Οι Ημέρες Σύγχρονης Μουσικής, το μεγαλύτερο μουσικό φεστιβάλ της Εναλλακτικής Σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ, αφιερωμένο στη σύγχρονη μουσική δημιουργία, πραγματοποιείται έως τις 14 Νοεμβρίου 2026. Οι Ημέρες Σύγχρονης Μουσικής, σε καλλιτεχνική επιμέλεια του συνθέτη Γιάννη Αγγελάκη, παρουσιάζουν ένα σύνολο 18 συναυλιών, με τη συμμετοχή περισσότερων από εκατό καλλιτεχνών. Υπό τον τίτλο «Πολλαπλά παρόντα», το πολυδιάστατο πρόγραμμα περιλαμβάνει αναθέσεις έργων, πλήθος πρώτων εκτελέσεων και επανεκτελέσεων, καθώς και αφιερώματα σε εμβληματικές προσωπικότητες της μουσικής του 20ού και του 21ου αιώνα, τους Γκαιργκ Κούρταγκ, Γκαιργκ Λίγκετι και Γιώργο Απέργη.
Στον πυρήνα του προγράμματος βρίσκεται η σύγχρονη ελληνική δημιουργία, με έξι νέες αναθέσεις έργων της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ σε ισάριθμους Έλληνες και Ελληνίδες συνθέτες/-τριες. Ο Γιώργος Βάβουλας, ο Στυλιανός Δήμου, ο Κώστας Ζησιμόπουλος, η Βασιλική Λεγάκη, η Ισμήνη Μπεκ και ο Ευριπίδης Μπέκος παρουσιάζουν νέα έργα, γραμμένα ειδικά για τον κύκλο και ενταγμένα σε συναυλίες που αναδεικνύουν πολλαπλές και διαφορετικές όψεις της σύγχρονης μουσικής δημιουργίας.
Έξι συνθέτες μιλούν για τα έργα τους:
Γιώργος Βάβουλας:
Το έργο «AδRAHTI» για τρεις κρουστούς του συνθέτη Γιώργου Βάβουλα, γραμμένο κατόπιν ανάθεσης της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ, επιβεβαιώνει τη ζωντανή δυναμική της σύγχρονης δημιουργίας για κρουστά. Το «Αδράχτι» αντλεί την αρχική του ιδέα από την περιστροφική κίνηση του ομώνυμου εργαλείου, που μέσα από την περιστροφή και την τάση μετατρέπει ξεχωριστές ίνες σε ένα ενιαίο νήμα. Ο συνθέτης σημειώνει:
«Στο έργο, διαφορετικές ρυθμικές ίνες και ηχητικές καταστάσεις συναντιούνται, διαπλέκονται και μετασχηματίζονται, δημιουργώντας διαρκώς νέες σχέσεις μεταξύ τους. Η μουσική εξελίσσεται μέσα από διαδοχικές μεταμορφώσεις, καθώς κάθε νέα κατάσταση αναδύεται από την προηγούμενη, μεταβάλλοντας τη ροή, την υφή και την πυκνότητα του μουσικού υλικού. Οι μεταμορφώσεις αυτές επηρεάζουν και την ίδια την αίσθηση του χρόνου. Μέσα από μετρικές μετατροπίες αναπτύσσονται νέες σχέσεις παλμού και κίνησης, ενώ διαφορετικές ρυθμικές διαδρομές συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν. Στο κέντρο του έργου, οι επιμέρους ρυθμικές ίνες συγκλίνουν σταδιακά και πλέκουν για μια στιγμή τον ρυθμό του Ζωναράδικου. Ο κοινός αυτός παλμός διαλύεται ξανά και η μουσική συνεχίζει την πορεία των μετασχηματισμών της».
Το έργο «AδRAHTI» του Στυλιανού Δήμου του Γιώργου Βάβουλα θα παρουσιαστεί σε πρώτη εκτέλεση στη συναυλία «Greek Percussion Group: Σύγχρονη μουσική για κρουστά» στις 11 Νοεμβρίου 2026 στην Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ.
Στυλιανός Δήμου:
Γραμμένο κατόπιν ανάθεσης της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ, το νέο έργο «Στις ρωγμές του Μπόρνεμισα» του συνθέτη Στυλιανού Δήμου αναπτύσσει έναν άμεσο διάλογο με το έργο του Γκαιργκ Κούρταγκ. Εννέα μινιατούρες, που εναλλάσσουν ακουστική και μεικτή ηλεκτροακουστική γραφή, παρεμβάλλονται στις «ρωγμές» των μερών του έργου, ενώ τέσσερις ηχογραφημένες απαγγελίες της σοπράνο, σε ελληνική απόδοση, λειτουργούν ως εισαγωγές των επιμέρους κύκλων:
«Οι Ρήσεις του Péter Bornemisza του Γκαιργκ Κούρταγκ δίνουν φωνή σε έναν άνθρωπο του 16ου αιώνα που παλεύει με τους δαίμονές του, με τη σήψη και τον θάνατο, ώσπου σηκώνει το βλέμμα προς την άνοιξη. Τα λόγια του είναι παλιά. Η ταραχή του, δική μας. Οι δέκα Ρωγμές εισχωρούν στα κενά και στις ανάσες του op. 7, εκεί όπου η ύλη του μοιάζει να ραγίζει. Πριν από κάθε κύκλο, μια απαγγελία συμπυκνώνει ποιητικά τον κόσμο του. Μέσα στις Ρωγμές, θραύσματα ουγγρικής γλώσσας συναντούν αγγλικές λέξεις και ηχητικά φωνήματα, και η γλώσσα κινείται διαρκώς ανάμεσα στον ήχο και στο νόημα. Φωνή, πιάνο και ηλεκτρονικά συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο ηχητικό σώμα. Τα ηλεκτρονικά είναι η μνήμη του: μέσω μηχανικής μάθησης ανασύρονται θύμησες του Κούρταγκ, αλλοιωμένες, σαν να τις θυμάται κάποιος άλλος. Η φωνή γίνεται σώμα και συμπεριφορά, σπασμένη σε θραύσματα. Το πιάνο δίνει σάρκα στις αρμονίες που αναδύονται από τα ηλεκτρονικά. Έτσι ο Κούρταγκ γίνεται τόπος που κατοικείται. Κάθε Ρωγμή μετατοπίζει την ακρόαση, και το επόμενο τραγούδι ακούγεται πια αλλιώς. Η βραδιά γίνεται μια μετα-εμπειρία, ένας “Μετα- Κούρταγκ”», σημειώνει ο Σ. Δήμου.
Το έργο «Στις Ρωγμές του Μπόρνεμισα» του Στυλιανού Δήμου, δέκα μινιατούρες (ρωγμές) για φωνή, πιάνο και ηλεκτρονικά, παρουσιάστηκε σε πρώτη εκτέλεση στη συναυλία «Ρήσεις και ρωγμές – Αφιέρωμα στον Γκιαιργκ Κούρταγκ», με ερμηνεύτρια την Φανή Αντωνέλου και τον Γιώργο Κωνσταντίνου στο πιάνο, στις 29 Οκτωβρίου στην Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ.
Κώστας Ζησιμόπουλος:
Το έργο “Smínos” του συνθέτη Κώστα Ζησιμόπουλου είναι μια ιστορία σε θραύσματα. Ίχνη που επιστρέφουν, χάνονται και μεταμορφώνονται. Το έργο συνομιλεί άμεσα με τον εύθραυστο και υπαινικτικό κόσμο του Γκαιργκ Κούρταγκ:
«Με αφετηρία το ποίημα “Underneath (13)” της Jorie Graham, λέξεις ακούγονται αποσπασματικά σε τρεις γλώσσες, αγγλικά, ελληνικά και τουρκικά. Σαν θραύσματα μνήμης, απομακρύνονται από το αρχικό τους πλαίσιο, οι σημασίες τους αποσταθεροποιούνται και επαναπροσδιορίζονται. Η γλώσσα μετατρέπεται σε ηχητικό υλικό, σε κάτι ανάμεσα στο αναγνωρίσιμο και το ξένο. Ηχητικά θραύσματα εμφανίζονται, συγκλίνουν, σχηματίζουν προσωρινές μάζες και στη συνέχεια διαλύονται. Όπως ένα σμήνος, κινούνται ανάμεσα στη συλλογική μορφή και την ατομική τους αυτονομία, σε μια διαρκή κατάσταση αστάθειας και μεταμόρφωσης. Η μνήμη δεν αναπαράγει, αλλά μεταμορφώνει. Έτσι, η μουσική δεν ακολουθεί μια γραμμική αφήγηση, αλλά δημιουργεί διαφορετικές εκδοχές της ίδιας πιθανής ιστορίας», σημειώνει ο Κ. Ζησιμόπουλος.
Το έργο “Smínos” του Κώστα Ζησιμόπουλου θα παρουσιαστεί σε πρώτη εκτέλεση στη συναυλία «Άνθη είμαστε – Αφιέρωμα στον Γκιαιργκ Κούρταγκ» με τους Νίκο Λαάρη και Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου στο πιάνο στις 6 Νοεμβρίου 2026 στην Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ.
Βασιλική Λεγάκη:
Η συνθέτρια Βασιλική Λεγάκη υπογράφει το έργο “Fractus impetus” για πιανιστικό ντούο και ηλεκτρονικά μέσα, γραμμένο κατόπιν ανάθεσης της Εναλλακτικής Σκηνής:
«Η φράση Fractus Impetus µπορεί να αποδοθεί ως “διασπασµένη ώθηση”, παραπέµποντας σε φρακταλικές δοµές που, µέσα από την επανάληψη και τη διαρκή µεταµόρφωσή τους, διαµορφώνουν σύνθετα, αυτοόµοια ηχητικά σχήµατα. Το έργο αναπτύσσεται σε πέντε µέρη, καθένα από τα οποία αρθρώνεται µέσα από διαφορετικές φρακταλικές αλληλουχίες, οι οποίες σταδιακά επεκτείνονται και πυκνώνουν, διαµορφώνοντας µια δυναµική διαδικασία ηχητικής ανάπτυξης. Μικρές µουσικές χειρονοµίες εξελίσσονται σε ευρύτερες ηχητικές µάζες, ενώ η χρονική οργάνωση, η ένταση και η χωρική διάταξη του ήχου µεταβάλλονται διαρκώς. Ο φυσικός ήχος του πιάνου αλληλεπιδρά µε τους ηλεκτρονικούς ήχους, συγκροτώντας ένα ενιαίο ηχητικό πεδίο, στο οποίο τα όρια µεταξύ ακουστικού και ηλεκτρονικού στοιχείου επαναπροσδιορίζονται συνεχώς. Η επανάληψη δεν λειτουργεί ως µηχανισµός σταθεροποίησης, αλλά ως αρχή µετασχηµατισµού, µέσα από την οποία το ηχητικό υλικό αναπτύσσεται, διαφοροποιείται και αποκτά νέες µορφές», σημειώνει.
Το έργο «Fractus impetus» της Βασιλικής Λεγάκη θα παρουσιαστεί σε πρώτη εκτέλεση στη συναυλία «Ηχητικές πολυπλοκότητες –Αφιέρωμα στον Γκιαιργκ», από το πιανιστικό ντούο P 4 2 (Μπεάτα Πίντσετιτς – Χρήστος Σακελλαρίδης), στις 30 Οκτωβρίου 2026 στην Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ.
Ισμήνη Μπεκ:
Τέσσερις μικρές «νησίδες» που λειτουργούν ως ενδιάμεσες ρωγμές, αντανακλάσεις και μεταβάσεις μέσα στο ηχητικό τοπίο συνθέτουν το “Building Through Fragments” της συνθέτριας Ισμήνης Μπεκ. Οι τέσσερις αυτές μινιατούρες λειτουργούν ως ιντερλούδια ανάμεσα σε έργα των Γκαιργκ Λίγκετι και Γκαιργκ Κούρταγκ. Η συνθέτρια σημειώνει:
«Πρόκειται για μία απόπειρα επικοινωνίας με τον ηχητικό κόσμο των δύο συνθετών, με στόχο την αναζήτηση μίας κοινής γλώσσας επικοινωνίας και τη συνδιαμόρφωση ενός ηχητικού ταξιδιού. Οι μινιατούρες συμβάλλουν στη δόμηση αυτής της διαδρομής. Η κάθε μινιατούρα λειτουργεί σαν μια “νησίδα”, όπου μέσω του ήχου διαρκώς δομείται και αποδομείται. Αυτές οι “νησίδες” σύνδεσης λειτουργούν κάθε φορά με διαφορετικό τρόπο: άλλοτε δημιουργούν αντιθέσεις ανάμεσα στα έργα, άλλοτε λειτουργούν ως ηχώ του προηγούμενου ηχητικού υλικού, άλλοτε προετοιμάζουν τη μετάβαση προς τον επόμενο ηχητικό κόσμο και άλλοτε προσφέρουν μια στιγμή αποσυμφόρησης, προκειμένου το ηχητικό ταξίδι να συναντηθεί σε ένα κοινό σημείο και να συγκροτήσει έναν συνολικό ήχο. Η βασική δραματουργία του έργου είναι αυτή του περιπατητή, ο οποίος ακολουθεί μία ηχητική διαδρομή από τον έναν ηχητικό κόσμο στον άλλον, κάνοντας «στάση» σε κάθε «νησίδα», προσπαθώντας να βρει τον δικό του δρόμο. Το ηχητικό αποτέλεσμα των μινιατούρων αποτελεί εν τέλει, τη διαδρομή που διανύει ο περιπατητής».
Το έργο “Building Through Fragments” της συνθέτριας Ισμήνης Μπεκ θα παρουσιαστεί σε πρώτη εκτέλεση στη συναυλία “Ergon Ensemble: A Fragment Concert / A Concert in Fragments – Αφιέρωμα στους György Ligeti και György Kurtág” στις 14 Νοεμβρίου 2026 στην Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ.
Ευριπίδης Μπέκος:
Το νέο έργο “THELXINOË” για βιολοντσέλο και πιάνο του συνθέτη Ευριπίδη Μπέκου αντλεί την έμπνευσή του από τη Θελξινόη, μία από τις Σειρήνες της ελληνικής μυθολογίας, της οποίας το όνομα συνδέεται με τη σαγήνη του νου μέσω του ήχου. Ωστόσο, αφετηρία της σύνθεσης δεν αποτελεί η κυριολεκτική αναπαράσταση του μύθου, αλλά η διαχρονική του αμφισημία και η ιδέα της έλξης προς κάτι που δεν μπορεί να προσδιοριστεί απόλυτα:
«Η μουσική επιχειρεί να μεταφέρει αυτή την αίσθηση δημιουργώντας έναν ρευστό, σχεδόν ονειρικό ηχητικό κόσμο, στον οποίο οι διαχωρισμοί ανάμεσα στο απτό και το αφαιρετικό παραμένουν ασταθείς. Κεντρικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί η συνεχής μελωδική ροή, η οποία ξεδιπλώνεται μέσα από μεταβαλλόμενες ηχητικές υφές, λυρικές γραμμές και σταδιακά μεταμορφούμενα αρμονικά περιβάλλοντα. Ένας εσωτερικευμένος λυρισμός αναπτύσσεται μέσα σε μια σύγχρονη, μεταμοντέρνα μουσική γλώσσα, με έντονες αποχρώσεις ρομαντισμού και ιμπρεσιονισμού. Παράλληλα, το έργο συνομιλεί με τη μελωδική παράδοση που διατρέχει το υπόλοιπο πρόγραμμα, από τον Μέντελσον και τον Μπριτζ έως τον Άντες. Ο αρχαίος μύθος λειτουργεί, τελικά, ως αφετηρία για τη δημιουργία ενός αυτόνομου μουσικού κόσμου, όπου ο ήχος γίνεται φορέας λυρισμού, αμφισημίας, μεταμόρφωσης και επικοινωνίας με τον ακροατή», σημειώνει ο Ε. Μπέκος.
Το έργο “THELXINOË” του Ευριπίδη Μπέκου θα παρουσιαστεί σε πρώτη εκτέλεση στη συναυλία «Τόποι, μνήμες, Σειρήνες – Ρεσιτάλ βιολοντσέλου», με ερμηνευτές τον Άρνε Τσέλλερ (βιολοντσέλο) και τον Γιάκοπο Τζοβαννίνι (πιάνο),στις 4 Νοεμβρίου 2026 στην Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ.
