Ανεμόμυλοι περιστρέφονται. Σκιές από πελώρια δέντρα. Αντανακλάσεις της θάλασσας κάτω από έναν έναστρο ουρανό. Η αυλαία σηκώνεται και το παραμύθι αρχίζει. Η σκηνή απόκοσμη: ο μοναχικός Δον Κιχώτης στο κέντρο της, πάνω σε ένα αμαξίδιο στάσιμο, ακίνητο, αγκυλωμένο στο σανίδι. Το φως πέφτει πάνω του, αναδεικνύοντας την αστραφτερή πανοπλία που καλύπτει το μισό του σώμα – μια πανοπλία που, αν και φθαρμένη, εκπέμπει έναν αέρα μεγαλείου.
Στην άλλη πλευρά του κορμιού του, η απλότητα των ρούχων του και το ταλαιπωρημένο πρόσωπό του αποκαλύπτουν την ανθρώπινη διάσταση του ήρωα. Η αντίθεση έντονη. Ένας άνθρωπος αιωρούμενος ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία, στη δόξα του ονείρου και την καθημερινότητα της θνητότητας. Ένας αδάμαστος οραματιστής, τσακισμένος επί σκηνής με τον Σάντσο Πάντσα πιστό του σύντροφο στο πλευρό. Ένα βιβλίο. Η σκηνή φωτίζεται απαλά, και στο κέντρο της δεσπόζει ένα τεράστιο βιβλίο. Στο εξώφυλλό του, με λευκά μεγάλα καλαίσθητα γράμματα, διακρίνεται ο τίτλος: Δον Κιχώτης. Το βιβλίο ανοίγει αργά, οι σελίδες του κινούνται σαν από έναν αόρατο άνεμο, γεμάτο προσμονή και μυστήριο. Καθώς ξεφυλλίζεται, κάθε σελίδα μοιάζει να ζωντανεύει, γεμίζοντας τη σκηνή με εικόνες.
Η γενική πρόβα του Δον Κιχώτη από το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής έχει ξεκινήσει και οι πρώτες κιόλας εικόνες προαναγγέλουν κάτι μοναδικό. Τα σκηνικά του Γιώργου Σουγλίδη φτιαγμένα από κοπτικά, αναδύονται σαν τρισδιάστατες κατασκευές μέσα από τις σελίδες του γιγάντιου βιβλίου. Κάθε σελίδα, καθώς γυρίζει, αποκαλύπτει και μια νέα πτυχή του κόσμου του Δον Κιχώτη: ένας ανεμόμυλος ξεδιπλώνεται σε στρώματα χαρτιού, ένα δάσος περικλείει τις ιστορίες που αφηγείται, χορευτές σαν ανθρώπινες μαριονέτες μπαίνουν και βγαίνουν από τις σελίδες του. Το ξεφύλλισμα σταματάει, φθάσαμε στο κεφάλαιο εκείνο της ερωτικής ιστορίας ανάμεσα στη Κιτρέ, μια δυναμική και ανεξάρτητη νέα γυναίκα, κόρη του ταβερνιάρη Λορέντζο και του Μπαζίλ, ενός φτωχού κουρέα.
Στο κεφάλαιο του ονείρου. Το βιβλίο κλείνει αλλά ξέρουμε ότι αυτό που θα ακολουθήσει είναι poetry in motion. Εδώ οι λέξεις δεν χωράνε, μόνο τα κορμιά, η αρμονία των κινήσεων, η έκφραση των προσώπων, οι «ραψωδοί» μας. Aυτό που θα ακολουθήσει είναι καθαρό, κλασικό, και απόλυτο μπαλέτο. Καλειδοσκοπικές φιγούρες οι χορεύτριες μέσα στα εξαίσια κοστούμια της Μαίρης Κατράντζου ξετυλίγουν την ερωτική αυτή ιστορία μέσα σε έναν πλούσιο μουσικό και χορευτικό κόσμο, που χαρακτηρίζεται από ζωηρούς ισπανικούς ρυθμούς και θεατρική ζωντάνια. Άλλωστε πρόκειται για ένα από τα πιο απαιτητικά μπαλέτα του ρεπερτορίου και θεωρείται ότι αποτελεί μεγάλη πρόκληση για τους χορευτές του κλασικού χορού, λόγω του υψηλού βαθμού τεχνικής δυσκολίας, καθώς ο τρόπος με τον οποίο αποδίδεται κρίνει την ποιότητα του συνόλου ενός μπαλέτου.
Το έργο ισορροπεί ιδανικά ανάμεσα στο χιούμορ και τον ρομαντισμό. Εξερευνά τον κόσμο του ονείρου και της πραγματικότητας, με τον Δον Κιχώτη να ενσαρκώνει τη διαχρονική πάλη ανάμεσα στο ιδανικό και το εφικτό. Ταυτόχρονα, οι δευτερεύοντες χαρακτήρες και οι σκηνές γεμάτες ζωντάνια, όπως οι περίφημοι ισπανικοί χοροί, δίνουν μια ανάλαφρη και χαρούμενη πνοή στο σύνολο, διατηρώντας πάντα την ποιητική διάσταση του έργου.
Αυτή άλλωστε είναι και η εκδοχή του Marius Petipa για το μπαλέτο Δον Κιχώτης πάνω στο οποίο βασίστηκε ο χορογράφος Τιάγκο Μπορντίν. Μια εκδοχή που η πλοκή του μπαλέτου δεν επικεντρώνεται στον ομώνυμο χαρακτήρα του Μιγκέλ ντε Θερβάντες, αλλά στην ερωτική ιστορία αυτών των δύο νέων. Μια ιστορία πάθους με τον Δον Κιχώτη προστάτη αυτής της αγάπης να την ζει σαν σε όνειρο μέσα σε έναν κόσμο φαντασίας. Στα όνειρά του ο Δον Κιχώτης οραματίζεται την ιδανική για εκείνον γυναίκα, τη Δουλτσινέα και μαζί της βιώνει την απόλυτη ρομαντική ιστορία, μια ιστορία ιπποτισμού σε μάχες με τέρατα, άρχοντες κακούς και τρόπαιο την καρδιά της, τον έρωτά της. Σταθμός στην περιπέτειά του η Βαρκελώνη και μια γειτονιά που θα γνωρίσει την Κιτρέ και τον Μπαζίλ, ακολουθώντας τους στη δική τους μάχη απέναντι σε όλους όσους θέλουν να τους χωρίσουν. Ο έρωτας για εκείνον η μεγαλύτερη κινητήριος δύναμη. Ειδικά όταν όλα μοιάζουν ανέφικτα ή παράλογα.
Με τη συμμετοχή διεθνών σταρ του μπαλέτου στους κεντρικούς ρόλους από κορυφαίες ομάδες όπως το Βαυαρικό Μπαλέτο του Μονάχου, το Εθνικό Μπαλέτο της Ολλανδίας, το Κρατικό Μπαλέτο του Βερολίνου και τα Grands Ballets του Καναδά. Στις τρεις πρώτες παραστάσεις (5, 7, 8/12) τους ρόλους της Κίτρι και του Μπαζίλιο ερμήνευσαν δύο εξαιρετικοί χορευτές, η Μάντισον Γιανγκ και ο Βίκτορ Καϊσέτα.
Για τις επόμενες τρεις παραστάσεις (15, 20, 22/12) στον ρόλο της Κίτρι και του Μπαζίλιο θα συναντήσουμε ακόμα δύο περιζήτητους χορευτές του μπαλέτου, την Ξένια Οβσιάνικ και τον Οσιέλ Γκουνεό. Το πρωταγωνιστικό ζευγάρι στις παραστάσεις (24, 26, 28/12) θα ερμηνεύσουν δύο ακόμη προσκεκλημένοι χορευτές, η Ρακέλε Μπουριάσσι και ο Εσνέλ Ράμος, ενώ στις 4/1, θα αναλάβουν οι Χορευτές από το Corps de ballet της ΕΛΣ, Μάρτα Ριβέρο-Ντε Μιράντα και Γιώργος Χατζόπουλος.
Η τέχνη στο κατώφλι της τελειότητας
Όλα μέσα στην πρόβα τελετουργικά αποκαλύπτουν τις λεπτομέρειες μιας τέχνης που απαιτεί πειθαρχία και πάθος. Από μακριά, ο Τιάγκο Μπορντίν αναβιώνοντας για μια ακόμη φορά αυτή την υψηλών προδιαγραφών χορογραφία που για πρώτη φορά παρουσίασε στην Ελλάδα πριν μερικά χρόνια, παρακολουθεί με προσεκτικό βλέμμα, σχεδόν κατανυκτικά, κάποιες φορές σηκώνει τα χέρια του ρυθμικά και άλλες συζητάει χαμηλόφωνα με τη βοηθό του. Το όραμά του όπως το έχει φανταστεί, όπως το έχει σχεδιάσει – η στιγμή που η τέχνη βρίσκεται στο κατώφλι της τελειότητας, λίγο πριν την οριστική της μορφή στη σκηνή, λίγο πριν την παράδοσή της στους θεατές.
Η μουσική του Λούντβιχ Μίνκους προσφέρει μια μελωδική αφήγηση που συνδυάζει τη ζωντάνια της ισπανικής παράδοσης με τη λεπτότητα του κλασικού μπαλέτου. Ο συνθέτης, που συνεργάστηκε στενά με τον μεγάλο χορογράφο Μαριύς Πετιπά, έπλασε ένα ηχητικό τοπίο τέλεια εναρμονισμένο με τη χορογραφία. Η Ισπανία υπήρξε πηγή έμπνευσης για τον Πετιπά, ο οποίος γοητεύτηκε από την ένταση και τη ζωντάνια των παραδοσιακών της χορών, ενσωματώνοντάς τους στη χορογραφική γλώσσα του μπαλέτου.
Κοιτάω τη σκηνή και μου κόβεται κυριολεκτικά η ανάσα από την ομορφιά. Τα μεγάλα κοπτικά, άλλοτε δίνουν τη μορφή δέντρων, άλλοτε σπηλιές και άλλοτε γίνονται πλατείες έχουν μια ιδιαίτερη γοητεία. Οι γραμμές τους, σκαλισμένες με ακρίβεια, δημιουργούν μια αίσθηση ελαφρότητας και μαγείας. Δεν είναι στιβαρά σκηνικά, αλλά εύθραυστα, σαν να αντανακλούν την ίδια την ουσία της φαντασίας του Δον Κιχώτη: κάτι που είναι ταυτόχρονα όμορφο και εφήμερο. Τα εφευρετικά αυτά κοπτικά σε συνδυασμό με τους εξαίρετους φωτισμούς προσδίδουν μια ποιητική διάσταση στη σκηνή.
Οι χορευτές μοιάζουν να χορεύουν μέσα σε έναν κόσμο φτιαγμένο από τις ίδιες τις σελίδες του βιβλίου, έναν κόσμο εύπλαστο και ανοιχτό στην ερμηνεία, όπως ακριβώς και τα όνειρα του Δον Κιχώτη. Αυτή η επιλογή προσθέτει έναν αέρα μοναδικότητας, μετατρέποντας τη σκηνή σε μια γιορτή της τέχνης του χειροποίητου και της φαντασίας.
Εύθυμοι ισπανικοί ρυθμοί, θεατρική ζωντάνια, χρωματική πανδαισία, τεχνική αρτιότητα μέσα σε ένα εντυπωσιακό σκηνικό. Η παράσταση του Δον Κιχώτη είναι πολλά περισσότερα από μια τεχνική επίδειξη: είναι μια γιορτή της θεατρικότητας και της ανθρώπινης ψυχής. Κάθε σκηνή, κάθε κίνηση και κάθε νότα έρχονται να μας θυμίσουν πως μπορούμε να ξαναζωντανέψουμε τα ιδανικά που κάνουν τη ζωή να μοιάζει με όνειρο.
«Εκτός από αυτή την ομορφιά ήθελα να κάνω και ένα σχόλιο στην ψυχική ασθένεια, στις ψυχικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει συχνά ένας άνθρωπος στη ζωή του», μου αναφέρει για μία μόνο στιγμή ο Τιάγκο Μπορντίν ανάμεσα σε δύο σκηνές. Αυτός είναι και ο λόγος που έλαβε την απόφαση να ξεκινήσει και να κλείσει την ιστορία με τον «Δον Κιχώτη» μέσα σε ένα νοσοκομείο, μέσα σε μια κλινική με εκείνον, τον απόλυτο ήρωα του ρομαντισμού, αιωρούμενο ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία να διψάει για ιδανικά, ακόμη κι όταν αυτά φαίνονται ανέφικτα ή παράλογα.
Info:
Δον Κιχώτης | 5, 7, 8, 15, 20, 22, 24, 26, 28 Δεκεμβρίου 2024 & 4 Ιανουαρίου 2025 | Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος Εθνικής Λυρικής Σκηνής – ΚΠΙΣΝ
