Τον Οιδίποδα του Ρόμπερτ Άικ φέρνει στην Αθήνα η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση. Μια παράσταση που πρώτοπαίχτηκε στο Internationaal Theater Amsterdam (ITA) στα ολλανδικά, μετά έγινε sold out στο West End του Λονδίνου κερδίζοντας δύο Olivier Awards το 2025 (καλύτερης ηθοποιού στην Lesley Manville ως Ιοκάστη και καλύτερης αναβίωσης έργου) ενώ αυτές τις μέρες έχει ανέβει στο Broadway αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές. Τη διασκευή και σκηνοθεσία του Οιδίποδα Τυράννου έκανε ο Ρόμπερτ Άικ, ο Άγγλος συγγραφέας και θεατρικός σκηνοθέτης γεννημένος το 1986 που έχει χαρακτηριστεί ως η μεγάλη ελπίδα του βρετανικού θεάτρου. Αδίκως όχι, γιατί έχει καταπιαστεί με αναβιώσεις έργων κλασικών που με τη δική του μοναδική ματιά δεν έχουν αφήσει κοινό και κριτικούς αδιάφορους. Στην Ελλάδα έχουμε παρακολουθήσει δικά του έργα από την Κατερίνα Ευαγγελάτου το 1984 του Τζορτζ Όργουελ το 2016 και το The Doctor το 2023.
Ο Ρόμπερτ Άικ έχει λάβει πολλά βραβεία μα το σημαντικότερο βραβείο για εμάς τους θεατές είναι ότι έχει κατορθώσει να κάνει σύγχρονα και να μας αφορούν έργα κλασικά που τα γνωρίζουμε, τα έχουμε χιλιοδεί και ίσως κάποιοι ακόμα και να τα έχουν βαρεθεί. Για παράδειγμα το 2015 έκανε την Ορέστεια του Αισχύλου διάρκειας 4 ωρών και άφησε το σημάδι της, επειδή ένταξε έναν δικό του πρόλογο διάρκειας 70 λεπτών που δραματοποιούσε το πριν, το τι και πώς έγινε η θυσία της Ιφιγένειας. Αυτή τη φορά με τον Οιδίποδά του εντάσσει στο έργο τη Μερόπη, ρόλο που δεν έχει παρουσία και λόγια στο έργο του Σοφοκλή παρά μόνο ως αναφορά.
Συνομίλησα με τον Νίκο Κουρή για να μοιραστεί μαζί μας κάποιες σκέψεις του για την παράσταση που κάνει πρεμιέρα στις 20 Νοεμβρίου στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης. Ήταν βράδυ μετά την πρόβα του και ενώ περίμενα ότι θα ήταν κουρασμένος, ήταν το εντελώς αντίθετο. Όσο συζητούσαμε για τον Οιδίποδα υπήρχε μια γκάμα συναισθημάτων από συγκίνηση, χαρά έως και πώρωση. Να σας το πω έτσι ωμά, ακόμα και τα μισά να δεχτώ από αυτά που μου ‘πε ο Νίκος Κουρής σκέφτομαι ότι πρόκειται για μια παράσταση άχαστη. Άχαστη όχι μόνο γιατί και στη δική μας εκδοχή συμπρωταγωνιστούν μαζί του καταπληκτικοί ηθοποιοί μας, μα γιατί το κείμενο και η αντιμετώπιση του τραγικού αυτού μύθου κατορθώνει να τα φέρει στο εδώ και τώρα και πάνω απ’ όλα να μας αφορούν.
Πού έμπλεξες πάλι Νίκο Κουρή;
(Γελώντας) Ε καλά αυτό είναι πολύ ωραίο μπλέξιμο.
Στον Οιδίποδα που έρχεται απέξω και αυτός ο Ρόμπερτ Άικ είναι πολύ ξεχωριστή περίπτωση. Πώς να τον χαρακτηρίσω, γιατί το μπροστά απ’ την εποχή του ίσως είναι λίγο.
Εγώ θα τον πω πολύ σοβαρή περίπτωση. Πολύ όμως.
Εσύ που τον γνώρισες παραπάνω τώρα, τι συμπέρασμα έβγαλες γι’ αυτόν και γι’ αυτό που πάτε να κάνετε;
Είναι ένας άνθρωπος, ο οποίος έχει μία πολύ προσωπική σχέση με το θέατρο. Ένας άνθρωπος που ξέρει να κάνει θέατρο, αυτό ξέρω να σου πω με σιγουριά. Το κείμενό του είναι ένα πολύ δουλεμένο πράγμα, πολύ προσωπικό, πολύ εντελές, πολύ συναρπαστικό και πολύ βαθύ. Και είναι ακραία συγκινητικό και είμαι ευγνώμων που έχω μπει σε αυτή την ιστορία. Είμαι εντελώς εντυπωσιασμένος και πώς να σου πω, συγκινημένος από αυτό το κείμενο. Είναι πολύ σπουδαίο υπό ποια έννοια; Έχω κάνει και το 1984 του, έχω διαβάσει και το Doctor. Η δραματουργία του και οι διασκευές του ξεκινούν με κάτι που τον κινεί να το διαβάσει, να το συνδέσει με κάτι, έχει κάτι απορίες, ας πούμε, όπως νόμιζε πριν ασχοληθεί με τον δικό μας Οιδίποδα του Σοφοκλή, ότι ο Οιδίπους Τύραννος είναι ο τύραννος. Ο τύραννος, ο δικτάτορας… έτσι νόμιζε. Άρχισε λοιπόν να το διαβάζει και κατάλαβε ότι αυτό το καθεστώς, ας πούμε της αρχαίας Ελλάδας, της αρχαίας Αθήνας, δεν έχει καμία σχέση με τον τύραννο που ξέρουμε σήμερα. Οπότε άρχισε να ψάχνει γι’ αυτό το πράγμα. Διάβαζε πάρα πολύ και ασχολήθηκε πάρα πολύ σοβαρά. Και τι έχει κάνει στην πραγματικότητα για εμάς τους σημερινούς ανθρώπους; Έχει πάρει αυτό το έργο του Σοφοκλή που είναι σπουδαίο, του έχει βγάλει τον κόσμο τον τότε, δηλαδή την εποχή και έχει βάλει μια συνθήκη…
…σε ένα εκλογικό κέντρο.
Πρόσεξε όμως τώρα, αυτό δεν είναι μια «μοντερνιά». Εννοώ είναι τόσο απελευθερωτικό να φύγει κάτι από αυτό το σχήμα της τραγωδίας της δικής μας. Του το έχουμε πει αυτό στις πρόβες, ότι εμείς είμαστε βεβαρημένοι με αυτό, αλλά αυτός τι κατάφερε… Η φλέβα του έργου, το πνεύμα του έργου, η ποίηση του έργου, το χάος του έργου και το μέγεθος επίσης του έργου που έχει η τραγωδία, ενώ το τοποθετεί σε ένα εκλογικό κέντρο, είναι ακριβώς το ίδιο. Βεβαίως αλλάζει η εκφραστική του, είναι εντελώς άλλη και επειδή όμως αλλάζει η εκφραστική του, αυτό το πράγμα έρχεται για μας. Τουλάχιστον για μένα είναι μια απελευθερωτική ιστορία, υπό την έννοια ότι λες: Αυτό όντως μιλάει για εμάς. Δεν είναι κάτι βασιλιάδες χαμένοι στην ιστορία.
Φεύγει από το αρχαίο αυτό το ιστορικό, το αρχετυπικό.
Φεύγει από αυτό το πράγμα, το οποίο φυσικά και πάντα όταν μιλάμε για την τραγωδία έχει μια τεράστια ιστορία, μια τεράστια ποίηση, μιλάμε για μεγάλα σπουδαία κείμενα και πολύ σπουδαία έργα και σπουδαίες κατασκευές, ειδικά ο Οιδίποδας θεωρείται και είναι ένα αριστούργημα γραφής, ένα έργο θεατρικό, το οποίο είναι σπουδαίο δραματουργικά και δεν μπάζει από πουθενά. Ε, αυτό το έργο του Άικ επίσης δεν μπάζει από πουθενά. Δεν έχει κάτι να πεις ότι είναι δήθεν, ότι τώρα αυτό γιατί το έκανε; Δεν έχει τέτοια. Είναι τόσο στοχευμένος, τόσο προσηλωμένος σε αυτό που θέλει να ψάξει με το έργο αυτό που έχει σχέση με την αλήθεια. Θες να μάθεις την αλήθεια, όπως και ο Οιδίποδας του Σοφοκλή, αυτό θέλει να το κάνει και αυτός με το που ξεκινάει το έργο. Όταν τον Φεβρουάριο πέρσι είχα δει το υλικό για να καταλάβω τι είναι, γιατί δεν υπήρχε τότε ούτε κείμενο, ούτε τίποτα, έπαθα πλάκα με την παράσταση, αλλά δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα έβρισκα αυτά τα πράγματα που βρήκα και βρίσκω στις πρόβες όπως και όλοι μας. Είναι πολύ σπουδαίο κείμενο.
Ο Ρόμπερτ Άικ σας δίνει την ευκαιρία να αναδείξετε και τη δική σας πτυχή, δεν σας φοράει μια ήδη δουλεμένη παράσταση;
Εννοείται, ο άνθρωπος είναι καλλιτέχνης. Το σκηνικό, το σχήμα, ας πούμε η μορφή της παράστασης, και βεβαίως το πνεύμα του ίδιου ως σκηνοθέτη, υπό την έννοια ότι είναι ένας άνθρωπος, ο οποίος εκφραστικά ζητάει μία απλότητα. Ζητάει δηλαδή όχι θέατρο, ζητάει μεγάλα φορτία, αλλά η εκφραστική περιοχή δεν είναι θεατρική. Είναι πολύ μίνιμαλ και «μέσα» του γίνεται χαμός. Αυτό είναι το πιο δύσκολο πράγμα, η έκφραση να μην είναι θεατρική, όπως σε τέτοια μεγάλα ακραία επείγοντα αισθήματα, γιατί είναι πολύ μεγάλα, μαζί με τα ακραία σημεία που φτάνεις όπως και στην τραγωδία.
Και στους καιρούς που ζούμε το ότι το έχει τοποθετήσει σε ένα εκλογικό κέντρο, σε συνθήκες εκλογής εμπλέκοντας και το πολιτικό σύστημα, υποθέτω το κάνει ακόμη και πιο άμεσο να ταυτιστώ με αυτό που ζω; Παγκόσμια βεβαίως, δεν μιλάμε τώρα για τα ελληνικά δεδομένα, μιλάω για τα παγκόσμια.
Κοίταξε μια εκλογική διαδικασία, επειδή ο Ρόμπερτ Άικ είναι πολύ σοβαρός, όπως είπα και όποιος το δει το έργο θα καταλάβει τι εννοώ, έχει σχέση με την εξουσία και οι εκλογές έχουν σχέση με κάτι ακραίο γι’ αυτούς που το ζουν, όχι για μας που…
…είμαστε στον καναπέ και περιμένουμε τα νούμερα.
Μπράβο, αυτός λοιπόν ασχολήθηκε με αυτό το πράγμα που λέγεται άνθρωποι, οι οποίοι μπαίνουν σε αυτή τη διαδικασία της πολιτικής και τι αδρεναλίνη έχει αυτό το πράγμα έτσι; Τι διακυβεύεται εκεί, την ίδια στιγμή που ένας άνθρωπος, ο οποίος έχει τη φιλοδοξία να βοηθήσει στην καλύτερη περίπτωση και ο Οιδίποδας ο δικός μας είναι ένας τέτοιος άνθρωπος, ο οποίος έχει πρόθεση και εγγενή ανάγκη την αλήθεια. Ένας άνθρωπος, ο οποίος ψάχνει την αλήθεια και θέλει να είναι αληθινός και στον κόσμο. Έχει τις καλύτερες προθέσεις και έχει αυτό το παρελθόν του Οιδίποδα ακριβώς όμως.
Δεν αλλάζει τίποτε απ’ τον μύθο;
Ούτε τα ονόματα αλλάζουν. Εμένα με λένε Οιδίποδα, δεν με λένε Μάκη, ούτε Μάικλ. Δεν κάνει τέτοια. Ο μύθος, οι αποκαλύψεις είναι ακριβώς οι ίδιες, αλλά ο τρόπος που το διαχειρίζεται είναι συγκλονιστικός.
Πραγματικά απορώ πώς θα αποδοθούν αυτές οι αποκαλύψεις που γίνονται στην τραγωδία μέσα σε ένα εκλογικό κέντρο και με την ταραχή όλη αυτή.
Αυτό είναι η πρώτη συνθήκη, αυτό παίρνει πάρα πολλές μορφές και τι να σου πω τώρα είμαι τόσο συγκινημένος. Έχω μεγάλη καλλιτεχνική συγκίνηση, γι’ αυτό το έργο και γι’ αυτό που έχει κάνει αυτός ο άνθρωπος.
Έμαθες και πράγματα για σένα, πήγες κι ένα ακόμα βήμα παραπάνω την υποκριτική σου θεωρείς με αυτή τη συνεργασία;
Δεν ξέρω αν πήγα, αυτό που ξέρω να σου πω είναι ότι ασχολούμαι όλη μέρα με αυτό. Είμαι ευτυχισμένος που ασχολούμαι με αυτό. Δεν τελειώνει αυτό. Οι παρατηρήσεις και η διαδρομή μέσα στις πρόβες είναι για μένα η καλύτερη στιγμή της διαδρομής μου. Είμαι βουτηγμένος μέσα σ’ αυτό το πράγμα και ζω με αυτό. Τώρα ξέρεις, έχω τις αγωνίες μου και τα λοιπά, αλλά το λατρεύω το έργο αυτό. Ζω μαζί του, μεγαλώνω μαζί του, αλλάζω μαζί του και τρώω τα μούτρα μου μαζί του.
Ανήκεις και στη γενιά καλλιτεχνών που δεν αντιμετωπίζουν οτιδήποτε το αρχαίο ως μουσειακό ακαδημαϊκό και θέλεις και εσύ να το εξελίξεις.
Αυτό είναι ένα έργο, το οποίο είμαστε πολύ τυχεροί που το έχουμε. Είμαστε πολύ τυχεροί που μπήκαμε σε αυτό όλοι οι ηθοποιοί που είμαστε εκεί. Γιατί αυτό το έργο, επειδή το κάνει αυτός ο άνθρωπος, είναι ένα άλλο σύμπαν, γιατί έχει άλλη διαδικασία και υποκριτικής και ιστορίας. Η ιστορία είναι τα γεγονότα αυτά που σου είπα, αλλά ο τρόπος που τα κάνει, αυτός είναι συγκλονιστικός. Όλο το θέμα είναι το πώς.
Να ρίξω μια κρυφή ματιά στο πώς. Δηλαδή θα δω και σύνδεση με ρεπόρτερ, θα δω κάτι το οποίο θα έχει και χρήση βίντεο αρτ.
Δεν έχει τέτοια. Ο Ρόμπερτ Άικ, είναι μέσα στην ιστορία. Υπάρχει και βίντεο, αλλά δεν είναι αρτ, ούτε τίποτα από αυτά. Είναι όλα μέρος της δραματουργίας και αυτό το λέω γιατί είμαι σε θέση να το πω. Είτε δηλαδή κάποιος μπει ή δεν μπει δεν έχει καμία σημασία. Όταν δηλαδή ο πύραυλος φεύγει, όταν κάτι λειτουργεί, γιατί κάποιος το έχει φτιάξει τόσο καλά, το τι θα πούμε οι υπόλοιποι δεν έχει τόσο σημασία. Εγώ είδα την παράσταση και λέω εντάξει, τώρα δεν σε παίρνει να πεις γιατί ρε παιδί μου το έκανε έτσι αυτό; Μπορείς να σκεφτείς πάνω σε αυτό, μπορεί να μην σου αρέσει η παράσταση ή οι ηθοποιοί, όμως εγώ σε αυτό πιστεύω ότι το υλικό είναι συγκλονιστικό. Μπορείς να πεις ό,τι θες αλλά όχι ότι είναι ψεύτικο, ότι δεν λειτουργεί και μάλιστα πολύ.
Σημασία έχει ότι τα μετέτρεψε όλα με τέτοια βαθιά αγάπη και καλλιτεχνική ευαισθησία απέναντι στο έργο το δικό μας, του Σοφοκλή, το μετέτρεψε επειδή είναι καλλιτέχνης. Έφτιαξε μια συνθήκη που αυτόν τον συγκινεί και πήρε τη φλέβα του έργου, το μέσα του πυρήνα, ας πούμε, αυτό που πραγματικά έχει σχέση με όλο αυτό που είναι ο Οιδίποδας, με αυτό το χάος. Έφτιαξε ένα χάος, συναισθηματικό και υπαρξιακό και το κάνει με έναν τρόπο μοναδικό. Είναι ένα δικό του έργο και είναι εντελώς μαζί με του Σοφοκλή. Είναι όμως τελείως δικό του. Σαν να συγκινήθηκε κάποιος άνθρωπος από αυτό που λέει ο Σοφοκλής. Τι έφταιγε κι αυτός; Ή υπάρχει σωτηρία όταν ρωτάς ή θες να μάθεις το παρελθόν σου; Σώζεσαι από αυτό; Θες να μάθεις την αλήθεια και πιστεύεις ότι μπορείς να την αντέξεις; Αυτά είναι κάποια ερωτήματα σου λέω τώρα που ο άνθρωπος έχει μέσα στο έργο με κάθε τρόπο. Είναι άνθρωποι που θέλουν να μάθουν, αλλά δεν ξέρουν αν αυτό μπορούν να το διαχειριστούν. Θέλεις να μάθεις την αλήθεια και μετά σου έρχεται η αλήθεια και καταστρέφεσαι.
Ναι, γιατί το βάρος έρχεται και σε πλακώνει.
Έρχεται και σε πλακώνει αυτό που δεν μπορείς να διαχειριστείς και αυτό που δεν διανοήθηκες ποτέ και αυτό που δεν έχεις καμία ευθύνη. Αυτό το φοβερό πράγμα και αυτός ο Οιδίποδας του Άικ είναι ένας Οιδίποδας πολύ φωτεινός, ένα πολύ φωτεινό πρόσωπο. Είναι πολύ σπουδαίο πρόσωπο, ένας χαρακτήρας, ο οποίος μπορεί να δει φως εκεί που δεν μπορεί κανείς. Μπορεί να κάνει ένα twist στην πιο μεγάλη αποκάλυψη από αυτές που όλοι ξέρουμε και να βγάλει το κεφάλι του έξω. Αυτό είναι σπουδαίο ως σύλληψη, ότι αυτός πραγματικά είναι ένας ηγέτης. Είναι ένας ταλαντούχος άνθρωπος. Αυτός δηλαδή είναι ένας, αλήθεια στη βάση, στην ουσία της έννοιας, πολιτικός. Ότι δεν μπορεί να μην υπάρχει λύση, ότι η λύση υπάρχει και θα την βρούμε και θα βρεθεί τρόπος. Και είναι πάρα πολύ ταλαντούχος στο να βρίσκει τρόπους αυτός ο Οιδίποδας. Αλλά έρχεται η πραγματικότητα και είναι πιο δυνατή από αυτό, αυτό είναι το αβυσσαλέο. Δεν ξέρω να σου πω αν το τέλος αυτής της παράστασης, αυτού του έργου είναι κάτι που λες τι είναι ο άνθρωπος; Ή λες υπάρχει φως και στο σκοτάδι, υπάρχει φως και στην τύφλωση. Και στο να μην βλέπεις δηλαδή ή στο να επιλέγεις να μην βλέπεις, όχι για να τιμωρηθείς, αλλά για να δεις καλύτερα.
Υπάρχει κάποια σκηνή, κάποια στιγμή στην παράσταση που πραγματικά σε πάει στη θέωση που νιώθεις πέρα από τον ενθουσιασμό σου, μιλάω για κάτι να σε ανατριχιάζει σε πολύ προσωπικό επίπεδο… η αντιμετώπιση.
Πάρα πολλές σκηνές, πάρα πολλές στιγμές και όχι μόνο αυτές του ρόλου του δικού μου, γιατί εγώ είμαι σε όλο το έργο. Καταρχάς υπάρχει η Μερόπη στη δική μας διασκευή που είναι η μαμά που τον μεγάλωσε, η μαμά που αυτός νομίζει ότι είναι η μαμά του, η οποία είναι ένα υπαρκτό πρόσωπο στον μύθο που δεν τον βλέπουμε ποτέ στη σκηνή. Εδώ παίζει έναν ρόλο συγκλονιστικό και πολύ μεγάλο και σε διάρκεια και σε ύφος. Για μένα το αγαπημένο μου πρόσωπο στο έργο είναι αυτή.
Και όλο αυτό σε ένα εκλογικό κέντρο που φέρει ως χώρος έναν εγκλωβισμό…
Ναι, ακριβώς. Όπως ξέρεις, τα αισθήματα και οι ζωές των ανθρώπων και ειδικά του σύγχρονου ανθρώπου είναι πολύ καλυμμένα πράγματα, πολύ κουκουλωμένα. Αλλά το εκλογικό κέντρο μην φανταστείτε ότι είναι με 500 άτομα. Είναι ένα εκλογικό κέντρο, το οποίο εγκαταλείπεται, γιατί οι εκλογές τελείωσαν και σιγά σιγά αυτό το πράγμα κάπως μας αφήνει. Σιγά σιγά αδειάζει, όπως αδειάζει το σύμπαν. Είναι σαν να παρακολουθείς τη μέσα ζωή, την ιδιωτική και τη δημόσια, που είναι παντού, επειδή είναι εκλογές, ακριβώς όπως είναι στην τραγωδία, που ποτέ δεν βλέπεις το ιδιωτικό, βλέπεις μόνο το δημόσιο. Αυτός έκανε μια αντιστροφή και βάζει το ιδιωτικό και το δημόσιο απέξω αλλά το δημόσιο είναι παντού. Έκανε μια αντιστροφή και λέει πώς είναι αυτοί οι άνθρωποι, οι οποίοι σε λίγο θα βγουν στο μπαλκόνι και θα πουν κερδίσαμε ή χάσαμε.
Σας είπε από πού ξεκίνησε η έμπνευσή του;
Τον απασχόλησε πάρα πολύ το τι συμβαίνει στο μέσα της ζωής τους, στο σπίτι τους με τα παιδιά τους, τον άντρα τους και το επιτελείο τους εν προκειμένω, το οποίο επειδή είναι δημόσια πρόσωπα και την ημέρα των εκλογών η αδρεναλίνη είναι στον Θεό, τα πράγματα είναι πολύ ακραία. Το ότι είναι μέρα εκλογών, έχουν κλείσει οι κάλπες και περιμένεις το αποτέλεσμα είναι από μόνο του ακραίο. Με έχει πολύ απασχολήσει και εμένα, γιατί πραγματικά είναι κάτι το οποίο εμείς οι κοινοί θνητοί δεν το ξέρουμε. Δεν ξέρεις τι είναι να περιμένεις αποτέλεσμα για το αν θα γίνεις πρωθυπουργός. Είναι κάτι πολύ τεράστιο, πολύ άγνωστο σε εμάς που το κοιτάμε απέξω, αλλά αν σκεφτείς ότι αυτός θα γίνει πρωθυπουργός, καταλαβαίνεις την αδρεναλίνη και το ακραίο του πράγματος και το τι σημαίνει, το τι έχει κάνει γι’ αυτό. Το τι περιμένει απ’ αυτό και τι παίρνει στα χέρια του, αν το σκεφτείς είναι σπουδαία συνθήκη. Το θέμα εδώ δεν είναι δηλαδή ένα εκλογικό κέντρο. Το θέμα είναι η ημέρα που παίρνεις την εξουσία στα χέρια σου ή όχι. Είναι ένας άνθρωπος, ο οποίος περιμένει να πάρει την εξουσία και έχει υποσχεθεί πράγματα, ακριβώς όπως και ο Οιδίποδας του Σοφοκλή λέει: Θα καθαρίσω την πόλη από τον λοιμό, γιατί είμαι βασιλιάς και θα το κάνω. Εμείς έχουμε και αυτή τη συνθήκη ότι δεν την έχει πάρει ακόμα την εξουσία αλλά αν την πάρει θα κάνει αυτό.
Πιστεύω ως θεατής και πολίτης θα με ενδιαφέρει.
Δεν σου αφήνει περιθώρια να μην σ’ ενδιαφέρει. Ο Ρόμπερτ Άικ είναι αλφάδι, ωρολογιακή βόμβα. Το λέγαμε και με την Καρυοφυλλιά (Καραμπέτη), συζητούσαμε για μία σκηνή και λέω κοίτα τι έχει κάνει εδώ… είναι παντού ο Σοφοκλής. Παντού όμως με έναν τρόπο που λες κοίταξε πόσο μεγάλος καλλιτέχνης είναι. Γιατί να μην το λέει έτσι ο Σοφοκλής; Αν ζούσε ο Σοφοκλής σήμερα έτσι θα έγραφε… Πάντα σκόνταφτα με αυτή την απόσταση, αυτή η τεράστια απόσταση που έχουμε από αυτό που πάντα μας αφήνει ενώ συνδεόμαστε με κάτι τεράστιο και αντιλαμβανόμαστε ότι είναι κάτι τεράστιο, αυτό το οποίο κουβαλάνε αυτά τα έργα, είναι το σχήμα τους, τόσο μακρινό που είναι πάντα κάπως με έναν ασφαλή τρόπο μακρινά. Αυτή η παράσταση δεν έχει καμία ασφάλεια. Είναι εδώ μαζί μας και είναι χάος. Οι ψυχές των ανθρώπων είναι χάος. Τα γεγονότα τα οποία είναι μη διαχειρίσιμα, οι σχέσεις των ανθρώπων και το πώς διαχειρίζεσαι τον εαυτό σου μέσα σε τέτοιες αποκαλύψεις και πόσο πολύ θέλεις να βρεις τον εαυτό σου μέσα από μια πίστη, ότι αν μάθω θα είμαι τίμιος. Αν μάθω, θα κάνω το σωστό. Αν μάθω, θα αρθώ στο ύψος των περιστάσεων και θα είμαι ένας άνθρωπος που θα αντέξει να το διαχειριστεί.
Πιστεύεις ότι όλα αυτά ο θεατής θα τα κουβαλήσει φεύγοντας από την παράσταση;
Νομίζω ότι αργά ή γρήγορα ναι. Αυτό το έργο είναι βραδυφλεγές, επειδή είναι τόσο πυκνό δεν ξεφεύγεις εύκολα και αυτό είναι το μεγαλείο του για μένα ότι θα σκεφτείς κάτι. Θα συνδεθείς, θα σκεφτείς κάτι που έχει σχέση με σένα τον ίδιο, με τον εαυτό σου. Είναι στο «εδώ» και δεν έχει τέτοια προσχήματα που να σε ασφαλίσουν. Ούτε αυτό το βεβαρημένο του Οιδίποδα που είναι μέσα μας μια βαριά κληρονομιά, ας πούμε σαν την Ακρόπολη, είναι ένα πράγμα τεράστιο για μας και δεν μπορούμε να το φέρουμε εδώ εύκολα και ούτε να νιώσουμε ότι το χάος στην ψυχή των ανθρώπων και των ζωών τους είναι παρόν. Τηρουμένων των αναλογιών βεβαίως δεν λέω ότι τα γεγονότα είναι ίδια, αλίμονο, αλλά λέω ότι οι ζωές μας μέσα στα σπίτια μας και στην κοινωνική μας πολιτική δηλαδή ζωή, γιατί περί αυτού πρόκειται, εξού και το εκλογικό κέντρο, πολιτικά είναι όλα. Δεν είναι μόνο τα κόμματα. Πολιτική είναι να είσαι σε ένα γραφείο και να συνεργάζεσαι με πέντε ανθρώπους. Πολιτική είναι και αυτό.
Η καθημερινότητα μας είναι πολιτική.
Όλα είναι πολιτική εφόσον είσαι πολίτης και έρχεσαι σε επαφή με άλλους ανθρώπους. Δεν έχω καμία σχέση με τα κόμματα, αλλά έχω πάρα πολλή σχέση με αυτό που λέγεται κοινός βίος. Είμαι πολύ δύσπιστος με τα κόμματα. Και είμαι δύσπιστος γιατί το να ανήκεις κάπου είναι από μόνο του περιοριστικό για μένα. Το να σκέφτομαι κάτι το οποίο εξυπηρετεί μία ιδεολογία ή ένα τσιτάτο ή μία παράταξη μού είναι από μόνο του περιοριστικό. Οπότε εγώ μπορώ να δω τα πάντα και τα καλά και τα κακά παντού. Δεν μπορώ εγώ να εμποδίζομαι να βλέπω τα κακά ή τα καλά επειδή είμαι από τη μία μεριά της παράταξης ή σε μια άλλη, δεν μπορώ να το καταλάβω αυτό. Δεν καταλαβαίνω τι θα πει είμαι με ένα κόμμα και άρα λέω αυτό που είναι υπέρ αυτού του κόμματος, δεν το κατάλαβα ποτέ. Για μένα αυτό που σου λέω είναι ο κοινός νους. Εκτός πια κι αν έχεις λόγο ή συμφέροντα, οικονομικά ή άλλα, που αυτό είναι το χειρότερό μου εμένα για να είσαι κάπου. Εγώ μόνο ρομαντικά βλέπω τη ζωή, υπό την έννοια ότι το να αγαπάς τον συνάνθρωπό σου ή το να μην θεωρείς ότι εσύ θα τρως κι ο άλλος θα είναι νηστικός είναι εκ των ων ουκ άνευ. Τώρα αν εγώ γουστάρω να φάω όλη την πίτα μόνος μου και να ψωμολυσσάξει ο κόσμος όλος, το εμείς να είμαστε καλά και ας ψοφήσουν 1000 αρνιά… Αυτό είναι ένα πράγμα το οποίο δεν ξέρω ποιο κόμμα μπορεί να το κάνει αφήγημα ή τσιτάτο. Κανένα δεν τολμάει. Όμως υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι κάνουν αυτό και πολιτικοί με τη συμπεριφορά τους, με τις πράξεις τους, με τα έργα τους.
Θα ‘ρθει όμως η θεία δίκη, η κάθαρση ποτέ;
Δεν ξέρω αν θα ‘ρθει κάθαρση, αλλά εγώ πιστεύω στη δικαιοσύνη της ζωής. Πιστεύω ότι ό,τι δώσεις θα πάρεις. Το πιστεύω. Ό,τι είσαι κι ό,τι δίνεις αυτό θα σου γυρίσει. Ακόμα κι αν οι άλλοι που το βλέπουν νομίζουν ότι πήρες κάτι άλλο, εσύ μέσα σου, ξέρεις. Για μένα η μέσα ζωή είναι το θέμα, είναι αυτό που λέγαν οι αρχαίοι λόγον διδόναι. Αυτό το «έλα μωρέ, τι ανάγκη έχεις εσύ;» είναι πολύ εύκολο να το λες. Είναι μία φράση που την λέει ο κόσμος όλος. Συγκρίνω, προβάλλω εγώ τον εαυτό μου πάνω σου και «λέω έλα ρε συ, είσαι καλύτερα από μένα». Τα ακούς αυτά στη ζωή και στα λένε και πολλοί δικοί σου άνθρωποι.
Στον θεατή που θα έρθει τι θα ‘θελες να του πεις;
Να καθίσει συγκεντρωμένος και να παρακολουθήσει την ιστορία. Αυτό θα του πω μόνο.
