«…Αξίζει μεγάλη προσοχή το γεγονός πως το έργο “Ο Λόγος” του Δανού συγγραφέα και ιερέα Kaj Munk ανεβαίνει στην Ελλάδα για πρώτη φορά», αναφέρει ο Καθηγητής Peter Øhrstrøm (Πρόεδρος του Ερευνητικού Κέντρου Kaj Munk, Δανία). Συνεχίζοντας: « Το δράμα γράφτηκε το 1925, σε μια εποχή που ο Kaj Munk, ως νέος ιερέας 27 ετών, ήταν βαθιά προβληματισμένος με τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα της ζωής και του θανάτου καθώς και με το γενικότερο ζήτημα των κοσμοθεωριών. Ιδιαίτερα τον προκαλούσαν οι κορυφαίοι διανοούμενοι της εποχής, οι οποίοι υποστήριζαν πως τα θαύματα είναι αδύνατα. Το έργο, το οποίο αρχικά είχε τίτλο “Εν αρχή ην ο Λόγος” (αναφερόμενος στον πρόλογο του Ευαγγελίου του Ιωάννη), είναι μια παθιασμένη κι ευαίσθητη απάντηση σε αυτή την πρόκληση, με τον Munk να επιδιώκει να πείσει για τη σημασία του Θεού, την πνευματική πραγματικότητα και την πιθανότητα των θαυμάτων, ακόμα και στον σύγχρονο κόσμο μας».
Το έργο του Δανού συγγραφέα και πάστορα -ο οποίος έμεινε γνωστός και για το τεράστιο έργο του κατά της επέλασης του Ναζισμού- που έκανε τεράστια επιτυχία στη σύγχρονή του Δανία, μεταφέρθηκε το 1955 στον κινηματογράφο στην αριστουργηματική εκδοχή του Καρλ Ντράγιερ, η οποία τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα στη Βενετία και τη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, μεταξύ άλλων παγκόσμιων διακρίσεων.
Σε μία ομιχλώδη ατμόσφαιρα μαγικού ρεαλισμού, στο εσωτερικό μιας εκκλησίας, η πρακτική, ηθική, υπαρξιακή αντιμαχία των ηρώων του έργου, μεταφέρεται στην παράσταση του Γρηγόρη Χατζάκη, ως ένα αλληλοσυνδεόμενο σύστημα πνευματικών προβληματισμών και συγκρούσεων, που αποδίδεται από τον ηθοποιό Βαγγέλη Στρατηγάκο, ο οποίος ερμηνεύει το σύνολο των ρόλων στην Α’ Ευαγγελική Εκκλησία Αθηνών.
Ο Γρηγόρης Χατζάκης μοιράζεται το Ημερολόγιο Προβών στο ελc για την παράσταση «Ο Λόγος» του Kaj Munk:
Ημερολόγιο Προβών:
Το όριο μεταξύ προβών και καθημερινότητας -ειδικά στη συγκεκριμένη περίπτωση- χάνεται εντυπωσιακά. Πάντοτε, με γοητεύει η ιδέα ότι η πρόβα είναι μέρος της καθημερινότητας και όχι μία ξεκομμένη, εναλλακτική, πιο “μυσταγωγική” εκδοχή της. Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως, η ισορροπία είναι ακόμα πιο δυσδιάκριτη. Εν μέσω παιδιών και ηχογραφήσεων για τον Βαγγέλη και πρωινής δουλειάς και γυρισμάτων για μένα, συναντιόμαστε για καφέδες και ατέρμονες συζητήσεις με την επιθυμία για μια καινούργια παράσταση όλο και να μεγαλώνει.
Όλα συμβαίνουν “μεταξύ”. Μεταξύ συζητήσεων, ταινιών, αστείων, άσχετων ιδεών… Λίγα χρόνια πριν, γράφαμε πυρετωδώς ένα κείμενο το οποίο ακόμα δεν έχει βρει τον δρόμο του. Μετά από μια παύση κάποιων μηνών, αποφασίζουμε πως θέλουμε να φτιάξουμε κάτι μαζί, όχι σε κείμενο πλέον, αλλά στη συνθήκη που είχαμε και στη Μηχανή Άμλετ (2016).
ΑΝΟΙΞΗ 2023
Στην τελική ευθεία για την ΑΛΙΚΗ (Bios) που δουλεύαμε με την Ελένη Ζιώγα, επιστρέφοντας ένα βράδυ, μου λέει η Ελένη “πρέπει οπωσδήποτε να δεις τον Λόγο του Dreyer (τη θρυλική κινηματογραφική μεταφορά του έργου). Πώς είναι δυνατόν να μην το έχεις δει εσύ;!” Το βλέπω επιτόπου. Όντως με αγγίζει βαθιά και μπαίνει η πρώτη σκέψη να κάνω κάτι κάποια στιγμή με αυτό.
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2024
Στο Fouzer (Αγ. Παρασκευή), το meeting point μας με τον Βαγγέλη, παίρνουμε πρωινό -πρωινάρα για την ακρίβεια- και μου λέει “θέλω να κάνουμε κάτι, αλλά πιο προκλητικό” (σημειωτέον, στις τρεις πιο πρόσφατες παραστάσεις που είχαμε κάνει, έπαιζε 1. Ως ολόσωμη κούκλα, 2. Ένα ολόκληρο έργο στα σουηδικά -που χρειάστηκε να μάθει για τις ανάγκες της παράστασης, 3. Ένα από τα πιο σύνθετα σύγχρονα κείμενα (Μηχανή Άμλετ), υπό την επήρεια μέθης).
Του λέω, πως θα με ενδιέφερε να ανεβάσω τον ΛΟΓΟ του Munk, θα ήθελα να το κάνει εκείνος, αλλά να παίζει όλους τους ρόλους. (Με ενδιέφερε η ιδέα πω όλες αυτές οι συγκρούσεις μπορούν με έναν τρόπο να συμβαίνουν στο μυαλό ενός ανθρώπου.) Μιας και είναι ένα έργο τόσο σύνθετο και με ιδέες και αναζητήσεις που απασχολούν και τους δυο μας, συμφωνούμε χωρίς πολλούς ενδοιασμούς.
ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2024
Ξεκινάμε να δουλεύουμε τη μετάφραση. Συναντιόμαστε είτε στο Fouzer, είτε στο σπίτι μου και προχωράμε με γρήγορα βήματα. Το ενδιαφέρον είναι ότι εφόσον δουλεύαμε μαζί και την όλη μετάφραση, ήταν αυτονόητο ότι από μόνη της ήταν μια διαδικασία πρόβας, γιατί ο λόγος του Λόγου δουλευόταν σε πρώτο επίπεδο άμεσα με τον τρόπο που μας ενδιέφερε να ακούγεται. Έμπαιναν σκηνοθετικές και υποκριτικές ιδέες στην όλη διαδικασία.
ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2024-25
Ξεκινάμε να δουλεύουμε το κείμενο στην πράξη. Πρώτα σπίτι μου και μετά στην Παρένθεση (τον χώρο που έχουμε με τον Χρήστο Καπενή). Δοκιμάζουμε πολλά, που μόνο θραύσματά τους έχουν μείνει, με κάποιον τρόπο, στην τελική μορφή.
ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2024-25 ΙΙ
Ο Βαγγέλης -με παιδιά στο νήπιο ένεκα- αρρωσταίνει κάθε τρεις και λίγο (κάποιες φορές ακόμα και για 3 εβδομάδες) και μόνο λίγος χρόνος μένει ωφέλιμος για δουλειά. Πέρα από το άγχος νιώθω να πατάμε με πολύ ελαφρά βήματα.
ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2024-25 ΙΙΙ
Περνάνε οι πολλές αρρώστιες και επιταχύνουμε. Αποκλειστικά πια στην Παρένθεση, με όλα τα απαραίτητα σκηνικά και προπς μας, αρχίζει να παίρνει μορφή ο κόσμος του έργου. Προγραμματίζουμε την πρεμιέρα για μέσα Μαρτίου.
…
Υποχρεώσεις οικογενειακές για τον Βαγγέλη και η συμμετοχή μου στη σειρά ΟΙ ΑΘΩΟΙ (σκην. Ν. Κουτελιδάκης / σεν. Ελένη Ζιώγα) που προγραμματίζεται για αρχές Μαρτίου, μας οδηγούν στην απόφαση να μεταφέρουμε την πρεμιέρα για αμέσως μετά το Πάσχα.
Fun fact: Την ίδια ιδέα είχαν και στον προγραμματισμό των σκηνών μου με αποτέλεσμα να συμπίπτουν και πάλι.
ΑΝΟΙΞΗ 2025
Ο Βαγγέλης αποφασίζει να αλλάξει για δέκατη φορά τη μετάφραση με αποτέλεσμα να κάνουμε τις τελικές ενημερώσεις στο κείμενο.
Τρομερές καθυστερήσεις στα πάντα. Τρομερή πίεση. Αλλά όλο αυτό έχει και την αίσθηση από κρυμμένο φως.
Πρώτα περάσματα. Πρώτα περάσματα με τη χορωδία. Πρώτες δοκιμές στην Εκκλησία.
ΠΑΣΧΑ 2025
Στη Λάρισα με την κοπέλα μου. Εν αναμονή των τελευταίων προβών στην Εκκλησία και της πρεμιέρας. Κλείνουμε το δημιουργικό με τον Michelangelo. Γράφω αυτό το ημερολόγιο.
