Η Aλεξάνδρα Επίθετη γράφει ποίηση, φτιάχνει podcasts, κάνει performances κι αν για κάτι την ξεχωρίζω είναι ο λόγος της που είναι ειλικρινής και περιγράφει τις μικρές, καθημερινές στιγμές μας. Παρουσιάζει το «ΟΧΙ ΠΙΑ ΔΑΚΡΥΑ», το πρώτο της ολοκληρωμένο άλμπουμ. Τη μουσική παραγωγή του δίσκου, η οποία περιλαμβάνει δώδεκα κομμάτια που ενώνουν την προφορική ποίηση με την indie, την pop και τον πειραματικό ήχο, την συντονίζει η ίδια. Δίπλα της βρίσκονται σημαντικοί της φίλοι και συνεργάτες όπως ο Viktoras, ο Κάρολος Μπεράχα, ο Nik Nugent και συμμετοχές όπως του ΛΕΞ και του Matt Elliott.
Άκουσα το άλμπουμ της και το απόλαυσα, ταυτίστηκα με κάποιες εικόνες, μου άρεσαν πάρα πολύ οι στίχοι, μου μίλησαν. Δεν δάκρυσα αν και πήγα… οπότε το άλμπουμ κάνει αυτό που υπόσχεται… Στην κουβέντα μας που ακολουθεί η Αλεξάνδρα Επίθετη μας εξηγεί πώς αποφάσισε να αφήσει πίσω της τη νοσταλγία, γιατί προτιμά να καταγράφει την πραγματικότητα όπως τη ζει, για το ΟΧΙ ΠΙΑ ΔΑΚΡΥΑ και θυμάται τα πρώτα της μικρά βιβλιαράκια ζινς που έφτιαχνε μόνη της από οκτώ χρονών.
Ποια ιστορία θες να μας διηγηθείς με το άλμπουμ σου «ΟΧΙ ΠΙΑ ΔΑΚΡΥΑ»;
Δεν είναι μία, νομίζω. Είναι δώδεκα και παραπάνω μικρές ιστορίες που μαζί φτιάχνουν ένα ολόκληρο universe. Από το πρώτο μου EP, το 2022, δεν είχα βγάλει κάτι πιο ολοκληρωμένο σαν δουλειά, πέρα από singles και ομαδικές δουλειές με το The Bad Poetry Social Club, και στο διάστημα αυτό μάζευα υλικό. Όσο δούλευα το άλμπουμ, από την αρχή μέχρι το τέλος, δημιούργησε μόνο του το δικό του σύμπαν, χωρίς να το έχω σχεδιάσει. Ίσως το «ΟΧΙ ΠΙΑ ΔΑΚΡΥΑ» είναι η ιστορία του πώς, μέσα στο χάος όπου ζούμε, και εννοώ το χάος προς την κακή πλευρά, όχι το ουδέτερο χάος της ανθρώπινης ύπαρξης, υπάρχει ένα φως στο τούνελ. Ίσως αυτό το φως είναι να μην κουβαλάμε διαρκώς τη νοσταλγία ενός «καλύτερου χθες» που δεν ξέρουμε καν αν ήταν καλύτερο. Βρίσκεται στην επαφή μας με τους άλλους: τους γονείς, τους συντρόφους, τους φίλους, ό,τι δίνει στον καθένα ελπίδα. Εκεί συντελείται το παν για μένα, στη συναίσθηση του άλλου. Για μένα κάπου πρόσφατα έκλεισε ένα κεφάλαιο νοσταλγίας και έντονης μελαγχολίας και ίσως με αυτό το σύμπαν να βάζω ένα φως στην άκρη του τούνελ. Το ελπίζω, τουλάχιστον.
Επέλεξες τον τίτλο επειδή είναι νοσταλγικός, επειδή στέγνωσαν τα μάτια μας απ‘ το κλάμα, επειδή αποκτηνωθήκαμε και δεν δακρύζουμε πια;
Πολύ πιο ποιητικές οι ερμηνείες σου παρά το τι συνέβη όντως. Δεν ξέρω αν έχουμε αποκτηνωθεί ή αν στέγνωσαν τα μάτια μας. Αυτές οι απαντήσεις σίγουρα δεν είναι δικές μου. Ο τίτλος είναι ένα πολύ συγκεκριμένο μότο: υπόσχεται ότι δεν θα υπάρχουν πια δάκρυα, όπως το προϊόν πίσω από τη γνωστή φράση. Κάτι που και στις δύο περιπτώσεις δεν ισχύει τόσο πολύ.
Πρώτα γράφεις ποιήματα που μετά βρίσκουν τη μουσική τους ή σκέφτεσαι εξαρχής τη λέξη μαζί με τον ήχο;
Δεν υπάρχει σταθερή διαδρομή. Πολλές φορές μού έρχεται μουσική από κάποιον συνεργάτη, μου αρέσει και γράφω κάτι καινούργιο γι’ αυτήν. Άλλες φορές βάζω μουσική σε κείμενο που ήδη υπάρχει. Το πεδίο του spoken word είναι τόσο ελεύθερο που δεν μπορεί να οριστεί. Εγώ τουλάχιστον έτσι λειτουργώ.
Στον δίσκο συνάντησα εικόνες, διευθύνσεις, αριθμούς κινητών, ανθρώπους, καθημερινές στιγμές. Καταγράφεις την πραγματικότητα όπως τη βλέπεις ή την παραμορφώνεις μέχρι να γίνει κάτι άλλο;
Καταγράφω τη δική μου πραγματικότητα. Νομίζω είναι ο μόνος τρόπος να μιλήσεις ειλικρινά για τον εαυτό σου και για το οπτικό σου πεδίο, δηλαδή το βίωμά σου. Υπάρχουν μυθιστοριογράφοι που γράφουν πράγματα μη βιωματικά, αλλά κι εκεί υπάρχουν πάντα κομμάτια πραγματικότητας. Η δική μου δουλειά δεν στηρίζεται στην παραμόρφωση. Στηρίζεται στην αποτύπωση του πραγματικού γύρω μου.
Καθώς γράφεις, έχεις στο μυαλό σου έναν αποδέκτη ή μιλάς σε αγνώστους;
Δεν έχω ακριβώς ακροατήριο στο κεφάλι μου. Πρώτα απ’ όλα αποτυπώνω τη σκέψη μου μέχρι να βγάλει νόημα. Για μένα η γραφή είναι μέσα σε όλα και ένα είδος ψυχαναλυτικού εργαλείου: με βοηθά να καταλάβω τι σκέφτομαι και πώς νιώθω σε στιγμές που δεν είναι εύκολο. Αν έχω αποδέκτη, πολλές φορές είναι ένας φανταστικός άλλος εαυτός, μια Αλεξάνδρα που δεν είναι αυτή που γράφει, αλλά αυτή που διαβάζει ή ακούει. Συχνά στα ποιήματα μου επικαλούμαι έναν αποδέκτη. Δεν ξέρω ποιος είναι στ’ αλήθεια, και ίσως και να μην χρειάζεται.
Πότε κατάλαβες ότι θ‘ ασχοληθείς με τις τέχνες; Από παιδική ηλικία;
Δεν το ήξερα, και δεν υπήρξε ποτέ η σκέψη «θα γράφω». Ήμουν ένα παιδί που διάβαζε πάρα πολύ, και αυτό με στήριξε στα μοναχικά χρόνια της παιδικής μου ηλικίας. Κατάλαβα ότι υπάρχει ένας κόσμος πέρα από τον δικό μου και ότι με λέξεις μπορείς να χτίσεις κόσμους. Συνειδητοποίησα ότι εφόσον υπάρχουν τέτοιοι κόσμοι, μπορώ κι εγώ να φτιάξω. Δεν είναι άπιαστο. Από πολύ μικρή πειραματιζόμουν: ζωγράφιζα το εξώφυλλο του βιβλίου μου, έγραφα τα διηγήματά μου και τα έκανα, όπως το βλέπω τώρα, ζινάκια, στα οκτώ μου. Δεν πήρα συνειδητή απόφαση. Ήταν μια ανάγκη που επέστρεφε ξανά και ξανά στα χρόνια. Δεν την εγκατέλειψα και δεν με εγκατέλειψε.
Πέρασες από την αυτοέκδοση, την ποίηση και το spoken word σε άλμπουμ μεγάλης δισκογραφικής. Άλλαξε κάτι τώρα που δεν είναι πια αποκλειστικά «δική σου υπόθεση»;
Όχι. Είναι ενδιαφέρον να περνάς από μια διαδικασία που τη διαχειρίζεσαι μόνος, με δικούς σου πόρους, όρους και κόπο, σε μια άλλη. Αλλά το ότι μια δισκογραφική, εν προκειμένω η MINOS, επιλέγει έναν καλλιτέχνη δεν σημαίνει ότι η διαδικασία άλλαξε. Μπορώ να ζητήσω μια γνώμη από κάποιον που το έχει ζήσει με δέκα καλλιτέχνες και να μου πει «εγώ δεν θα πήγαινα εκεί, θα πήγαινα αλλού, γιατί…». Άρα άλλαξε ότι βρίσκεις υποστήριξη σε πράγματα που αλλιώς θα χειριζόμουν απολύτως μόνη τεχνικά και υλικά. Το έργο παραμένει με τους όρους της Αλεξάνδρας κι αυτό είναι και ο λόγος που από την πλευρά μου, «πείστηκα» για τη συνεργασία. Δεν ένιωσα ότι με πλησίασε κάποιος ως εμπορικό προϊόν ή κάτι που θα ήθελε να μεταβάλλει σε ένα δικό του όραμα. Δεν θα μπορούσα να επιτρέψω σε κανέναν, εταιρεία ή παραγωγό, να επέμβει στο περιεχόμενο, με λογοκρισία ή καλλωπισμό, για να γίνει το έργο πιο εύκολο, πιο pop.
Έχεις κάνει performances, θέατρο, video poetry, podcast. Αν διάλεγες μόνο ένα μέσο, ποιο θα σου έλειπε περισσότερο;
Σκληρή ερώτηση. Αν έπρεπε να κρατήσω ένα, θα ήταν η γραφή: όχι το spoken, όχι τα podcast, όχι τα live. Αυτό που θα μου έλειπε περισσότερο όμως θα ήταν το spoken word, το να μπορώ να μετατρέπω ό,τι έχω γράψει σε κάτι με μουσική, με ρυθμό ή χωρίς. Υπάρχουν πάρα πολλοί ποιητές και performers, Έλληνες και ξένοι, που μου έχουν χαράξει κάτι και ζουν στη ζωή μου μέσα από το έργο τους.
Ακούγοντάς σε μου ‘ρθε στο μυαλό η Κατερίνα Γώγου κι η Λένα Πλάτωνος. Ποιους ποιητές ή περφόρμερς αγαπάς και τι έχεις κρατήσει από αυτούς;
Μια σύντομη λίστα, μόνο με Έλληνες, γιατί αλλιώς θα μεγάλωνε πολύ: Νότης Γέροντας, Γιώργος Πρεβεδουράκης, Θεόδωρος Μπασιάκος, Γιάννης Κοντός, Μαρία Λαϊνά, Ντίνος Χριστιανόπουλος.
Πώς θα περιέγραφες το spoken word σε κάποιον που δεν ξέρει τι είναι;
Στον πιο απλό του ορισμό, είναι ποίηση ή πρόζα που βγαίνει από τη σελίδα, ή από τη σημείωση ή το word, και εκφέρεται από το στόμα ενός ανθρώπου. Αυτό είναι το βασικό. Αν θα προστεθεί μουσική, soundscape ή τίποτα, είναι δεύτερη επιλογή. Προφορική ποίηση.
«Άτιμη» ερώτηση: ποιο τραγούδι του δίσκου είναι το πιο προσωπικό σου;
Ειλικρινά, δεν το σκέφτηκα πολύ. Ένα από τα πιο σημαντικά για μένα είναι το «τι υπέροχη μέρα», και όχι μόνο επειδή η μουσική είναι του Matt Elliott. Το κείμενο γράφτηκε σχεδόν ολόκληρο με τη ροή που έχει σήμερα, σε ένα βράδυ, και άλλαξαν πολύ λίγα πράγματα. Συμπυκνώνει το νόημα όλου του δίσκου: είναι το φως στο τούνελ. Κουβαλάει από θλίψη μέχρι και ματαιότητα. Αλλά για εμένα σε αυτή τη ματαιότητα που είναι βασικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης κατάστασης, κρύβεται η ελπίδα. Το τέλος, κυριολεκτικά την τελευταία μου στιγμή στη γη αλλά και μεταφορικά, φαντάζομαι πως θα είναι πολύ όμορφο. Παίζει τεράστιο ρόλο ότι ο Matt Elliott είναι για μένα ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους μουσικούς. Είναι από τους ανθρώπους που με έχουν χαράξει και ζουν στο κεφάλι μου από τη στιγμή που τους άκουσα. Το ότι μου επέτρεψε να χρησιμοποιήσω μουσική του από ένα άλμπουμ που ακούω από το 2012 ήταν κάτι που δεν διανοούμουν ποτέ ότι θα συμβεί.
Κλείνοντας, έχεις στίχους να μοιραστείς που να αφήνουν απόηχο φωτός κι ελπίδας;
Ολόκληρο το «Περιμένω» του Λώρενς Φερλινγκέτι:
Περιμένω για την υπόθεσή μου να εξεταστεί
και περιμένω
μια αναγέννηση του θαύματος
και περιμένω κάποιος
να ανακαλύψει πραγματικά την Αμερική
και να θρηνήσει
και περιμένω
να ανακαλυφθούν
νέα συμβολικά σύνορα με τη Δύση
και περιμένω
ο Αμερικανικός Αετός
να ανοίξει πραγματικά τα φτερά του
και ισορροπώντας να πετάξει σωστά
και περιμένω
η Εποχή του Άγχους
να πεθάνει
και περιμένω
να κερδηθεί ο πόλεμος
που θα κάνει ασφαλή τον κόσμο
για την αναρχία
και περιμένω
τον τελικό μαρασμό
όλων των κυβερνήσεων
και διαρκώς αναμένω
μια αναγέννηση του θαύματος
Περιμένω τη Δευτέρα Παρουσία
και περιμένω
μια θρησκευτική αναβίωση
να σαρώσει την πολιτεία Αριζόνα
και περιμένω
τα Σταφύλια της Οργής να αποθηκευτούν
και περιμένω
να αποδείξουν
πως ο Θεός είναι πραγματικά Αμερικανός
και περιμένω
να δω τον Θεό στην τηλεόραση
να εκπέμπεται σε βωμούς εκκλησιών
εφόσον μπορέσουν να βρουν
το σωστό κανάλι
να συντονιστούν
και περιμένω
να σερβιριστεί πάλι ο Μυστικός Δείπνος
με ένα παράξενο νέο ορεκτικό
και διαρκώς αναμένω
μια αναγέννηση του θαύματος
Περιμένω να φωνάξουν τον αριθμό μου
και περιμένω
τον Στρατό της Σωτηρίας να πάρει τα ηνία
και περιμένω
οι πράοι να ευλογηθούν
και να κληρονομήσουν τη γη
χωρίς να φορολογηθούν
και περιμένω
να βρεθεί ένας τρόπος
να καταστραφούν όλοι οι εθνικισμοί
χωρίς κανείς να σκοτωθεί
και περιμένω
σπίνοι και πλανήτες να πέφτουν σαν τη βροχή
και περιμένω εραστές και θρηνούντες
να ξαπλώσουν πάλι μαζί
σε μια νέα αναγέννηση του θαύματος
Περιμένω να διασχίσουν το Μεγάλο Χάσμα
και ανυπόμονα περιμένω
το μυστικό της αιώνιας ζωής να ανακαλυφθεί
από έναν άγνωστο γιατρό παθολόγο
και περιμένω
οι καταιγίδες της ζωής
να τελειώσουν
και περιμένω
να ανοίξω πανιά προς την ευτυχία
και περιμένω
ανακαινισμένο καράβι των πρώτων εποίκων
να φτάσει στην Αμερική
με τα δικαιώματα για την ταινία και την τηλεόραση
να έχουν προπωληθεί στους αυτόχθονες
και περιμένω
να ακουστεί η χαμένη μουσική ξανά
στη Χαμένη Ήπειρο
σε μια νέα αναγέννηση του θαύματος
Περιμένω για την ημέρα
που καθιστά τα πάντα καθαρά
και αναμένω τιμωρία
για το τι έκανε η Αμερική
στον Τομ Σόγιερ
και περιμένω
η Αλίκη από τη Χώρα των Θαυμάτων
να μου αναμεταδώσει
το συνολικό της όνειρο αθωότητας
και περιμένω
τον ιππότη Ρόλαντ να φτάσει
στον τελευταίο και πιο σκοτεινό πύργο
και περιμένω
από την Αφροδίτη
να ξεφυτρώσουν χέρια ζωντανά
σε μια τελική διάσκεψη αφοπλισμού
σε μια νέα αναγέννηση του θαύματος
Περιμένω
κάποιους υπαινιγμούς
αθανασίας
καθώς θυμάμαι τα πρώτα παιδικά μου χρόνια
και περιμένω
τα πράσινα πρωινά πάλι να εμφανιστούν
τα ανόητα λιβάδια της νεότητας να επιστρέψουν
και περιμένω
κάποιες εκδοχές μη προμελετημένης τέχνης
να ταράξουν τη γραφομηχανή μου
και περιμένω να γράψω
το μεγάλο ανεξίτηλο ποίημα
και περιμένω
την τελευταία μακρά απερίσκεπτη έκσταση
και διαρκώς περιμένω
οι εραστές που διαφεύγουν στην Ελληνική Υδρία
επιτέλους να συναντηθούν
και να αγκαλιαστούν
και αναμένω
διαρκώς και πάντοτε
μια αναγέννηση του θαύματος [Aπόδοση στα ελληνικά Γιώργος Χουλιάρας]
