Ο ήρωας των ιστοριών του Tζελίλ Οκέρ είναι ο Ρεμζί Ουνάλ, πρώην πιλότος στην Πολεμική Αεροπορία –από την οποία παραιτήθηκε- και υπάλληλος των Τουρκικών Αερογραμμών –από τις οποίες απολύθηκε- ο οποίος ξεκινάει μια νέα καριέρα ως ιδιωτικός ντετέκτιβ. Ο χαρακτήρας του Ουνάλ έχει όλα τα στοιχεία που τον καθιστούν έναν γνήσιο μυθιστορηματικό ντεντέκτιβ, άξιο να σταθεί στο πλάι άλλων επιφανών συναδέλφων του. Ο Ουνάλ είναι εργένης, ζει μόνος σε ένα μικρό διαμέρισμα και αγαπημένη του ασχολία είναι οι εικονικές πτήσεις στην οθόνη του υπολογιστή του, κατάλοιπο της νοσταλγίας για τη προηγούμενη επαγγελματική του καθημερινότητα. Τρέφεται με έτοιμο φαγητό, κατά προτίμηση κατεψυγμένες πίτσες από το σουπερμάρκετ και προπονείται σε εβδομαδιαία βάση στο αϊκίντο, που είναι γι’ αυτόν μέσο σωματικής εκτόνωσης και συντήρησης μιας καλής φυσικής κατάστασης και ταυτόχρονα μια από τις ελάχιστες κοινωνικές του δραστηριότητες εκτός δουλειάς. Έχει ένα ιδιότυπο κύκλο γνωριμιών που συχνά παίζουν το ρόλο πληροφοριοδότη, αλλά καθότι είναι πρωτάρης στο επάγγελμα, δε γλιτώνει πάντα από μπλεξίματα. Γοητεύεται από τις θελκτικές γυναίκες που συναντά, μα αντιστέκεται σθεναρά επιδεικνύοντας επαγγελματισμό. Βασικά στοιχεία του χαρακτήρα του είναι ο αυτοσαρκασμός και μια αναβλητικότητα για οποιοδήποτε ζήτημα δεν αφορά τη δουλειά.
Στο βιβλίο Το πτώμα με τα ποδοσφαιρικά παπούτσια ο Ουνάλ καλείται αρχικά να λύσει το μυστήριο των προειδοποιητικών τηλεφωνημάτων που δέχεται ο πρόεδρος μιας ποδοσφαιρικής ομάδας της Γ΄ Εθνικής σχετικά με ένα στημένο αγώνα. Στη συνέχεια όμως, η φαινομενικά εύκολη αυτή αποστολή περιπλέκεται ύστερα από τις αινιγματικές δολοφονίες ενός αμφιλεγόμενου φωτοδημοσιογράφου και ενός ποδοσφαιριστή-ταξιτζή. Η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο δυσεπίλυτη σταδιακά, καθώς αποκαλύπτεται ο ρόλος που παίζουν επιχειρήσεις από τον κόσμο της μόδας, τα συμφέροντα των οποίων διαπλέκονται με εκείνα των ποδοσφαιρικών ομάδων.
Στο βιβλίο Έγκλημα στο Χρηματιστήριο ο Ουνάλ προσλαμβάνεται από τον ιδιοκτήτη μιας ισχυρής χρηματιστηριακής εταιρείας για να παρακολουθήσει μια γοητευτική και εργατική υπάλληλό του για ένα Σαββατοκύριακο. Από το πρωινό του Σαββάτου κιόλας, αρχίζουν διαδοχικές ανατροπές καθώς ο ντεντέκτιβ γίνεται μάρτυρας της στυγερής της δολοφονίας στη μέση του δρόμου. Η ένταση κορυφώνεται όσο ετερόκλητα πρόσωπα αποκαλύπτονται εμπλεκόμενα στην υπόθεση: υπεργολάβοι από τα σκοτεινότερα στρώματα του τουρκικού υπόκοσμου, ερασιτέχνες ντεντέκτιβ, υπάλληλοι της χρηματιστηριακής εταιρείας και το οικογενειακό περιβάλλον του διευθυντή.
Η γραφή του Οκέρ παραπέμπει στο είδος του καθαρόαιμου κλασικού αστυνομικού μυθιστορήματος. Ο βασικός στόχος του είδους, να υποκινηθεί η περιέργεια και η αγωνία του αναγνώστη και να του προκληθεί ένα ξάφνιασμα, επιτυγχάνεται πλήρως. Το μυθιστορηματικό σύμπαν είναι γερά θεμελιωμένο στην αληθοφάνεια και γεμάτο από συμβατικούς και αναγνωρίσιμους χαρακτήρες. Το έγκλημα έρχεται κάθε φορά να αναταράξει την τάξη και να αποκαλύψει ότι οι άνθρωποι δεν είναι αυτό που φαίνονται. Στο τέλος η υπόθεση διαλευκαίνεται και η τάξη επανέρχεται. Ωστόσο, στις ιστορίες του Οκέρ σε καμία περίπτωση δε διαφαίνεται ένας ανούσιος μιμητισμός της δυτικής συγγραφικής παράδοσης. Σ’ αυτό συμβάλλει το τοπικό στοιχείο που παραμένει έντονο παντού. Το σουτζούκι με ψωμί και βούτυρο που θα φάει σε μια κρίση πείνας ο Ουνάλ, τα τοπωνύμια, οι οδοί, τα ξενοδοχεία, τα γήπεδα, η νεκρώσιμη τελετή που λαμβάνει χώρα στο τζαμί, τα έθιμα που επιβάλει το μουσουλμανικό πένθος, οι υπαίθριοι πωλητές τσαγιού και η τουρκική ροκ ως μουσική υπόκρουση της οδήγησης είναι ορισμένα μόνο από τα στοιχεία που μας υπενθυμίζουν ότι η κάθε ιστορία εκτυλίσσεται στην παράκτια Τουρκία και η αφήγηση γίνεται πολύ πειστική.
Μέσω των περιπλανήσεων του Ρεμζί Ουνάλ, ο αναγνώστης περιδιαβαίνει σε σοκάκια, λεωφόρους, παραλίες, καφενεία, ταβέρνες και ένα σωρό άλλα μέρη που θυμίζουν πολύ Ελλάδα. Από τη μια πλευρά, η οικειότητα με το τοπίο και τις συνήθειες των ανθρώπων και, από την άλλη, οι τουρκικές λέξεις που έχουν διατηρηθεί στην ελληνική τους εκδοχή στο μεταφρασμένο κείμενο, μας υπενθυμίζουν πόσο άρρηκτα συνδεδεμένη είναι η ζωή μας και η ιστορία μας με τις περιοχές των απέναντι ακτών. Και εκτός από την καλοδουλεμένη πλοκή, τη διεισδυτική περιγραφή και την απολαυστική αφήγηση, αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για να διαβάσει κανείς τα βιβλία του Οκέρ.
O Τζελίλ Οκέρ θα είναι ένας από τους ομιλητές της διάλεξης “Το μεσογειάκο νουάρ” που θα πραγματοποιηθεί στις 2 Μαρτίου 2011, 19:00 – 21:00, Αίθουσα εκθέσεων & διαλέξεων Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών
Λεωφόρος Συγγρού 107-109, Αθήνα, Τηλ: +302109005800, http://www.sgt.gr/
