Η «Γραμμή σκιάς» είναι ένα έργο που εξελίσσεται στην μέση της θάλασσας, όπου μια χούφτα άνθρωποι ανήμποροι να πιάσουν λιμάνι μένουν ανυπεράσπιστοι και αβοήθητοι απέναντι στις ορέξεις της φύσης και στις κακουχίες που τους τυραννούν. Έχουν μονάχα ο ένας τον άλλον.
Σε όλο αυτό το τραγικό παγκόσμιο φαινόμενο που μας απασχολεί, ο Τζόζεφ Κόνραντ τοποθετεί ως ύψιστη λύση το θέμα της αλληλεγγύης.
Παρά την πρόσφατη απόφασή του να σταματήσει την σταδιοδρομία του, ένας νεαρός υποπλοίαρχος δέχεται την ευκαιρία να αναλάβει ένα τελευταίο ταξίδι: να επιστρέψει ένα γέρικο πλοίο στην «πατρίδα του», περνώντας μέσα από τις θάλασσες της ανατολής με ένα ξένο πλήρωμα υπό τις διαταγές του και με μια κατάρα να τους συνοδεύει. Παρ’ όλα τα δυσοίωνα σημάδια το ταξίδι ξεκινά, μέχρι που, λίγες μέρες μετά, ο καπετάνιος και το άρρωστο πλήρωμά του μένουν καθηλωμένοι, λόγω άπνοιας, στην μέση του ωκεανού.
Ο Κόνραντ γράφει μια ιστορία κοινών ανθρώπων, συνηθισμένων, μικρών, που αποδεικνύονται μεγάλοι την ώρα της κρίσης. Η «γραμμή σκιάς», το πέρασμα από την αμέριμνη νεότητα στην ωριμότητα, αποτελεί την άμεση μετάφραση της δοκιμασίας μιας ολόκληρης γενιάς (αυτής του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου), η οποία εκπροσωπείται αλληγορικά από το πλήρωμα αυτού του καραβιού: άγνωστοι εντελώς στο νέο τους καπετάνιο, στάθηκαν τόσο καλά ο ένας προς τον άλλον, τις είκοσι μέρες που φάνηκαν να περνούν στο χείλος μιας αργόσυρτης και αγωνιώδους καταστροφής.
Ο Γιώργος Σίμωνας μοιράζεται το Ημερολόγιο Προβών για την παράσταση «Η γραμμή σκιάς» που παρουσιάζεται στο Rabbithole:
Κάπου στο 2015
Μετά από πέντε χρόνια εκπαιδευτικής και βαθιά ερευνητικής πορείας με την ομάδα Mannschaft, ένιωθα ότι έκλεινε ο κύκλος. Αυτή η ομάδα με βοήθησε σε πολλά και σε ακόμη περισσότερα για την βασική ομάδα που βρίσκομαι 25 (πια) χρόνια, την ομάδα ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ. Ήταν μια δεύτερη, μικρή ομάδα, σαν μικρό αδερφάκι που βοηθούσε με τα τρελά πειράματα την «μεγάλη της αδερφή». Με κάποιο έργο θα έκλεινε η πορεία της λοιπόν.
Ένα απόγευμα, ανοιξιάτικο, βρέθηκα στις εκδόσεις Ίνδικτος. Όμορφες εκδόσεις και γοητευτικές. Και έπεσε το μάτι μου σε ένα στοιχειωμένο εξώφυλλο με ένα εξίσου στοιχειωμένο τίτλο. Την «Γραμμή σκιάς». Κάθισα σε ένα καφέ στην Καλλιδρομίου γύρω στις 5 με 6 το απόγευμα, παρήγγειλα έναν καφέ και ξεκίνησα να το διαβάζω. Κάποια στιγμή, ήρθε ο σερβιτόρος, μου ακούμπησε τον ώμο και μου είπε ευγενικά ότι κλείνουν: ήταν 2 παρά 10 την νύχτα και εγώ, μόλις είχα τελειώσει το βιβλίο, είχα πιεί δύο καφέδες, ένα τσάι, τέσσερα ποτά και δεν είχα πάει τουαλέτα. Εκείνη την στιγμή είχα βρει το έργο που ήθελα να κάνω και μια από τις καλύτερες νουβέλες (σχεδόν μυθιστόρημα) που είχα διαβάσει ποτέ.
Το έργο παίχτηκε ύστερα από έρευνα με τον τίτλο «Βόρνεο». Η ομάδα ήταν κυρίως γυναίκες με μοναδικό άντρα τον καπετάνιο (αυτή ήταν η ομάδα των συμμετεχόντων τότε). Ήταν μια ευχάριστη και μοναδική εμπειρία. Όταν τελείωσε –και αφού έληξε η πορεία μου στην εκπαίδευση, είχα πει στον εαυτό μου, ότι αυτό είναι το μοναδικό έργο στο οποίο θα ξαναγυρίσω κάποτε. Και αυτό δεν το ξέχασα ποτέ.
2016 – 2021/22
Το θέμα της ναυτικής περιπέτειας παρέμεινε, όχι ακριβώς στο συρτάρι, αλλά κάπου σε μια γωνιά. Σε αυτό συνετέλεσαν πολλοί παράγοντες. Από την μία, όλο και κάπου αναφερόταν ο Κόνραντ, όλο και ξαναγύριζα στις σημειώσεις μου και κάτι πρόσθετα. Από την άλλη, το «Σολάρις» του Στάνισλάβ Λεμ, το έργο στο οποίο πιστεύω οφείλει την αξία που έχει πάρει η «Γραμμή σκιάς» στο κεφάλι μου, μιας και στο έργο του Λεμ, πάλι κάποιοι βρίσκονται χαμένοι στα τρίσβαθα του διαστήματος απέναντι σε έναν πλανήτη που τον ονομάζουν Ωκεανό και διαβάζει τις μνήμες τους.
Τέλος, ασχοληθήκαμε με τον Κόντογλου. Και ο Κόντογλου έχει άμεση και στενή σχέση με την θάλασσα. Το ήξερα τότε, κάπου θα εμφανιζόταν ο Κόνραντ αργά ή γρήγορα.
Από το 2016 μέχρι το 2023 είχαμε μετατρέψει το Rabbithole σε κινηματογραφικό σετ για τις περιπέτειες του «Αντεροβγάλτη», σε ξενοδοχείο για το «Ιλλινόι», σε ρινγκ για το «Αβυσσαλέο κτήνος», σε ντίσκο για το «1975». Είχε φτάσει η στιγμή να επιστρέψουμε στην θάλασσα.
2023
Το Υπουργείο Πολιτισμού δέχτηκε λοιπόν την πρότασή μας για την «Γραμμή σκιάς». Παράλληλα είχα διαμορφώσει στο κεφάλι μου την δομή της λειτουργίας του έργου. Το ήξερα: αυτή την φορά το έργο θα κινηθεί μέσα στην ατελείωτη ησυχία του ωκεανού. Το ένα πόδι θα πατά στον βωβό κινηματογράφο (μέσω της «αφήγησης»), το άλλο σε ένα ψυχεδελικό ταξίδι σε έναν τρελό χώρο / χρόνο.
Επανήλθε λοιπόν η ιδέα μιας περίεργης σκηνογραφικής αντίληψης. Πώς θα είναι το καράβι; Πώς θα είναι η θάλασσα; Οι ηθοποιοί πού θα στηρίξουν την ερμηνευτική τους εργασία; Ξεκίνησαν οι σκέψεις και το μάζεμα της ομάδας παραγωγής.
Μερικά πράγματα στην ζωή θέλουν χρόνο, είτε τον περιμένεις, είτε όχι. Το 2023 τα έφερε έτσι η ζωή ώστε να είμαστε σε ένα πάρα πολύ καλό σημείο ως ομάδα και θέατρο να στηρίξουμε ένα τέτοιο εγχείρημα. Και ύστερα ήρθαν οι ηθοποιοί.
Καλοκαίρι
Η χρονιά είχε τελειώσει με την «Τούνδρα», ένα δικό μου κείμενο σε σκηνοθεσία Γιώργου Τζαβάρα και η Τώνια είχε μόλις ολοκληρώσει τον πρώτο κύκλο του «Εσύ, η ζωώδης μηχανή» της Σικελιανός. Στήναμε το 2ο φεστιβάλ Έντγκαρ Άλλαν Πόε.
Ήξερα, πως ήθελα να συνεργαστώ με τον Γιώργο, διότι πέρα από καλός σκηνοθέτης και μουσικός, είναι και ένας φανταστικός ηθοποιός και συνεργάτης. Είχα επίσης στο μυαλό μου τον Δημήτρη Ντάσκα: είχαμε συνεργαστεί στο «!975» και έτρεφα (και τρέφω) μεγάλη εκτίμηση για την ποιότητα που φέρει. Όπως και τον Μιχάλη Ζαχαρία, χρόνια συνεργάτης και μαθητής μου στα σεμινάρια, ένα λαμπρό παράδειγμα νέου ηθοποιού, εργατικού, ταπεινού, σημαντικού.
Μέσα στο καλοκαίρι, προσέγγισα την Γεωργία Σωτηριανάκου, συνεργάτης σε δύο έργα το 2017 και το 2018, ένα πραγματικό πολυεργαλείο στην σκηνή, που την εμπιστευόμουν τυφλά και από μια κλειστή οντισιόν, ανακάλυψα την Ιωάννα Σίσκου, η οποία κατ’ εμέ είναι ένα καινούργιο λαμπερό αστέρι για την σκηνή.
Σε μια βόλτα με την Μυρτώ (Μυρτώ = σκυλάκι, μασκότ σε πέντε περιοχές στην Αθήνα και στα Χανιά που ζει ταυτόχρονα με τη μαμά της, θεατρικός φορέας και αγάπη τεράστια), βρήκα κατά τύχη τον Γιάννη Λεάκο. Με πατερίτσες λόγω ενός ατυχήματος που είχε και γένια στο πρόσωπο. Ο Γιάννης είναι ένας ηθοποιός που παρακολουθούσαμε χρόνια, είχαμε ακούσει τα καλύτερα για το επίπεδο συνεργασίας και φυσικά, μου άρεσε πολύ ως ηθοποιός. Έψαχνα για καπετάνιο οπότε η συνάντησή μας ήταν κάτι το ονειρώδες. Θέλαμε από καιρό να συνεργαστούμε και τελικά, αυτή ήταν η πιο παράδοξη ευκαιρία, διότι και το πείραμα του έργου αυτού ήταν και είναι σημαντικό και ο Γιάννης δεν είχε ξαναδουλέψει σε κάτι τέτοιο. Η ομάδα ήταν έτοιμη.
Φθινόπωρο
Το πιο σημαντικό πράγμα ίσως, είναι η στιγμή που αναρωτιέσαι και αποφασίζεις τι είδους ιστορία θα πεις στο κοινό. Αυτό, στην σφαίρα του σκεπτικού μου, ξεκινά και καταλήγει στην σκηνογραφία, είναι ο μαγικός τόπος όπου λέγεται αυτό που θες να πεις με τον τρόπο που θες να το πεις.
Η παράσταση μέσα στο φθινόπωρο άλλαξε τρεις, ολότελα διαφορετικές σκηνογραφίες, ώσπου καταλήξαμε σε αυτή που θα δείτε. Το Rabbithole διαμορφώθηκε πάλι ειδικά για την παράσταση, «έκλεισε», έγινε δηλαδή black box κανονικό, έγινε ειδικός φωτιστικός σχεδιασμός και κατασκευές και αναβαθμίστηκε η οπτική στις «ψηλές» σειρές, κατάλληλες για να δει κάποιος με πανοραμική άποψη το έργο.
Ολόκληρο αυτό το τρίμηνο το λεγόμενο post production εξελισσόταν σε φρενήρεις ρυθμούς. Σημειωματάρια, σχέδια, σκέψεις, συνομιλίες, σβησίματα και ξαναγραψίματα.
Χειμώνας
Ώσπου κάπου στα τέλη του Ιανουαρίου ξεκίνησαν οι πρόβες σε ένα σφιχτό πρόγραμμα και με τομείς παραγωγής σε πολύ καλό σημείο.
Η «Γραμμή σκιάς» είναι μια σύνθετη παράσταση στον τρόπο κατασκευής της. Ηχογραφήσεις, υπέρτιτλοι, μουσικά θέματα, συνθέσεις πιάνου, βίντεο και φωτιστικές πατέντες, όλα μαζί συνάδουν μαζί με τους ηθοποιούς σε ένα μωσαϊκό αφηγηματικών λύσεων / προτάσεων. Μέχρι τελευταία στιγμή, θα επεξεργαζόμαστε το σύνολο αυτών των προτάσεων και θα πορευτούμε σε άλλη μια πρόταση για το κοινό. Πρόταση που πιστεύουμε ότι οφείλουμε να καταθέτουμε ως καλλιτεχνική ομάδα.
Info
«Η γραμμή σκιάς» | Rabbithole
Παραστάσεις Μαρτίου: κάθε Κυριακή στις 18:30 και Δευτέρα – Τρίτη στις 21:15
Παραστάσεις Απριλίου: κάθε Δευτέρα – Τρίτη & Τετάρτη στις 21:15
