Τρία ζευγάρια κοντά ή ακριβώς στη μέση ηλικία. Έχει το καθένα τα δικά του θέματα και προσπαθεί να τα αντιμετωπίσει πηγαίνοντας σε ψυχοθεραπεύτρια. Δεν έχουν τρόπο να ξέρουν ότι πηγαίνουν στην ίδια. Δεν έχουν τρόπο να ξέρουν ότι το ραντεβού που τους έχει κλείσει για αυτή την Παρασκευή το απόγευμα θα είναι τόσο διαφορετικό. Δεν έχουν τρόπο να ξέρουν ότι θα πάνε και δεν θα τη βρουν εκεί. Ότι το μόνο που θα βρει το κάθε ζευγάρι είναι τα υπόλοιπα δύο. Α, και οκτώ αριθμημένους φακέλους με οδηγίες και ερωτήσεις και μοχλούς προορισμένους να ξεκλειδώσουν ψυχολογικές πόρτες που παραμένουν πεισματικά κλειστές.
Ναι, η ψυχοθεραπεύτρια τους έχει ετοιμάσει παιχνιδάκι. Θεωρεί ότι έχουν φτάσει ως ένα σημείο με την παραδοσιακή θεραπεία ζευγαριών και ότι τώρα πρέπει να περάσουν σε ένα ιδιότυπο πείραμα ομαδικής θεραπείας. Ελπίζει ότι ένας τρόπος να προχωρήσουν πιο βαθιά στα θέματά τους είναι συζητώντας απευθείας μεταξύ τους, αλληλεπιδρώντας, αλληλοκαθρεφτιζόμενα το ένα στο άλλο. Και βάζει μπρος το συγκεκριμένο τρικ, είτε επειδή μπορεί να αρνούνταν την πρότασή της για κανονική ομαδική θεραπεία, είτε επειδή πιστεύει πως η έλλειψη της δικής της παρουσίας ενδέχεται να απελευθερώσει δυναμικές και να κάνει τους θεραπευόμενούς της να κάμψουν τις αντιστάσεις τους.
Χωρίς πολλά πολλά τα ζευγάρια θα ενδώσουν στον πειρασμό του πειραματισμού και θα αρχίσουν να ανοίγουν τους φακέλους από το ένα ως το οκτώ. Το παιχνίδι ξεκινά, αυτή η παραλλαγή της ομαδικής θεραπείας αρχίζει.
Το σχετικά νεότερο ζευγάρι είναι και σε πιο αρχικό στάδιο της σχέσης του, συγκριτικά με τα άλλα δύο. Είναι τρία χρόνια μαζί, σημαντικά σημάδια φθοράς δεν μοιάζουν να υπάρχουν, θέλονται, γουστάρονται, είναι καλά, δείχνουν πόσο καλά είναι, μιλάνε για το πόσο καλά είναι, ιδιαίτερα χαίρονται να κοπανάνε στα άλλα δύο πόσο καλά είναι και σεξουαλικά μεταξύ τους. Άρα τελικά ποιο είναι το πρόβλημα; Ότι ενώ εκείνος της το έχει προτείνει αρκετές φορές, εκείνη δεν θέλει να συζήσουν. Επικαλείται μερικούς λόγους που δεν ακούγονται ιδιαίτερα πειστικοί. Αν περνούν όντως τόσο σούπερ μαζί, ποια να είναι η αληθινή αιτία; Εκείνος θέλει να προχωρήσουν ένα βήμα πιο πέρα, το μη επαρκώς εξηγήσιμο όχι της τον πληγώνει, όχι μόνο για αυτό που πρακτικά συνεπάγεται, αλλά και για εκείνα που φοβάται ότι υπάρχουν από πίσω, για εκείνα που φοβάται ότι σημαίνουν. Ο φόβος τής μη αντιστοίχισης των επιθυμιών τους, ο φόβος της μη αμοιβαιότητας, του μη κοινού μήκους κύματος, του είμαστε τόσο όσο. Απ’ την άλλη κι εκείνη ευλόγως θα μπορούσε να αντιτάξει, γιατί άραγε να είναι λίγο αυτό το τόσο όσο, μήπως αντίθετα είναι ακριβώς όσο πρέπει για να παραμένει το μεταξύ τους πολύ και ζωντανό;
Στο δεύτερο ζευγάρι αντίθετα μοιάζει να υπάρχει αμοιβαιότητα και αντιστοίχιση. Πρόκειται όμως για μια δυσάρεστη αμοιβαιότητα. Αντί για σύγκρουση ανάμεσα σε μια πολύ μεγάλη επιθυμία και σε μια λίγο μικρότερη, έχουμε σύμπλευση στη μετάβαση σε ένα άλλο στάδιο σχέσης, αμοιβαία αποδομητικό. Αμοιβαία τη λένε διαρκώς ο ένας στον άλλο. Αμοιβαία η απομάγευσή τους, αμοιβαία εκφράζουν το στράβωμά τους για το πόσο ο άλλος τους τη λέει, για το πόσο ό,τι και να κάνουν δεν ικανοποιούν τον άλλο. Ερωτεύτηκαν από παιδιά. Τα χρόνια, και δη τα κοινά χρόνια, τα χρόνια μαζί ως οικογένεια, είναι πια πολλά. Και οι δύο μοιάζουν πια κουρασμένοι. Και οι δυο μοιάζουν πια συμβιβασμένοι. Αντιμετωπίζουν προβλήματα με τα παιδιά, ιδιαίτερα με το μεγαλύτερο που είναι και στην εφηβεία. Βρίσκονται σε ένα σημείο, όπου ο εξωτερικός παρατηρητής δυσκολεύεται να καταλάβει αν πίσω από την επιφάνεια των λεκτικών προστριβών, προσβολών και παραπόνων, υπάρχει στο βάθος τρυφερότητα, στοργή και αγάπη, ή αν, αντίθετα, κάτι έχει σπάσει οριστικά και πάνε με τον αυτόματο. Όχι δηλαδή ότι αν υπάρχει από πίσω μια στέρεη βάση είναι αμελητέο και αυτό που βγαίνει προς τα έξω. Αλλά αν ήταν αμελητέο δεν θα πήγαιναν και στην ψυχοθεραπεύτρια. Και από την άλλη, το ότι πάνε στην ψυχοθεραπεύτρια σημαίνει ότι κάτι προσπαθούν να σώσουν.
Στο τρίτο ζευγάρι πάλι τα προβλήματα μοιάζουν ακόμα σοβαρότερα. Η γυναίκα είναι υπερβολικά σφιγμένη, υπερβολικά φοβισμένη, εξαρτάται εμφανώς από τον άντρα της που μοιάζει πολύ κυριαρχικός και σατράπης. Εδώ δεν υπάρχει καν η παρήγορη σκέψη ότι αποφάσισαν από κοινού να πάνε στην ψυχοθεραπεύτρια, η γυναίκα πήγαινε κρυφά για τα δικά της σοβαρότατα προβλήματα, ο άντρας το έμαθε και της καπελώθηκε κι εκεί. Έχει έστω με τον δικό του, υπερ-ελεγκτικό και σαφώς ασφυκτικό τρόπο, κάτι συναισθηματικά ζεστό που τον κινεί; Κι αν ναι, μπορεί να αλλάξει τρόπους και η σχέση τους να αρχίσει να λειτουργεί σε υγιή βάση; Αλλά κι εκείνη γιατί μοιάζει να είναι τόσο συρρικνωμένη, τι μπορεί να γίνει με εκείνη για να αλλάξει και να ζωντανέψει;
Οι φάκελοι θα αρχίσουν να ανοίγουν, τα μυστικά θα αρχίσουν να έρχονται στην επιφάνεια, η αλληλεπίδραση των ζευγαριών θα αρχίσει να λειτουργεί. Και ελάχιστα πριν το τέλος η ταινία θα αποκαλύψει κι ένα δικό της μεγάλο μυστικό. Και μολονότι θέλω να πιστεύω ότι ζω πολύ έντονα τις ταινίες που παρακολουθώ κι ότι κάθε άλλο παρά αδιάφορα τις βλέπω, πάντως ό,τι συναισθήματα μου προξενούν, θετικά ή αρνητικά, οι αντιδράσεις μου είναι εσωτερικές. Από μέσα μου συγκινούμαι, ενθουσιάζομαι ή απογοητεύομαι. Ε, η «Ομαδική Θεραπεία» με την αποκάλυψη του μυστικού της κατάφερε να με ξεκλειδώσει κι εμένα, κατάφερε να με κάνει να αντιδράσω σωματικά, προξενώντας μου χειρονομία τύπου «Άει παράτα μας».
Πέραν όλων των άλλων ενστάσεων που έχω και τις οποίες δεν θέλω ούτε να υπαινιχθώ, γιατί μπορεί να λειτουργήσουν ως έμμεσο σπόιλερ, δυσκολεύομαι και να καταλάβω ποια είναι έστω τα θετικά της συγκεκριμένης ανατροπής, δυσκολεύομαι να καταλάβω τι τυχόν θα στερούνταν η ταινία αν αυτή δεν υπήρχε. Και πραγματικά χαλιέμαι που δεν κάνει να γράψω όλα αυτά που με ενοχλούν δομικά με το μυστικό της.
Η «Ομαδική Θεραπεία» του Γκεράρντο Ερέρο βασίζεται στο βραβευμένο θεατρικό έργο του Αργεντινού συγγραφέα Ματίας ντελ Φεντερίκο, που ανέβηκε για πρώτη φορά στην Αργεντινή το 2015, και έκτοτε έχει ανέβει σε περισσότερες από 15 χώρες σε όλο τον κόσμο. Πριν δυο χρόνια μια ακόμη ισπανική ταινία βασισμένη σε θεατρικό παίχτηκε στα θερινά, «Oι Γείτονες Από Πάνω» του Σεσκ Γκέι. Υπάρχει λογική στο κούμπωμα αυτού του είδους του σινεμά με τους θερινούς κινηματογράφους, είναι ένα είδος που κολλάει περισσότερο σε θερινά. Από την άλλη υπάρχουν και πολύ συγκεκριμένα όρια στις δυνατότητες του συγκεκριμένου είδους. Και στην «Ομαδική Θεραπεία» το ζήτημα δεν είναι ούτε η διεξαγωγή όλης της δράσης μέσα σε έναν περιορισμένο εσωτερικό χώρο, ούτε καν η θεατρική προέλευση του υλικού, το ζήτημα είναι ότι παρακολουθούμε κινηματογραφημένο θέατρο που δεν πάσχισε ποτέ στα αλήθεια να γίνει σινεμά.
