Στις 18 Απριλίου, το Victoria and Albert Museum ανοίγει τις πόρτες της νέας του πτέρυγας στο ανατολικό Λονδίνο, ενός πενταώροφου κτιρίου που φιλοδοξεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του μουσείου στη σύγχρονη πόλη. Το V&A East Museum έρχεται να συμπληρώσει τοV&A East Storehouse, που άνοιξε το 2025, διαμορφώνοντας μαζί ένα ενιαίο πολιτιστικό οικοσύστημα.
Τοποθετημένο στην καρδιά του αναπτυσσόμενου πολιτιστικού άξονα του ανατολικού Λονδίνου, το V&A East εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αποκέντρωσης της πολιτιστικής εμπειρίας. Δεν απευθύνεται μόνο στους επισκέπτες, αλλά και στις τοπικές κοινότητες, τους δημιουργούς και τους ερευνητές, προτείνοντας ένα μοντέλο μουσείου που λειτουργεί περισσότερο ως πλατφόρμα παρά ως θεσμός.
«Έπειτα από περισσότερα από δέκα χρόνια, είμαστε ενθουσιασμένοι που ανοίγουμε έναν χώρο φτιαγμένο με και για το κοινό του, ιδιαίτερα για τους νέους και τις κοινότητες του ανατολικού Λονδίνου», σημειώνει ο διευθυντής του V&A East, Gus Casely-Hayford, υπογραμμίζοντας τον συλλογικό χαρακτήρα του εγχειρήματος.
Το νέο μουσείο, σχεδιασμένο από τους O’Donnell + Tuomey, αναπτύσσεται σε πέντε επίπεδα και τοποθετείται στην καρδιά του Queen Elizabeth Olympic Park, ως μέρος του East Bank, του μεγαλύτερου νέου πολιτιστικού εγχειρήματος στο Λονδίνο των τελευταίων δεκαετιών.
Τοποθετημένο στην Waterfront Square, λειτουργεί ως σημείο συνάντησης και διέλευσης, με πολλαπλές εισόδους και ανοιχτές διαδρομές που οδηγούν τον επισκέπτη σταδιακά προς τα πάνω. Η χαρακτηριστική του όψη, αποτελούμενη από εκατοντάδες προκατασκευασμένα πάνελ, μεταβάλλεται ανάλογα με το φως της ημέρας, ενισχύοντας την αίσθηση ενός «ζωντανού» κτιρίου.
Όπως σημειώνει ο αρχιτέκτονας John Tuomey, στόχος ήταν «ένα μουσείο ανοιχτό σε όλους, που να καλωσορίζει ακόμη και εκείνους που δεν αισθάνονταν μέχρι σήμερα άνετα σε τέτοιους χώρους».
Στην καρδιά του νέου μουσείου βρίσκονται οι δύο μόνιμες γκαλερί Why We Make, που λειτουργούν ως βασικός άξονας της εμπειρίας. Με περισσότερα από 500 αντικείμενα από τις συλλογές του Victoria and Albert Museum, οι χώροι αυτοί εξερευνούν τη σύγχρονη παγκόσμια κουλτούρα μέσα από απρόσμενες συνδέσεις ανάμεσα σε εποχές, γεωγραφίες και δημιουργικά πεδία. Από ένα φόρεμα της Molly Goddard – γνωστό και από την εμφάνιση της Beyoncé – μέχρι ένα αντίγραφο αυτοπροσωπογραφίας της Sofonisba Anguissola και τη φωτογραφική ματιά της Maud Sulter, οι γκαλερί προτείνουν έναν διάλογο γύρω από το πώς φανταζόμαστε τη θέση μας στον κόσμο. Παράλληλα, ιστορίες δημιουργών που άλλαξαν τα δεδομένα, όπως η Vivienne Westwood ή η σχεδιάστρια υφασμάτων Althea McNish, συνδέονται με ζητήματα όπως η ταυτότητα, η κοινότητα, η κοινωνική δικαιοσύνη και το περιβάλλον.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και τα νέα αποκτήματα του μουσείου, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά. Από αρχιτεκτονικά μοντέλα της ομάδας Assemble και έργα της Yasmeen Lari μέχρι τις φωτογραφίες του Jamie Hawkesworth και τα κεραμικά της Bisila Noha, το μουσείο ανοίγει τη συλλογή του προς το παρόν.
Ξεχωρίζει επίσης η πολυθρόνα Captain Hook του Yinka Ilori, ένα έργο που συνδυάζει προσωπική αφήγηση και αφρικανική προφορική παράδοση, αλλά και σύγχρονες δημιουργίες μόδας, από τον Richard Malone έως το δημιουργικό δίδυμο VIN + OMI, που επενδύει σε βιώσιμα υλικά όπως υφάσματα από τσουκνίδα.
«Οι γκαλερί προτείνουν έναν νέο τρόπο προσέγγισης της συλλογής, εστιάζοντας σε θέματα που έχουν σημασία σήμερα», εξηγεί η επιμελήτρια Zofia Trafas White. Η έναρξη λειτουργίας του συνοδεύεται από την πρώτη μεγάλη έκθεση, The Music is Black: A British Story, μια πολυαισθητηριακή αφήγηση 125 χρόνων Black British μουσικής. Με περισσότερα από 200 αντικείμενα, από το εμβληματικό αλεξίσφαιρο γιλέκο του Stormzy σχεδιασμένο από τον Banksy έως προσωπικά αντικείμενα μουσικών όπως η Joan Armatrading, η έκθεση εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η μουσική αυτή διαμόρφωσε τη βρετανική – και παγκόσμια – κουλτούρα.
Η έκθεση επεκτείνεται και εκτός μουσείου, μέσα από ένα ευρύτερο πρόγραμμα σε συνεργασία με οργανισμούς όπως το BBC, το London College of Fashion και το Sadler’s Wells East, κορυφώνοντας με το Music Is Black Festival το καλοκαίρι του 2026. «Η μουσική είναι ένα από τα πιο ισχυρά μέσα σύνδεσης. Μέσα από αυτή την έκθεση φωτίζουμε ιστορίες δημιουργικότητας, αντίστασης και χαράς που έχουν διαμορφώσει τη σύγχρονη κουλτούρα», σημειώνει η επιμελήτρια Jacqueline Springer.
Παράλληλα, το V&A East εγκαινιάζει το πρόγραμμα New Work, μια νέα σειρά αναθέσεων που θα ανανεώνεται κάθε έξι μήνες, με έργα καλλιτεχνών όπως η Tania Bruguera, η Carrie Mae Weems και το Rene Matić, που εκφράζουν τη σύγχρονη ταυτότητα και τις μεταμορφώσεις του ανατολικού Λονδίνου.
Στην είσοδο, η μνημειακή εγκατάσταση A Place Beyond του Thomas J Price μοιάζει με ένα πρώτο σημείο συνάντησης με το ίδιο το πνεύμα του μουσείου, καλωσορίζοντας το κοινό σε έναν χώρο ανοιχτό, πέρα από μια νέα πολιτιστική υποδομή: ένα μουσείο ανοιχτό, συμμετοχικό και βαθιά συνδεδεμένο με την πόλη και τους ανθρώπους της.
Σε μια περίοδο όπου τα μουσεία επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο τους, το V&A East παρουσιάζει μια καινοτόμα πρόταση ως μια πλατφόρμα ανταλλαγής, ένα σημείο όπου η συλλογή ενεργοποιείται μέσα από τις κοινότητες που την περιβάλλουν. Διόλου τυχαίο το σημείο που τοποθετείται στο ανατολικό Λονδίνο, μια περιοχή που ιστορικά λειτουργούσε σαν ένα πεδίο μετασχηματισμών, μεταναστευτικών ροών και δημιουργικής ενέργειας.
