Κάτω από το κρύο χώμα οι ρίζες είναι και αυτές παγωμένες, αλλά αν κατάφερε το δέντρο να ψηλώσει τότε μπορούμε κι εμείς. Οι άνθρωποι νιώθουν πιο μόνοι από ποτέ στις γιορτές, κάτι που ενισχύεται από τις αλλεπάλληλες διαφημίσεις που υπενθυμίζουν πόσο χαρούμενοι πρέπει να αισθανόμαστε. Η πραγματική ζωή δεν είναι έτσι και ευτυχώς η τέχνη το γνωρίζει αυτό.
Οι παρακάτω πέντε ταινίες εξερευνούν ανθρώπους κατά τη γιορτινή περίοδο και ρίχνουν φως στις διαφορετικές πτυχές της ανθρώπινης μοναξιάς.
Μια ταινία εξερευνά το πνεύμα των Χριστουγέννων. Δύο ταινίες μιλάνε για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν μια ολόκληρη κοινωνία και τις προκαταλήψεις της. Και οι δύο τελευταίες μιλάνε για δυο εντελώς αντίθετες πλευρές των Χριστουγέννων, την πλευρά που τιμωρεί και την πλευρά που δίνει δώρα.
Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες έκαναν το δικό τους ταξίδι και σκαρφάλωσαν ως την κορυφή του δικού τους δέντρου.
– 1 –
A Charlie Brown Christmas (1965)
Σκηνοθεσία: Bill Melendez
Ο Τσάρλι Μπράουν δεν έχει μπει ούτε στην εφηβεία ακόμα και η χριστουγεννιάτικη «κατάθλιψη» τον έχει χτυπήσει για τα καλά. Όσο τα άλλα παιδιά παίζουν και κάνουν τα γιορτινά τους σχέδια, εκείνος δεν μπορεί να μην παρατηρήσει τον υπερκαταναλωτισμό και την εμπορευματοποίηση των Χριστουγέννων. Η Λούσι ενδιαφέρεται για την αγορά ακινήτων, ο Σνούπι στολίζει το σκυλόσπιτό του για έναν τοπικό διαγωνισμό για το ποιος έχει τα καλύτερα λαμπιόνια, και ακόμα και η αδερφή του ζητάει τη βοήθειά του για να γράψουν ένα άπληστο γράμμα στον Άγιο Βασίλη, καθώς περιμένει την ανταμοιβή της επειδή ήταν καλό κορίτσι φέτος.
Χαμένος, ο Τσάρλι Μπράουν δοκιμάζει ακόμα και ψυχολογική υποστήριξη για πέντε σεντς, αλλά καμιά από τις φοβίες που του προτείνει η Λούσι δεν ταιριάζει με το πώς αισθάνεται εκείνος μέσα του. Τότε, του προτείνει να ασχοληθεί πιο ενεργά με τις γιορτές και να σκηνοθετήσει ένα θεατρικό που ετοιμάζουν, αλλά ακόμα και αυτό δεν πάει όπως το έχει σχεδιάσει στο μυαλό του. Μπερδεμένος για το ποιο είναι το πραγματικό μήνυμα των Χριστουγέννων και παγιδευμένος σε έναν καταναλωτικό λαβύρινθο, ο Τσάρλι Μπράουν πιστεύει πως αυτό που θα ενώσει τον θίασό του είναι ένα δέντρο από το οποίο γύρω θα μπορούν να παίξουν.
Βρίσκει το πιο μικρό και αδύναμο δέντρο και μαθαίνει να το αγαπά.
– 2 –
Tokyo Godfathers (2003)
Σκηνοθεσία: Satoshi Kon, Shôgo Furuya
Είναι Χριστούγεννα και κάποιοι άνθρωποι τα περνάνε στους δρόμους και στα σοκάκια· όχι από επιλογή, αλλά από μια ζωή που τυχαία διαλέγει ποιοι θα έχουν σπίτι και ποιοι όχι. Για κάποιους, σπίτι είναι μια κούτα κάτω από μια φωτεινή πινακίδα. Σε αυτά τα σοκάκια, τρεις άστεγοι, ο μεσήλικας αλκοολικός, Τζιν, η έφηβη που το έσκασε από το σπίτι της, η Μιγιούκι και η τρανς γυναίκα, η Χάνα, που θέλει όσο τίποτα να γίνει μητέρα, βρίσκουν ανάμεσα στα σκουπίδια ένα μωρό και ξεκινάνε μια οδύσσεια στους παγωμένους δρόμους του Τόκιο, ακολουθώντας τα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους, για να βρουν τους γονείς του μωρού.
Η τύχη και σύμπτωση είναι οι συμπρωταγωνίστριες του Τζιν, της Μιγιούκι και της Χάνα, καθώς ό,τι συμβαίνει στο σενάριο είναι μια σειρά απίστευτων γεγονότων που χρησιμοποιούνται ως σεναριακά εργαλεία και θεματικές βάσεις για να ζωντανέψει η ιστορία. Τα τραύματα των χαρακτήρων είναι πραγματικά και, όπως σαν άλλοι τρεις μάγοι, ακολουθούν το δικό τους μεταφορικό αστέρι και μεταμορφώνονται όσο πλησιάζουν κοντύτερα στον τελικό τους στόχο.
Τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ταινίας είναι η ισορροπία του χιούμορ, της έντασης και του πόνου των πρωταγωνιστών, που τους δίνει ζωή, ένα καταπληκτικό animation.
– 3 –
The Hunt (2012)
Σκηνοθεσία: Thomas Vinterberg
Ένα αθώο ψέμα ή το ψέμα ενός αθώου; Σε μια μικρή κοινωνία της Δανίας, ο Λούκας, δάσκαλος στο τοπικό νηπιαγωγείο, ζει τον χειρότερο εφιάλτη όταν ένα ψέμα επωάζει το μίσος που κρύβουν οι άνθρωποι μέσα τους, ενώ ταυτόχρονα παλεύει για την κηδεμονία του παιδιού του.
Εξαιτίας αυτού του ψέματος, χάνει τη δουλειά του, τη σχέση του, ολόκληρη η πόλη του γυρνάει την πλάτη, τον στοχοποιεί και τον απομονώνει. Έπειτα από ένα σημείο δεν έχει σημασία όταν αποκαλύπτεται η αλήθεια, γιατί οι άνθρωποι της πόλης έχουν αποφασίσει ήδη ποια είναι η αλήθεια που τους συμφέρει. Άρα, έχει σημασία η αλήθεια, ή η αντικειμενική αλήθεια μεταμορφώνεται όταν μια ολόκληρη κοινωνία έχει αποφασίσει να την αλλάξει; Πώς μπορούν να πάρουν πίσω όλες αυτές τις άσχημες σκέψεις και εικόνες που έφτιαξαν με τα μυαλά τους; Είναι αδύνατον, άρα συνεχίζουν δίχως να ξεστρατίσουν από το μονοπάτι μίσους που έχουν διαλέξει.
Το Χριστουγεννιάτικο σκηνικό, όπου όλοι πηγαίνουν εκκλησία και κάθονται σε γιορτινά τραπέζια, υπογραμμίζει την απομόνωση του πρωταγωνιστή που τον ενσαρκώνει καταπληκτικά ο Mads Mikkelsen στην πρώτη του συνεργασία με τον Thomas Vinterberg.
– 4 –
Krampus (2015)
Σκηνοθεσία: Michael Dougherty
Βασισμένο στη λαογραφία της κεντρικής Ευρώπης, ο Κράμπους είναι ένας κερασφόρος δαίμονας που συντροφεύει τον Άγιο Νικόλαο και τιμωρεί τα άτακτα παιδιά. Η ταινία αναδεικνύει την σκοτεινή πλευρά του παραμυθιού των Χριστουγέννων παντρεύοντας τις γνώριμες γιορτινές εικόνες με το είδος των ταινιών τρόμου. Δεν έχει ακραία βίαιες σκηνές, αλλά είναι έντονες και σκοτεινές, επιτυγχάνοντας μια καταπληκτική ισορροπία μεταξύ τρόμου και κωμωδίας. Είναι σοβαρό, αλλά όχι τόσο ώστε να είναι ακατάλληλο, και όχι τόσο παιδιάστικο για να μην είναι σοβαρό.
Τρεις μέρες πριν τα Χριστούγεννα, η οικογένεια Ένγκελ περιμένει τους συγγενείς τους για να περάσουν τις γιορτές μαζί. Ο Μαξ, ο μικρότερος γιος, ακόμα πιστεύει στο πνεύμα των Χριστουγέννων και τον Άγιο Βασίλη, αλλά οι τσακωμοί και οι εντάσεις που επικρατούν στην οικογένειά του τον κάνουν να έχει αμφιβολίες. Σε μια στιγμή αδυναμίας, θα σκίσει το γράμμα που θα έστελνε στον Άγιο Βασίλη και θα καλέσει τον Κράμπους, όπου θα δοκιμάσει την πίστη του και της οικογένειάς του.
Η ατμόσφαιρα και τα ειδικά εφέ κάνουν το Krampus μοναδικό στο είδος του, καθώς δεν υπάρχουν πολλές Χριστουγεννιάτικες κωμωδίες τρόμου με μεγάλο μπάτζετ.
– 5 –
Klaus (2019)
Σκηνοθεσία: Carlos Martínez López, Sergio Pablos
Τέλος, εκεί που στο Krampus σκίζουμε τα γράμματα και αποκηρύσσουμε τα Χριστούγεννα και τον Άγιο Βασίλη, το Klaus είναι μια ταινία για το πώς ξεκίνησε αυτή η παράδοση με τα γράμματα, και εξερευνά τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τα παιδιά πήραν τα πρώτα τους παιχνίδια.
Στη Νορβηγία του 19ου αιώνα, ο Τζέσπερ, ένας ταχυδρόμος που κατάγεται από πλούσια οικογένεια, στέλνεται από τον πατέρα του σε ένα απομακρυσμένο χωριό με σκοπό να ταχυδρομήσει έξι χιλιάδες γράμματα σε έναν χρόνο, αλλιώς κινδυνεύει να αποκοπεί από την κληρονομιά του. Οι κάτοικοι του χωριού είναι βίαιοι και χωρισμένοι σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα βρίσκονται σε κοινούς χώρους μόνο για να τσακωθούν και να πλακωθούν στο ξύλο.
Οδηγούμενος από τα εγωιστικά συμφέροντά του και με κίνητρο την επιθυμία του να επιστρέψει στην πλούσια ζωή του, ο Τζέσπερ θα γνωρίσει τον Κλάους και προκειμένου να ταχυδρομήσει τα έξι χιλιάδες γράμματα που χρειάζεται, θα ξεκινήσει μια επιχείρηση στην οποία τα παιδιά θα στέλνουν γράμματα ώστε να λαμβάνουν δώρα τη νύχτα. Γύρω απ’ αυτή την πλεκτάνη, οι κάτοικοι θα έρθουν πιο κοντά και άθελά του ο Τζέσπερ θα αρχίσει να μεταμορφώνει την κοινωνία γύρω του κάνοντας καλές πράξεις, με αποτέλεσμα να μεταμορφωθεί και ο ίδιος.
