«Θυμάμαι όταν ήμουν 15 και ταξίδευα, όταν ήθελα απλώς να ξεφύγω… ετοιμαζόμουν για τη Σικελία. Και ο πατέρας μου δεν μου μιλούσε ποτέ αλλά πριν φύγω μου είπε να πάρω τη φωτογραφική μηχανή μαζί μου και να τραβήξω μερικές φωτογραφίες. Και του είπα, άντε γαμήσου. Δεν θέλω να ξέρω τίποτα για σένα. Και είναι αστείο, γιατί τώρα είμαι φωτογράφος», μοιράστηκε ο φωτογράφος Juergen Teller τη βραδιά που μας είπε πολύ απλά “you are invited”, όταν εγκαινίασε με τα έργα του τον νέο εντυπωσιακό χώρο του Ιδρύματος Ωνάση, Onassis Ready.
Kάπως έτσι ο Άγιος Ιωάννης Ρέντης μπήκε στον πολιτιστικό χάρτη για να πηγαίνουμε στο Onassis Ready σε έναν νέο χώρο που παλιά ήταν εργοστάσιο πλαστικών και τώρα μιλάμε για ένα “Εργοστάσιο Περιπέτειας”, ένα “Εργοστάσιο Ονείρων και Ιδεών”, όπως ανέφερε ότι το αποκαλούν τρυφερά μεταξύ τους η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση. Συνεχίζοντας είπε -την ημέρα που εγκαινιάστηκε ο χώρος για τους δημοσιογράφους κι ενώ είχε δίπλα της τον Juergen Teller:
«Αν είσαι καλλιτέχνης και κάποιος σου προσφέρει χρόνο –το πιο πολύτιμο πράγμα–, μαζί με χώρο και χρήματα για να κάνεις ό,τι θέλεις, αυτό μοιάζει με όνειρο. Εδώ, λοιπόν, οι καλλιτέχνες θα έχουν ό,τι χρειάζονται: green screens και editing rooms, στούντιο, υπολογιστές για επεξεργασία εικόνας και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και αίθουσες για πρόβες, για έρευνα και πειραματισμό και πάγκους εργασίας. Πάνω από όλα, ανθρώπους για να συνδράμουν στις ανάγκες και τις επιθυμίες τους. Εδώ θα συμβαίνει και ό,τι ταιριάζει: εκθέσεις, συναυλίες και πάρτι.
Μας αρέσει η θέση του Onasssis Ready στον χάρτη της πόλης. Ανάμεσα σε αποθήκες, βιοτεχνίες, εργοστάσια, σιδεράδικα, δίπλα σε ένα προπονητικό κέντρο ποδοσφαίρου, με μια ταράτσα απ’ όπου μπορείς να δεις και την Ακρόπολη και το λούνα παρκ. Είμαστε σε ένα σημείο που είναι ταυτόχρονα προάστιο του Πειραιά και της Αθήνας, κάπου στο ενδιάμεσο, κάπου “ανάμεσα”. Εκεί όπου νιώθουμε ότι ζούμε, έτσι κι αλλιώς. Και σκεφτήκαμε πως πρέπει να δώσουμε τον καλύτερό μας εαυτό για αυτή τη νέα αρχή, μετά από δεκαπέντε χρόνια παρουσίας ως Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση. Διαλέξαμε έναν τέτοιο βιομηχανικό χώρο γιατί μας αρέσει η αδρή υφή του τσιμέντου, μας αρέσει που βρισκόμαστε σε έναν χώρο όπου πάντα κάτι φτιαχνόταν. Αυτή η ομορφιά μας ταιριάζει. Μια ομορφιά που αφήνει να φαίνονται όντως οι πόροι και οι ρυτίδες του δέρματος. Όπως συμβαίνει στις φωτογραφίες του Juergen. Να ’μαστε, λοιπόν, ανάμεσα στους καλύτερους, με έναν σπουδαίο καλλιτέχνη, τον Juergen Teller. Είμαστε πολύ χαρούμενοι και συγκινημένοι που αυτή η συζήτηση, η οποία ξεκίνησε πριν από λίγα χρόνια, μας οδήγησε σε αυτήν τη στιγμή. Και τον ευχαριστούμε που ήρθε ντυμένος σε αυτό το έντονο ροζ χρώμα που έχει γίνει σήμα κατατεθέν του, μέσα σε μια περιοχή γεμάτη γκρι και μαύρο. Για άλλη μια φορά, κάνει τη διαφορά».
Το Onassis Ready, ο ολοκαίνουργιος αυτός βιομηχανικός χώρος, διαποτισμένος από ενέργεια λόγω της τοποθεσίας, του βιομηχανικού παρελθόντος του και της εντυπωσιακής έκτασής του, γέμισε μέσα από τις δημιουργίες του Juergen Teller με τις πασίγνωστες προσωπικότητες, τα καθηλωτικά πορτρέτα του, τις εικόνες που έχουν μια ωμή αφοπλιστική ειλικρίνεια, αυτή που η ανθρώπινη φύση είναι γυμνή μπροστά μας. Κάπως έτσι ωμά και αληθινά φάνηκαν και τα λόγια του, όταν ανάμεσα στις ερωτήσεις, τη συζήτηση και τις αναλύσεις ξεδιπλώθηκαν και προσωπικά στοιχεία από τη ζωή του. Αυτά που εντοπίζονται άλλωστε και σε σειρά φωτογραφιών του και που μπορούμε πλέον και στην Ελλάδα να περιηγηθούμε ανάμεσά τους από κοντά, γιατί η έκθεση “you are invited” αποτελεί την πιο εκτενή ατομική του που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα στη χώρα μας.
Οι φωτογραφίες του βρίσκονται στους τοίχους χωρίς λεζάντες, γιατί όπως εκείνος πιστεύει θέλει να είναι όλα ανοιχτά στη φαντασία των ανθρώπων, να τα ανακαλύψουν όλα μόνοι τους. Παρουσιάζονται στον χώρο με τον πιο χειροποίητο τρόπο, αφού σχεδόν όλα τα περισσότερα έργα του δεν έχουν μπει σε κορνίζες και είναι ολοφάνερο ότι δίνει σημασία στο καθετί που υπάρχει στον ίδιο τον χώρο τον οποίο θα εκτεθούν: πυροσβεστήρες, διακόπτες, πρίζες… Όπως αναφέρει ο Juergen Teller: «Όποτε κάνω μια έκθεση, λαμβάνω πάντα υπόψη τον τόπο και την κουλτούρα της εκάστοτε τοποθεσίας. Είναι σημαντικό για μένα το ότι η έκθεση εδώ είναι site-specific, προσαρμοσμένη στο κτίριο, στην πόλη, στη χώρα. Δεν θέλω μια σειρά από πανομοιότυπες φωτογραφίες σε κορνίζες να ταξιδεύουν από πόλη σε πόλη. Δεν είναι αυτός ο τρόπος με τον οποίο δουλεύω ή ονειρεύομαι – κάτι τέτοιο θα ήταν βαρετό. Θέλω κι εγώ ο ίδιος να ενθουσιάζομαι. Είναι ζωτικής σημασίας να αναπνέεις, να ζεις και να αξιολογείς τα πράγματα τη στιγμή που συμβαίνουν. Θέλω να νιώθω ζωντανός, νέος και φρέσκος».
Ξεκινώντας από τον τίτλο της έκθεσης, το “you are invited” προήλθε από ένα διαφημιστικό φυλλάδιο Εκκλησίας που έφτασε και κυριολεκτικά πέρασε από την πόρτα του σπιτιού του το Πάσχα και κάπως έτσι τον βρήκε πολύ έξυπνο για τον χρησιμοποιήσει: «Επέλεξα τον τίτλο you are invited ως κάτι θετικό», μοιράζεται ο Teller, «μια πρόσκληση να κοιτάξεις, να βιώσεις, να σκεφτείς, να ονειρευτείς. Προσκαλώ τον καθένα να το βιώσει. Αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο βιώνω κι εγώ τη ζωή, το πώς αντιμετωπίζω τις τραγωδίες της, την ομορφιά της και όλα τα ενδιάμεσα».
Ο Teller ανέφερε ότι χρειάζεται να “νιώθεις” την αίθουσα και να σκεφτείς όλη την πορεία: πώς πρέπει να ξεκινήσει η έκθεση, ώστε ο κόσμος να εκπλαγεί, όταν δει αυτή τη σειρά φωτογραφιών, που οδηγεί στις φωτογραφίες της ζωής του, μετά εκείνες που σχετίζονται με τον πατέρα του, την πρώτη του φωτογραφία από αυτόν και μετά την αυτοκτονία του και οι οποίες καταλήγουν σε πιο ιδιωτικές καθημερινές στιγμές, όπως όλες οι φωτογραφίες με τη σύζυγό του Dovile. Χρειάζεται, όπως αναφέρει, να σκεφτείς σε τι μέγεθος και με ποιον τρόπο θα παρουσιαστούν… αν θα έχουν πχ. κορνίζες.
Οι γυναίκες στα έργα του αντιπροσωπεύουν τη μητέρα του κατά κάποιον τρόπο, η μόνη που τον υποστήριξε όταν ανακάλυψε ότι ήθελε να γίνει φωτογράφος και όταν ο Teller μετακόμισε στο Λονδίνο και δεν είχε χρήματα. Όπως μοιράστηκε ο Teller για την αντίδραση του πατέρα του στο άκουσμα να γίνει φωτογράφος: «Ο πατέρας μου με χαστούκισε και σκέφτηκε ότι ένας φωτογράφος απλά τραβάει φωτογραφίες, φωτογραφίες διαβατηρίου και φωτογραφίες γάμου, και αυτό είναι όλο. Αυτό δεν είναι επάγγελμα, ξέρεις, πρέπει να κάνεις κάτι σωστό». Μία άλλη γυναίκα σταθερή συνοδοιπόρος και σημαντική συνεργάτιδα τα τελευταία χρόνια είναι η Dovile Drizyte, η σύζυγος του Teller, που τη συναντάμε και στα έργα του.
Τα μάτια μας δεν σταματάνε να συναντούν από τη μία εικόνες με τον Teller, τη Dovile, την κόρη τους-μωρό, εικόνες νεκρής φύσης και υπαίθρου και μαζί όλες αυτές κάπως να συνυπάρχουν αρμονικά με εκείνες στις οποίες πρωταγωνιστούν παγκοσμίως γνωστές προσωπικότητες φανερωμένες στην πιο ξεχωριστή εκδοχή τους: Αληθινή, απογυμνωμένη, εντελώς ανθρώπινη. Iggy Pop, Bjork, Kate Moss, Charlotte Rampling, Vivienne Westwood, Dame Maggie Smith μεταξύ των ονομάτων. Και η αποκάλυψη έρχεται στον κάτω όροφο, στον οποίο συνεχίζεται η έκθεση κι εκεί καταδύεσαι σε μία ξεχωριστή θρησκευτικότητα με εικόνες που απογειώνουν τη φωτογραφία μόδας, μοντέλα μπροστά ή μέσα στις -εντυπωσιακές από διάκοσμο και έργα τέχνης- εκκλησίες της Ιταλίας. Η μία εικόνα διαδέχεται την άλλη με τέχνη και ιερότητα σε όλο της το μεγαλείο.
Ενδιαφέρουσα και η θέση του Teller σε σχέση με τη φωτογραφία μόδας, όπως τη μοιράστηκε στη συζήτηση με την Αφροδίτη Παναγιωτάκου: «Όταν σκέφτομαι τη μόδα και τη βιομηχανία της μόδας, σκέφτομαι πόσο σοβαρή και βαρετή, στεγνή είναι και πόσο πολλά χρήματα δαπανώνται ενώ παραμένει ίδια κι απαράλλαχτη. Ανατρέχω στο παρελθόν και όλους τους σημαντικούς, όπως ο Richard Avedon, ο Guy Bourdin, ο Helmut Newton, τον οποίον έχουν κατακλέψει. Τώρα αντιγράφουν εμένα. Πιστεύω η μόδα θα έπρεπε να είναι κάτι που καταρχάς σε κρατά ζεστό, σε προστατεύει από τη βροχή και μετά να είναι αυτό που χαίρεσαι να απολαμβάνεις τον εαυτό σου με αυτό που φοράς. Και η φωτογραφία μόδας είναι ως επί το πλείστον νεκρή. Οι δημιουργίες της μόδας, για μένα μπορεί να είναι σαν θέατρο, σαν όνειρα, σαν φαντασία∙ μπορείς να δημιουργήσεις υπέροχα πράγματα. Έχει χιούμορ και πιστεύω ότι έτσι θα έπρεπε να είναι. Είμαι πολύ σοβαρός με το χιούμορ. Το παίρνω πολύ σοβαρά αυτό – και ειδικά το δικό μου χιούμορ».
Ο Juergen Teller φωτογραφίζει οτιδήποτε, αρκεί να ερεθίζει την καρδιά του και το νου του, πιστεύει ότι η ζωή είναι τραγική και η ζωή είναι τα πάντα και ποτέ δεν φοβόταν να βουτήξει στα βαθιά, να κάνει κάτι χωρίς να πατάει σε ασφαλές έδαφος, χωρίς την άνεση τού ότι όλα είναι εντάξει, ότι βγάζει καλά λεφτά και ούτω καθεξής. Πρέπει να παίρνεις ρίσκα, μας είπε και όταν πριν σχεδόν τρία χρόνια γνώρισε την Αφροδίτη Παναγιωτάκου και τους έδειξε τον συγκεκριμένο χώρο, που ήταν απλώς ένα κτίριο σαν όλα τα άλλα στην περιοχή, αμέσως σκέφτηκε ότι ήθελε να κάνει κάτι μεγάλο.
Το Onassis Ready εγκαινιάστηκε με τόσο δυνατό τρόπο όσο δυνατές και αφοπλιστικά αληθινές είναι οι φωτογραφίες του Juergen Teller με μία έκθεση μεγάλη που πιστεύω μας προσκαλεί όχι μία φορά αλλά είναι από αυτές τις εκθέσεις που θες να επιστρέφεις για να ανακαλύπτεις κάτι άλλο ή επειδή έχεις την αίσθηση ότι κάτι έχεις ακόμα να δεις, κάτι σου ‘χει ξεφύγει εκείνη τη συγκεκριμένη βραδιά που πήγες. Και αυτό είναι το ωραίο με το Onassis Ready, ότι είναι ένα μέρος που σε καλοδέχεται όχι μόνο ως επισκέπτη της έκθεσης αλλά ως ένα ολόκληρο άτομο που θες να εξερευνάς την πόλη που ζεις και να βιώνεις τις δυνατότητές της. Έτσι στον υπαίθριο χώρο του Onassis Ready μπορείς να αράξεις στη χαλαρή ατμόσφαιρα που επιμελήθηκε η σκηνογράφος Όλγα Μπρούμα, να ακούσεις μουσική από το Stegi.Radio, να πιεις κρασί και κοκτέιλ από τους «Επτά Μάρτυρες» ενώ ακόμα και μενού προτείνεται με ένα street food concept σχεδιασμένο αποκλειστικά για την έκθεση από το NOKELA PROJECT, με έμπνευση από την αισθητική και το έργο του φωτογράφου.
Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή το Onassis Ready μας λέει “you are invited” από τις 18:00 έως τις 23:00 κι έχει σημασία ακόμα και το αντισυμβατικό ωράριό του όπως και το ότι βρίσκεται σε μία περιοχή που δεν το περιμένεις, ανάμεσα στον Πειραιά και την Αθήνα κι όχι το κέντρο της. Μεγάλα πράγματα περιμένουμε από το Onassis Ready, όπως μεγάλα ήταν τα εγκαίνιά του.
