που μπαίνει συνεχώς σε μια αναβολή ή είναι κάτι που θέλουμε και θα γίνει στο μέλλον. Δεν ξέρω για ποιο λόγο.
Το ίδιο ισχύει και σε μένα το ’χω πιάσει το ’χω αφήσει.
Ναι, όπως είναι και άλλα, είναι και η Καινή Διαθήκη, είναι το Κοράνι. Είναι κάποια κείμενα που είναι θεσμικά ή πολύ σημαντικά στην παιδεία μας και οι περισσότεροι από εμάς λέμε ή θέλουμε ή θα θέλαμε να το έχουμε διαβάσει ή πρόκειται να το διαβάσουμε κάποια στιγμή. Θα μου άρεσε να ξέρω ότι κάποιος μπήκε στη διαδικασία ύστερα από αυτό να το διαβάσει. Χωρίς καμία διάθεση από μέρους μου, σε καμία περίπτωση διδακτισμού αλλά να είναι ένα έναυσμα για να το διαβάσουν περισσότεροι άνθρωποι.
Μα ίσα ίσα δεν έχεις κανένα στοιχείο διδακτισμού στην περφόρμανς σου διότι το κοινό καθ’ όλη τη διάρκεια της ερμηνείας σου μπορεί να κινηθεί ελεύθερα. Υποθέτω όχι να σε πλησιάσει ή θα μπορούσε;
Με το κοινό είμαστε απέναντι στην προκειμένη. Υπάρχει ένα πόντιουμ που είναι πάνω σε μια σκηνή που είναι κάπως υπερυψωμένη, οπότε είναι διακριτός ο χώρος των επισκεπτών με τον χώρο του αναγνώστη. Εντάξει, τώρα αν κάποιος ανέβει επάνω στη σκηνή δεν ξέρω.
Εγώ θα ανέβαινα προσωπικά να σου φέρω ένα μπουκαλάκι, ένα ποτήρι νερό, όπως κάνουνε στη Βουλή. Εσύ πιστεύεις ότι ο Έλληνας είναι εξοικειωμένος με την περφόρμανς; Παλεύει κι αυτός να την κατανοήσει ή έχει μπερδευτεί λίγο κι από τα στοιχεία της περφόρμανς που τα εντάσσουν σε παραστάσεις. Σε ποια κατάσταση πιστεύεις ότι είναι ο Έλληνας θεατής σήμερα;
Εντάξει, έχουμε ως λαός ας πούμε, μια μεγάλη τριβή με το θέατρο, με τις παραστατικές τέχνες. Ξέρεις, είναι λίγο μια συζήτηση που κάναμε πρόσφατα με κάποιες συναδέλφους, λέγαμε ότι τα εικαστικά είναι στην πραγματικότητα ένα πολύ λαϊκό μέσο με την έννοια την οικονομική, με οικονομικούς όρους. Δηλαδή, συνήθως η είσοδος είναι δωρεάν, η πρόσβαση στις γκαλερί δωρεάν. Τα μουσεία δεν είναι τόσο ακριβά ή μπορεί να είναι ανοικτά στο κοινό για κάποιες ημέρες. Παρόλα αυτά δεν έχουν την ίδια διάχυση με αυτήν που έχει το θέατρο. Θεωρώ ότι είμαστε αρκετά παιδευμένοι, εκπαιδευμένοι ας πούμε, στις παραστατικές τέχνες οπότε επειδή η περφόρμανς δεν είναι αλλά πλησιάζει πολύ, έχει αυτό το χαρακτηριστικό του βιώματος, του παραλλήλου βιώματος. Δηλαδή είναι ο άνθρωπος μπροστά σου και ξέρεις τελεί, πράττει μία ιδέα. Νομίζω ότι είναι αρκετά σαφή τα όρια, πιστεύω είμαστε εκπαιδευμένοι.
Και έχουμε και τη διάθεση πιστεύω να εκπαιδευτούμε, πειραματίζεται ο Έλληνας θεατής πιστεύω.
Ναι και στο σύνολό μας δηλαδή, θεωρώ ότι είμαστε αρκετά διακριτικοί θεατές.
Εμείς τώρα θα προτείνουμε τους θεατές να έρθουν να δοκιμάσουν κι αυτοί τις αντοχές τους. Αν καταφέρουν να αντέξουν όντως κι αυτοί να κάτσουν να ακούσουν 4,5 ώρες την αρχή της δημοκρατίας μας.
Μακάρι.
Είναι δύσκολο το πόνημα reading in/ reading out ;
Είναι μια πολύ στατική δουλειά. Θα είμαι εκεί, θα διαβάζω 4,5 ώρες αλλά για να μπορέσω να το κάνω αυτό, έχει προηγηθεί μια περίοδος και σωματικών, πέρα των φωνητικών, ασκήσεων για μήνες.
Στο μέλλον πώς πιστεύεις ότι θα αυτοπροσδιορίζεσαι θα επιμείνεις στο εικαστικός;
Δεν ξέρω. Τώρα το εικαστικός νομίζω ότι είναι ένας όρος που μπορεί να εμπεριέχει και την περφόρμανς και το σχέδιο και τη γλυπτική γι’ αυτό και τον χρησιμοποιώ. Δεν θεωρώ τον εαυτό μου ούτε περφόρμερ, ούτε γλύπτρια. Θεωρώ ότι είμαι ένας άνθρωπος που ανάλογα με την ιδέα που μπορεί να έχω χρησιμοποιώ και το μέσο που θεωρώ ότι της ταιριάζει. Αυτός ο όρος εικαστικός έχει κάτι που μπορεί να εμπεριέχει όλες αυτές τις έννοιες και είναι ανοιχτός προς εξέλιξη.
Εγώ θα σου ευχηθώ πάντως να συνεχίσεις να παραμένεις σκεπτόμενος άνθρωπος, πολιτικά παρούσα και να δημιουργείς.
Ευχαριστώ και αντεύχομαι.
Τέλος αντεύχομαι φεύγοντας από το reading in/ reading out όντως να έχεις καταφέρει κάποιους από εμάς να ανοίξουμε αυτό το ρημάδι το Σύνταγμα και να δούμε τι στο καλό γράφει μέσα.
Ναι, είναι πολύ σημαντικό. Είναι χρέος μας θεωρώ να το διαβάζουμε.
Να του ρίξουμε μια ματιά έστω.
Ναι, να ξέρουμε τι εννοούμε όταν λέμε αντισυνταγματικός ας πούμε.
Ευχαριστώ πάρα πολύ για τη δημοκρατική μας συζήτηση που μου υπενθύμισε πόσο πολύ αγαπώ την περφόρμανς ως είδος τέχνης.
Χαίρομαι πολύ και ευχαριστώ πάρα πολύ!
Info παράστασης:
Βιργινία Μαστρογιαννάκη reading in/reading out | Σάββατο 18 Ιανουαρίου στις 13.00 | Αμφιθέατρο Ίδρυμα Ωνάση, Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου| Είσοδος ελεύθερη
