Γνωστές μελωδίες και η ποίηση του Μίκη Θεοδωράκη συνυφαίνονται με σύγχρονα οπτικοακουστικά στοιχεία, δημιουργώντας ένα θεατρικό-μουσικό θέαμα στην παράσταση Όμορφη πόλη – 100 χρόνια Μίκης Θεοδωράκης. Τιμώντας τον αείμνηστο συνθέτη με αφορμή το «Αφιερωματικό Έτος Μίκη Θεοδωράκη», που έχει ανακηρυχθεί επίσημα από το Υπουργείο Πολιτισμού για τον εορτασμό των 100 χρόνων από τη γέννησή του, ο δημιουργός Γιώργος Βάλαρης αναβιώνει για δεύτερη φορά τη θρυλική παράσταση του 1962, Όμορφη πόλη.
«Έχοντας περάσει πέντε χρόνια από την προηγούμενη φορά που παρουσιάσαμε την παράσταση, ήθελα να δώσω ένα καινούργιο χρώμα, υιοθετώντας μια νέα προσέγγιση με video art, με πεζά κείμενα ενώ η πιο βασική μεταβολή αφορά στα νέα πρόσωπα που φέρουν μια νέα καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία», αναφέρει στην κουβέντα μας με αφορμή την παράσταση ο σκηνοθέτης Γιώργος Βάλαρης.
Στη φετινή παραγωγή την Όμορφη πόλη τιμούν οι κορυφαίοι τραγουδιστές Μανώλης Μητσιάς, Ελένη Βιτάλη, Δημήτρης Μπάσης και η Γιώτα Νέγκα, η σημαντική τραγωδός Λυδία Κονιόρδου, και ο βραβευμένος Μιχάλης Σαράντης. Μαζί τους η σπουδαία ερμηνεύτρια Τάνια Τσανακλίδου. Τη σύνθεση συμπληρώνουν οι χορευτές Φαίδρα Νταϊόγλου, Κωστής Τσιαμάγκας και 7μελής ορχήστρα.
Ο Γιώργος Βάλαρης αντλεί βαθιά έμπνευση από το έργο του Μίκη Θεοδωράκη, κάτι που αποτυπώνεται ξεκάθαρα στην αναβίωση της εμβληματικής παράστασης Όμορφη πόλη. Στη σκηνοθεσία του, ο Βάλαρης συνδύασε τότε όπως και τώρα, τις διαχρονικές μελωδίες και την ποίηση του Θεοδωράκη με σύγχρονα εικαστικά και οπτικοακουστικά στοιχεία, δημιουργώντας ένα θέαμα που απευθύνεται στο σημερινό κοινό.
«Η κεντρική δομή του έργου παραμένει η ίδια μιας και πρόκειται για μια παράσταση που πέρα από τη μεγάλη επιτυχία που είχε στο κοινό, κυρίως αγαπήθηκε από τον ίδιο τον Μίκη Θεοδωράκη ο οποίος και μου έστειλε ένα σημείωμα μετά το τέλος της παράστασης», μοιράζεται ο Γιώργος Βάλαρης.
Και η αλήθεια είναι πως η σκηνοθετική προσέγγισή του αναγνωρίστηκε από τον ίδιο τον Θεοδωράκη, ο οποίος, μετά την παρακολούθηση της παράστασης, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τον Βάλαρη, σημειώνοντας ότι η σκηνοθεσία ανέδειξε την πνευματικότητα και τους κρυμμένους συμβολισμούς του έργου του, προσδίδοντάς του ένα νέο πρόσωπο που συνδέεται με τη σύγχρονη πραγματικότητα και στοχεύει στο μέλλον.
«Έφυγα μετά την παράσταση ευτυχής και προβληματισμένος. Όχι για σένα και τους εξαίσιους συνεργάτες σου αλλά για μένα και για το έργο μου. Η σκηνοθεσία και η ερμηνεία με επηρέασαν βαθιά. Τελικά αυτό που είδα και που άκουσα ήταν ένα Όνειρο! Και νομίζω ότι έτσι το εισπράττει και το κοινό. Τα στοιχεία, τα υλικά υπήρχαν. Τι έλειπε; Έπρεπε να έρθει ένας άνθρωπος όπως εσύ, με δύο βασικές ιδιότητες πέραν της αξίας του: την Αγάπη και την Πίστη.», αυτό είναι ένα μικρό απόσπασμα των όσων ο ίδιος ο συνθέτης θα γράψει στον σκηνοθέτη.
Ο Γιώργος Βάλαρης και ο Μίκης Θεοδωράκης ανέπτυξαν μια στενή φιλία και συνεργασία τα τελευταία χρόνια της ζωής του μεγάλου συνθέτη όταν τότε, το 2020, συνεργάστηκαν στην αναβίωση της μουσικοθεατρικής παράστασης Όμορφη πόλη.
«Νιώθω συχνά ένα μεταφυσικό συναίσθημα, νιώθω διαρκώς την παρουσία του δίπλα μου, σαν να έχει σφραγίσει την ύπαρξή μου θα έλεγα, τόσο καλλιτεχνικά όσο και προσωπικά. Νιώθω χρέος αλλά και περίσσια αγάπη να επιστρέψω σε αυτό το έργο που μας έφερε τόσο κοντά. Ήταν για εμένα μια ευλογία να συναντήσω αυτή τη μυθική προσωπικότητα. Σε αυτή την παράσταση, πρόθεσή μου είναι να εστιάσω στο έργο του αλλά και στον προσωπικό του βίο μέσα από ιστορίες και αφηγήσεις του ίδιου, ταυτόχρονα με τη μελέτη της εργογραφίας του, που ήταν και ο βασικός άξονας για την έμπνευση της Όμορφη πόλης», αναφέρει ο Βάλαρης.
Υπάρχει άραγε κάποιο σημείο του έργου, κάποια ενότητα που ο ίδιος ξεχωρίζει, που σαν να έχει ένα ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος; «Ξεχωρίζω τη στιγμή της ανάγνωσης των ποιημάτων Ο ήλιος και ο χρόνος, που σηματοδοτεί και την έναρξη του δεύτερου μέρους. Είναι ένα από τα αγαπημένα μου σημεία. Επίσης το Την πόρτα ανοίγω το βράδυ που φέτος ερμηνεύει η Τάνια Τσανακλίδου», μοιράζεται ο Γιώργος Βάλαρης.
Μαζί με τα σπουδαία ποιητικά κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη παρουσιάζονται για πρώτη φορά και πεζά κείμενα του Γιώργου Βάλαρη, τα οποία πραγματεύονται κυρίαρχα θέματα της ανθρώπινης ύπαρξης και της ελληνικής κοινωνίας – ο έρωτας, η ξενιτιά, ο θάνατος, η ρωμιοσύνη.
Τελικά τι μας φέρνει σήμερα η Όμορφη πόλη, ρωτώ τον Γιώργο Βάλαρη: «Η Όμορφη Πόλη εμπεριείχε ως θεματολογία κάποιες περιόδους της ζωής του ίδιου του συνθέτη που αφορούν τον θάνατο, τον έρωτα, την ξενιτιά, την επανάσταση. Ενότητες ιδιαίτερα επίκαιρες και διαχρονικές. Όταν αυτές διαποτίζονται απ΄τα τραγούδια και τις μελωδίες που εξακολουθούν να φαντάζουν σημερινά, η Όμορφη Πόλη μοιάζει επιτακτικά αναγκαία».
Εμβληματικές και ξεχωριστές όλες οι συνεργασίες σε αυτό το φετινό ανέβασμα. «Ο Μανώλης Μητσιάς είναι ένας συνεργάτης και ένας καλλιτέχνης που έχει ερμηνεύσει πολλές φορές έργα του συνθέτη, οπότε είναι μεγάλη η χαρά μου αλλά και η τιμή να είναι φέτος εδώ όπως άλλωστε ισχύει και με τους λοιπούς συνεργάτες που είναι παρόντες σε αυτή την παραγωγή. Τιμή μεγάλη και όταν εμφανίζεται στη σκηνή η Λυδία Κονιόρδου, μία από τις πιο δυναμικές ηθοποιούς-τραγωδούς, ειδικά σε ένα έργο που περιγράφεται ως σύγχρονη λαϊκή τραγωδία. Ξεχωρίζω φυσικά και τον σπουδαίο και σημαντικό νέο καλλιτέχνη Μιχάλη Σαράντη που αν και έχει διανύσει πολλά χιλιόμετρα στο θέατρο τα τελευταία χρόνια, θεωρώ ότι είναι μια φερέλπιδα δύναμη. Φυσικά η Ελένη Βιτάλη και η Τάνια Τσανακλίδου. Μεγαλειώδης ομάδα, μοναδικό καστ».
Αναρωτιέμαι για τις προκλήσεις στην προετοιμασία μιας τόσο μεγάλης παραγωγής, για τον συγχρονισμό και συντονισμό ενός τόσο σπουδαίου καστ καλλιτεχνών. Τον ρωτάω τι πιστεύει ότι θα συζητούσε με το Μίκη Θεοδωράκη αν ήταν και πάλι παρόν στην προετοιμασία:
«Θα μιλάγαμε σίγουρα για το καστ με το οποίο θα ήταν και απολύτως σύμφωνος. Επίσης, έχω αλλάξει κάποια τραγούδια κυρίως για να ανανεώσω το ενδιαφέρον όσων από τους θεατές ίσως την είχαν δει. Σε κάθε περίπτωση νιώθω ότι είναι διαρκώς δίπλα μας».
Με λίγα λόγια τι εστί για εσάς Όμορφη Πόλη; Και ποια πιστεύετε ότι είναι η μεγαλύτερη ασθένεια της εποχής μας.
«Eίναι μια σύγχρονη Πόλη μέσα στην οποία θα κυριαρχούσε το συναίσθημα, η χαρά, οι αξίες που δυστυχώς έχουν εκλείψει και η συντροφικότητα των ανθρώπων. Αυτό άλλωστε επιδιώκω να εκφράσω μέσα από τα κείμενα και τη μουσική. Η τελευταία ενότητα έχει τον τίτλο Είμαστε όλοι ένα και εδώ η μουσική έχει μεγάλη δύναμη. Αναφορικά με τη μεγαλύτερη ασθένεια της εποχής μας, αν και είναι πολλές, θεωρώ ότι η μεγαλύτερη είναι η απομόνωση. Αισθάνομαι ότι πλέον δεν υπάρχει ζεστασιά στους ανθρώπους και πως η διείσδυση και η κυριαρχία των ψηφιακών μέσων, που παγκοσμίως θα πίστευε κανείς ότι μας ενώνει, τελικά μας αποξενώνει. Δεν εμπεριέχει καμία αλήθεια είναι μια ψευδαίσθηση».
