Aπ’ το 2010 και το “The Social Νetwork”, μέχρι το 2026 και το “The Social Reckoning”, μεσολάβησαν 16 χρόνια. Λίγο πολύ 16 χρόνια που τα έχουμε ζήσει μέσα στο Facebook – και κάποιοι από εμάς εντελώς μέσα. Δυο ταινίες γραμμένες από τον Άαρον Σόρκιν, η πρώτη για το πώς γεννήθηκε το Facebook και η δεύτερη για το σε τι έχει μετατραπεί. Σε αυτή τη δεύτερη ο Σόρκιν επαναλαμβάνει κάπως ξεθυμασμένα τα σεναριακά του μοτίβα, σαφώς δεν είναι στο πικ της φόρμας του, αλλά κι ένας μέτριας φόρμας Σόρκιν παραμένει τουλάχιστον ενδιαφέρων και καλύτερος από την πλειοψηφία των συναδέλφων του. Σκηνοθετικά βέβαια δεν έχει ανάλογο εκτόπισμα με αυτό που έχει ως σεναριογράφος ή με εκείνο του Ντέιβιντ Φίντσερ που είχε σκηνοθετήσει μπριζωμένα και ατμοσφαιρικά το Social Network. Δεν θέλω όμως να μιλήσω αναλυτικά για την ταινία (κάτι που αρχικά σκόπευα, αλλά κράτησε μόλις μία (!) εβδομάδα στα σινεμά), αλλά για κάτι άλλο.
Παρακολουθούμε λοιπόν στο Social Reckoning πώς ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ με τις συνειδητές του επιλογές ενίσχυσε την ακροδεξιά παγκοσμίως, πειράζοντας τον αλγόριθμο με τέτοιο τρόπο ώστε να πριμοδοτεί αναρτήσεις που λειτουργούσαν ως μαγνήτης για προσηλυτισμένους ή ευεπίφορους σε ακροδεξιό προσηλυτισμό. Και η ειρωνεία είναι ότι πρόκειται για συνειδητές επιλογές που δεν ανάγονται στην προσωπική του ιδεολογική ατζέντα, αλλά έγιναν με γνώμονα τη μεγέθυνση των κερδών του Facebook ή έστω τη μείωση της μείωσης των κερδών: οι χρήστες δεν έπρεπε να εγκαταλείψουν την πλατφόρμα, έπρεπε να δελεάζονται με πολωτική πρώτη ύλη προκειμένου να παραμένουν ενεργοί.
Bλέποντας όμως την ταινία σκεφτόμουν ότι ενώ είναι όντως μεγάλης σημασίας όσα περιγράφει, εμένα προσωπικά κάτι άλλο με καίει περισσότερο σε σχέση με το Facebook, άλλη είναι η υπαρξιακή μου ανησυχία. Ας κάνει ο,τι θέλει το μέσο. Ας φέρει τον Τραμπ, τη Λεπέν, δικά μας φυντάνια εδώ. Ας γίνει ό,τι θέλει στον έξω κόσμο. Εδώ, στον ψηφιακό, τι γίνεται;
Γερνάει όντως το Facebook μαζί μας; Παρακμάζει όντως μαζί μας; Γίνεται όντως irrelevant μαζί μας; Να φύγουμε να πάμε αλλού; Εντάξει, το κάναμε μια φορά παλιά. Από τα μπλογκ ξεκινήσαμε και θεωρούσαμε το Facebook έκπτωση. Και ήταν δηλαδή – αλλά με πάρα πολύ περισσότερο κόσμο να σε διαβάζει. Να ξαναφύγουμε αν είναι, να ξαναπάμε αλλού. Αλλά το θέμα δεν είναι τα σόσιαλ των πιο νέων, το πώς δίνουν για παράδειγμα έμφαση στην εικόνα και όχι στον λόγο. Το θέμα είναι η ίδια ύπαρξη των πιο νέων ως κατηγορία διαφορετική από τη δική σου. Το θέμα είναι ότι δεν θες να ανήκεις στις ηλικιακές ομάδες που ήδη ανήκεις. Το θέμα είναι ότι θες να μείνει το μέσο πάντα νέο, εσύ πάντα νέος. Το θέμα είναι ότι δεν θες να γεράσεις. Ή εν πάση περιπτώσει, αφού δεν γίνεται αλλιώς, να το κάνεις αξιοπρεπώς. Δεν θα υπάρχει αξιοπρέπεια αν στα επόμενα δεκαέξι (ή δέκα, ή έξι) χρόνια από τώρα το Facebook θα θυμίζει Οίκο Ευγηρίας. Φέρε παγκόσμιο φασισμό Μαρκ, αλλά μην μας επιφυλάξεις τέτοια γηρατειά.
