O Spike Lee, κατά κόσμον Shelton Jackson Lee, γεννημένος στις 20 Μαρτίου 1957 στην Ατλάντα είναι ένας από τους πλέον καταξιωμένους κινηματογραφιστές, γνωστός για την ασυμβίβαστη προκλητική προσέγγισή του σε αμφιλεγόμενα θέματα.

Ο Lee έκανε το ντεμπούτο του τη δεκαετία του 1980 με μια ανεξάρτητη ταινία μικρού μήκους με τίτλο Joe’s Bed-Stuy Barbershop: We Cut Heads και έγινε ευρέως γνωστός με την πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους, She’s Gotta Have It, η οποία κυκλοφόρησε το 1986 και κέρδισε το Βραβείο Νεότητας, Ξένης Ταινίας στις Κάννες την ίδια χρονιά. Μεσολάβησαν δεκαετίες και ακόμα προκαλεί αίσθηση στις Κάννες, όπου πρόσφατα κέρδισε το βραβείο Δημιουργού της Χρονιάς.

Spike Lee as Mars Blackmon in She’s Gotta Have It (Spike Lee, 1986, 84 min.). (Photo: © David C. Lee)

Με την αξιοσημείωτη εξαίρεση της μνημειώδους βιογραφικής ταινίας του Malcolm X (1992), πολλά από τα μεταγενέστερα έργα του Lee έλαβαν ανάμεικτες κριτικές. Κάποιοι παρατηρητές παραπονέθηκαν για την υπερβολική διάρκεια των ταινιών του- άλλοι επέκριναν τη διαιώνιση των εθνοτικών στερεοτύπων του, ιδίως των εβραϊκών χαρακτήρων στο Mo’ Better Blues (1990) και των Ιταλοαμερικανών στο Summer of Sam (1999)- ενώ άλλοι καταδίκασαν τη μεταχείριση των γυναικείων χαρακτήρων του.

Aυτό το φθινόπωρο πρόκειται να κυκλοφορήσει ένα νέο ντοκιμαντέρ για τον Colin Kaepernick, τον Αμερικανό ακτιβιστή για τα πολιτικά δικαιώματα και ποδοσφαιριστή quarterback με τίτλο Da Saga οf Colin Kaepernick, στο οποίο καταγράφει τη διαδρομή του Kaepernick, διαψεύδει αναλήθειες και τονίζει την ακλόνητη δέσμευσή του να διαδώσει την ευαισθητοποίηση για την αστυνομική βία που στοχεύει τους μαύρους ανθρώπους.

Η πορεία της σαραντάχρονης καριέρας του Λι είναι συναρπαστική και το Μουσείο του Μπρούκλιν θα γιορτάσει το έργο και τη ζωή του, σε μια εκτεταμένη έκθεση που θα εγκαινιαστεί αυτό το φθινόπωρο. Το Spike Lee: Creative Sources (6 Οκτωβρίου 2023-4 Φεβρουαρίου 2024) έχει επιμεληθεί η Kimberli Gant και η Indira A. Abiskaroon, επιμελήτρια και βοηθός επιμελητή του μουσείου, αντίστοιχα, για τη σύγχρονη και μοντέρνα τέχνη.

Με περισσότερα από 300 αντικείμενα που σχετίζονται με τις ταινίες του Lee, αντικείμενα από την προσωπική του συλλογή και συμπληρωματικά έργα μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, όπως έργα των Kehinde Wiley, James Van Der Zee, Elizabeth Catlett και Deborah Roberts, η έκθεση επιδιώκει να γιορτάσει την κληρονομιά του και να τιμήσει τη βαθιά σύνδεσή του με το Μπρούκλιν, τόπος αναπόσπαστος με την αφήγηση του Lee.

Spike Lee Cannes 2018 Photo: Wikimedia

Ο Lee έχει συνδεθεί άρρηκτα με το Μπρούκλιν από τη δεκαετία του 1980, όταν άρχισε να γυρίζει ταινίες και μουσικά βίντεο που διαδραματίζονταν στις γειτονιές και αναμείγνυαν τη νεανική κουλτούρα, τον αθλητισμό, την πολιτική, τη μουσική και τα κινήματα διαμαρτυρίας σε ταινίες αστείες, αξιαγάπητες, συχνά αμφιλεγόμενες και γεμάτες στυλ. Αν και η κινηματογραφική του δημιουργία έχει συχνά ακολουθήσει και άλλους τόπους πιο μακριά, από το Μανχάταν μέχρι το Σικάγο, τη Νέα Ορλεάνη και το Βιετνάμ, παραμένει για πάντα συνδεδεμένος με το Μπρούκλιν.

Η εταιρεία παραγωγής του, 40 Acres and a Mule Filmworks (που πήρε το όνομά της από την ανεκπλήρωτη υπόσχεση που έδωσαν οι αμερικανικές αρχές στους πρώην σκλάβους μετά τον εμφύλιο πόλεμο των ΗΠΑ), εξακολουθεί να εδρεύει στη γειτονιά Fort Greene του Μπρούκλιν, ενώ το τετράγωνο Bedford-Stuyvesant όπου γύρισε μεγάλο μέρος της πιο διάσημης ίσως ταινίας του μετονομάστηκε προς τιμήν του σε Do the Right Thing Way το 2015.

Εκτός από έργα από τη συλλογή του μουσείου η έκθεση θα περιλαμβάνει πολλά αντικείμενα που ανήκουν στον Lee, ορισμένα από τα οποία παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο Λος Άντζελες στο Μουσείο Κινηματογραφικών Ακαδημιών στην έκθεση Director’s Inspiration: Spike Lee. Η έκθεση του Μουσείου του Μπρούκλιν θα οργανωθεί σε επτά ενότητες αφιερωμένες στην ιστορία και τον πολιτισμό των μαύρων, το Μπρούκλιν, τον αθλητισμό, τη μουσική, την ιστορία του κινηματογράφου, την οικογένεια και την πολιτική.

Εκτός από τα σκηνικά υλικά από αγαπημένες πρώιμες ταινίες, όπως το Do the Right Thing (1989) και το ντεμπούτο του Lee το 1986 She’s Gotta Have It, η έκθεση θα περιλαμβάνει το γλυπτό του Michael Ray Charles (Forever Free) Bamboozled από το 1997, το οποίο αποτέλεσε έμπνευση για την ταινία Bamboozled του 2000, μια προφητική σάτιρα της ριάλιτι τηλεόρασης, και της κουλτούρας του διαδικτύου. Στην ενότητα για τον αθλητισμό θα παρουσιαστεί το πορτρέτο του Jackie Robinson (ο πρώτος μαύρος αθλητής που αγωνίστηκε στο Major League Baseball) από τον Αμερικανό ζωγράφο Kehinde Wiley, η ενότητα αφιερωμένη στη μουσική θα περιλαμβάνει μια από τις χαρακτηριστικές κιθάρες του Prince στο σχήμα του συμβόλου “Love”, ενώ η ενότητα για την ιστορία του κινηματογράφου θα περιλαμβάνει vintage αφίσες για ταινίες σκηνοθετών που ενέπνευσαν τον Lee, όπως ο Federico Fellini και ο Akira Kurosawa.

Η έννοια της οικογένειας, η οποία ήταν σημαντική για τον Lee τόσο εντός όσο και εκτός οθόνης, αποτελεί τελευταία ενότητα της έκθεσης. Εδώ, οι επισκέπτες θα δουν φωτογραφικά πορτρέτα του Lee και από τα αδέλφια του, τους γονείς και τους παππούδες του, καθώς και καλλιτεχνικές απεικονίσεις της οικογένειας από την Elizabeth Catlett και William H. Johnson.

Στα πρόσθετα έργα που εκτίθενται περιλαμβάνονται πορτρέτα των ηθοποιών, σχεδιαστών, συγγραφέων, μουσικών και άλλων συναδέλφων που έγιναν μέρος της ζωής του Λι- επαγγελματική οικογένεια- και τον βοήθησαν να πραγματοποιήσει το καλλιτεχνικό του όραμα μέσα στις δεκαετίες.

Η έκθεση «προσφέρει μια νέα προοπτική για ένα πολιτιστικό είδωλο, εστιάζοντας στα άτομα και τις επιρροές που διαμόρφωσαν το έργο του Σπάικ Λι», ανέφερε η Kimberli Gant σε σχετική ανακοίνωσή της.