«Όταν λησμονείς τα χελιδόνια
μη θρηνείς την άνοιξη
που δεν ήρθε
και όταν δεν επιλέγεις να ζεις
έχεις πεθάνει ήδη»
Αποδημητικά Πουλιά – Γρηγόρης Κατσαρός
Σε ένα εκστατικό κινησιολογικό μανιφέστο αντίστασης ενάντια στους δηλητηριώδεις, δυστοπικούς και άγριους καιρούς μας, μας προσκαλεί ο διεθνής δημιουργός Χρήστος Παπαδόπουλος με την παράσταση “My Fierce Ignorant Step” στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση. Όχι όμως για να το παρακολουθήσουμε από την ασφαλή αδράνεια μιας συμβατικής θέασης. Αλλά θα μας παρασύρει σε μια μυστικιστική δύνη. Σε μια αιφνιδιαστική, εσωτερική ψυχοσωματική «μετακίνηση» που διαρρηγνύει τα όρια μεταξύ θέασης και συμμετοχής. Ως μέσα σκηνικής αντίστασης στο έρεβος που μας περιβάλλει θα επιλέξει τις γενεσιουργούς αιτίες της Ζωής ως υπέρτατες αξίες και τα εγγενή χαρακτηριστικά της Νεότητας ως modus vivendi. Θα τους προσδώσει όμως φιλοσοφικές προεκτάσεις που εμπεριέχουν τη Θεωρία της Ζωικής Ορμής του Ανρί Μπερξόν που μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:
«Μέσα από την αναζήτησή […] σχετικά με την πηγή της ζωής, ο Μπερξόν ανέπτυξε τη σκέψη του για τις έννοιες της διάνοιας, της δράσης, του χρόνου, της ενόρασης, της νόησης και του ενστίκτου, της σκέψης και της κίνησης, της συνείδησης, της ελεύθερης βούλησης, της μνήμης και της ύλης, του σώματος και της ψυχής[…] καθώς υποστήριξε ότι η “ζωτική ορμή”( Élan vital ) αποτελεί την αρχή της δημιουργίας του κόσμου, την αυτόνομη δύναμη στην οποία ο κόσμος οφείλει την ύπαρξή του. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ύλη και η συνείδηση απορρέουν από την ίδια κοινή πηγή και ότι στη διαδικασία της εξέλιξης της ζωής, η ύλη διαπνέεται από τη δημιουργό συνείδηση μέσω της προσπάθειάς για την απελευθέρωσή της, γεγονός που παρατηρείται σε όλο το ανθρώπινο είδος. Όπως αναφέρει, αυτή η απελευθέρωση και η εκ νέου δημιουργία της έμβιας ύλης και η εξέλιξή της είναι η ίδια η ζωή, και ο θρίαμβός της έγκειται στη δημιουργία του εαυτού μας από τον ίδιο μας τον εαυτό[…] Ο Μπερξόν καταλήγει στην έννοια της ζωτικής ορμής, στη διαρκή απαίτηση για δημιουργία. […]Ωστόσο, η ορμή δεν είναι απεριόριστη και δόθηκε στο σύμπαν μια φορά και για πάντα. Για την διατήρησή της απαιτείται ένας διαρκής αγώνας ανάμεσα στην εξατομίκευση και τη συνένωση με το όλον, στην ενότητα και την πολλαπλότητα, στον αέναο πόλεμο με την ίδια της τη φύση στην οποία η ζωή οφείλει την ουσία της.»*
Ο ξεχωριστός δημιουργός θα μετασχηματίσει σε ύλη υψηλής τέχνης τη φιλοσοφική έννοια της ζωτικής ορμής (Élan vital) αξιοποιώντας αναπαραστατικά και χορογραφικά όλες τις εκφάνσεις της. Kατορθώνοντας να σωματοποιήσει το Αδιανόητο: Ένας παλλόμενος, μαινόμενος, παράφορος σκηνικός φιλοσοφικός αναστοχασμός που αποδίδει χορογραφικά τη θέαση του κόσμου, του χρόνου, της ζωής, της ζωτικότητας, της δημιουργίας και εν τέλει της εξερεύνησης του εαυτού στην συμπαντική Ένωσή του με το «Άλλο». Θα σωματοποιήσει τη διαδικασία της εξελικτικής πορείας μέσα από μια εκρηκτική, απελευθερωτική, δυναμική διαδικασία που καταλήγει στον θρίαμβο της ζωής και όλα αυτά μέσα από την εξύψωση, την αποθέωση της εκφραστικής του Σώματος στην ασίγαστη, πηγαία, ασυγκράτητη, ακατάβλητη δύναμή του σε μια αναπαραστατική απόπειρα «Αναδημιουργίας του Κόσμου».
Ο πολυβραβευμένος χορογράφος θα τονίσει στο σημείωμά του που αφορά τη σύλληψη και τη χορογραφία του κινησιολογικoύ του δρώμενου: «Μέσα σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, όπου τα όρια της δυστοπίας έχουν ήδη ξεπεραστεί, επιστρέφω τον τελευταίο καιρό στα χρόνια της εφηβείας μου. Θυμάμαι εκείνη τη φόρα για ζωή, την ταχύτητα, την αδιαπραγμάτευτη ορμή, την αίσθηση πως όλα είναι δυνατά. Εκείνη την ατρόμητη βεβαιότητα πως ο κόσμος είναι μπροστά μας, ανοιχτός, δικός μας και πως θα τον ζήσουμε όπως θέλουμε και όπως μας αξίζει».
Οι συντελεστές
Ειδική μνεία στην εξαιρετικής γνώσης και βαθύτητας δραματουργία του σημαντικού Αλέξανδρου Μιστριώτη. Με τη σπάνια αρετή της διαυγούς ανάγνωσής της από τον θεατή. Το μουσικό σύμπαν του κινησιολογικού δρώμενου τόσο όσον αφορά την πρωτότυπη μουσική του Κορνήλιου Σελαμσή όσο και του συνεργάτη συνθέτη Jeph Vanger είναι καταλυτικό και συμπορεύεται με τη σκηνική δράση.
Το σχεδόν μη σκηνικό της Κλειώς Μπομπότη απόλυτα ταιριαστό και ευφυές. Η καθημερινότητα που αποτύπωναν τα κοστούμια της Μαρίας Πανουργιά είναι εξαιρετικά εύστοχη. Καθώς και το «παιχνίδι» του διαφορετικού κοστουμιού για κάθε ερμηνευτή σε μια ίδια όμως λογική αισθητικής που αναδείκνυε τη σκηνική διερεύνηση του εαυτού σε σχέση με το «μαζί». Οι καταπληκτικοί φωτισμοί του Στέφανου Δρουσιώτη, σχεδόν ενσώματοι, συνδημιουργούσαν στην εκστασιαστική ατμόσφαιρα του όλου δρώμενου.
Ξεχωριστή αναφορά στην εξαιρετική φωνητική διδασκαλία του Αποστόλη Ψυχράμη. Οι ανθρώπινοι ήχοι έμοιαζαν να διαχέονται στον χώρο εκπορευόμενοι από όλους τους πόρους του δέρματος των χορευτών και να ενώνονται με τους θεατές δημιουργώντας ένα ξεχωριστό ψυχοτοπίο. Από τις πιο συνταρακτικές σκηνικές στιγμές που έχω βιώσει ως θεατής.
Τέλος, με μεγάλο θαυμασμό αναφέρομαι σε ένα συναρπαστικό σύνολο χορευτών-ερμηνευτών: Άψογη τεχνική, συνταρακτική εκτέλεση, αξιομνημόνευτη αντοχή. Σε μια χορογραφία – δοκιμασία της αντοχής των ανθρώπινων ορίων με υψηλό βαθμό δυσκολίας, όπου οι ερμηνευτές ενέδιδαν σε μια συνεχή χορογραφική επαναληπτικότητα που παρέπεμπε στην αδιατάρακτη ροή του σύμπαντος. Συχνά σε σχηματισμούς που παρέπεμπαν σε ανθρωπόμορφα αποδημητικά πουλιά χάραζαν με το σώμα τους ουράνιες τροχιές μιας αφήγησης που υμνούσε τη δύναμη και την ομορφιά της ζωής, την πορεία προς την εξερεύνηση του εαυτού και του κόσμου.
Κατοίκησαν τη σκηνή με αυταπάρνηση, βαθιά πίστη και ψυχοσωματική εμπλοκή. Δύναμη, αρμονία, πάθος και Φως. Ένα Φως που παρέσυρε το σώμα των θεατών σε μια νοερή συμμετοχή στο δρώμενο, με τέτοια σφοδρότητα ώστε προς το τέλος της παράστασης δεν μπορούσε παρά να αναλυθεί σε δάκρυα. Δάκρυα απελευθέρωσης, κάθαρσης, πίστης στη ζωή, στην ορμή και στο θαύμα της. Δάκρυα όχι συναισθηματικής αντίδρασης αλλά πλήρους ψυχοσωματικής εμπλοκής. Δάκρυα ένωσης με το Όλον. Ερμηνευτές και θεατές σε μία αγαστή, αισιόδοξη, ισχυρή κοινότητα που αποθεώνει το Μαζί, τη Ζωή και την Ακατάπαυστη, Αέναη, Αδιάκοπη, Αδάμαστη ροή της. Ένα σκηνικό ποίημα.
Με θαυμασμό και ευγνωμοσύνη αναφέρω τα ονόματα των ερμηνευτών: Θέμις Ανδρεουλάκη, Αντώνης Βαής, Αμαλία Κοσμά, Γιώργος Κοτσιφάκης, Σωτηρία Κουτσοπέτρου, Μαρία Μπρέγιαννη, Τάσος Νίκας, Σπύρος Ντόγκας, Δανάη Παζιργιαννίδη, Ιωάννα Παρασκευοπούλου
* Τα αποσπάσματα είναι από την πτυχιακή εργασία της κ. Γεωργίας Μπουζέα: Η Θεωρία της Ζωικής Ορμής του Ανρί Μπερξόν και η αποτύπωσή της στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη: Δημιουργικοί Διάλογοι και Συγγραφικοί Πειραματισμοί.
Info παράστασης:
My Fierce Ignorant Step | Στέγη Ιδρύματος Ωνάση
