Tο νέο έργο της ομάδας Griffón και το οποίο χορογραφεί η Ιωάννα Πορτόλου έχει για όνομά του τη λατινική λέξη “Veritas“. Κι όπως μπορούμε να αντιληφθούμε από τον όμορφο τίτλο του, η νέα αυτή παραγωγή της ομάδας χορού -που κρατάει χρόνια χτίζοντας τη δική της μοναδική πορεία- έχει να κάνει με την αλήθεια, την έννοιά της και τους μεγαλύτερους «αντιπάλους» της.
Τα σώματα της ομάδας χορού Griffón για το “Veritas” λειτουργούν σαν ένα σώμα, όπως μοιράζεται στο ελc η Ιωάννα Πορτόλου, «κατά κάποιο τρόπο, σαν μία κοινή εμπειρία» στρέφοντας την αλήθεια προς τα εμάς, στο μέσα μας. Πεποιθήσεις, υποκειμενικότητα, φιλοσοφικές προεκτάσεις της αλήθειας, πολιτικοϊστορικές αναφορές, ηλεκτρονικός ήχος και απόκοσμη ατμόσφαιρα είναι κάποια από τα βασικά «συστατικά» και στοιχεία του “Veritas” που μπορούμε να βιώσουμε στο ΠΛΥΦΑ από τις 9 Νοεμβρίου. Η χορογράφος Ιωάννα Πορτόλου μιλάει στο ελc για την αλήθεια του νέου της έργου, όσα πιστεύει ότι στην κοινωνία μας δεν λέγονται και φυσικά για την ομάδα χορού Griffón που συμπορεύεται μαζί της για χρόνια:
Πώς ένα χορευτικό έργο θα μιλήσει για την αλήθεια;
Σε ένα χορευτικό έργο υπάρχουν αρχικά, ανθρώπινα σώματα, χώρος και χρόνος. Υπάρχουν επίσης, ο ήχος, τα κοστούμια, αντικείμενα, φως που σηματοδοτούν με πληροφορίες ή με την έλλειψη αυτών, τις τρεις αυτές διαστάσεις. Ήδη από την αρχή λοιπόν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για υποκειμενικότητα. Σαν δημιουργοί επιλέγουμε συνειδητά ή ασυνείδητα τι θα αποκαλύψουμε και τι θα κρύψουμε. Πού θα εμβαθύνουμε και τι θα προσπεράσουμε. Έτσι καθοδηγείται το βλέμμα του θεατή και δημιουργείται η αφήγηση. Η αλήθεια, κατά τη δική μου τουλάχιστον εμπειρία στηρίζεται αρκετά σε μία υποκειμενική αφήγηση, δηλαδή στις συνειδητές ή ασυνείδητες επιλογές που κάνουμε σαν δημιουργική ομάδα. Οι επιλογές που κάνουμε σαν μονάδες και σαν ομάδα θέλω να πιστεύω ότι είναι κοντά στην αλήθεια μας σωματικά, νοητικά, συναισθηματικά και ψυχικά, έτσι ώστε να μπορούμε να υπάρξουμε καλά μέσα στον κόσμο που δημιουργούμε και να τον υποστηρίξουμε.
Πώς σκεφτήκατε να στραφείτε στην αλήθεια ως κεντρικό θέμα και προβληματική; Γιατί σε αυτή τη χρονική στιγμή;
Συνήθως ξεκινάω από μια λέξη που μετά θα γίνει ο τίτλος. Η κάθε λέξη συμπαρασύρει έναν χώρο, κάποιους συνειρμούς προσωπικούς ή και συλλογικούς. Το γεγονός ότι αυτή η λέξη είναι λατινική μας ανάγκασε να ανοιχτούμε σε έναν χρόνο πιο διευρυμένο από το παρόν με κάποιο τρόπο. Έτσι κι αλλιώς, η εξερεύνηση της αλήθειας ποτέ δεν είχε χρονικό περιορισμό. Είναι η σύνδεση μας με κάτι πέρα από εμάς. Αυτό πάντα το ψάχνει ο άνθρωπος με τον έναν ή τον άλλο τρόπο σε όποια περιοχή, συνθήκη ζωής, χρονική περίοδο της ανθρωπότητας και αν βρίσκεται.
Ποια είναι αυτά που πιστεύεις στην κοινωνία μας δεν ομολογούνται, κρύβονται και δεν λέγονται;
Από την αρχή της ζωής εκπαιδευόμαστε και σχηματιζόμαστε έτσι ώστε να μπορούμε να συμμετέχουμε σε αυτό που ονομάζουμε κοινωνία, φυλή. Προσαρμοζόμαστε στο άμεσο περιβάλλον μας και στο ευρύτερο, με την πεποίθηση ότι κάποιες πτυχές του εαυτού μας είναι «κακές» και άρα μη αποδεκτές σε σχέση με άλλες που είναι «καλές» και άρα αποδεκτές. Ζούμε με την εμπειρία ότι κάποια κομμάτια του εαυτού μας μπορεί να είναι εμφανή και κατάλληλα για επικοινωνιακά και άλλα όχι, άρα οφείλουμε να τα κρατάμε κρυφά από τον περίγυρο ή ακόμα και από τον εαυτό μας. Ίσως αυτή η απαγορευμένη περιοχή όλων μας σε συνδυασμό με τις συνθήκες της καθημερινότητας και τις δυσκολίες που αυτή φέρει στον καθένα είναι αυτά που δεν ομολογούνται.
Ποιο είναι το χαρακτηριστικό στοιχείο που φέρεις στη χορογραφία σου στο έργο “Veritas” σε σχέση με την προβληματική και τις φιλοσοφικές προεκτάσεις της αλήθειας;
Μας απασχόλησε από την αρχή, όχι η ύπαρξη μίας και μοναδικής αλήθειας την οποία κάποιος μπορεί να κατέχει και άλλος όχι. Αυτήν που αν αποδείξεις αρετές θα μπορείς να αποκτήσεις, ή αυτή που θα μας δοθεί από κάποιον άλλο. Αλλά μάλλον αυτήν που μόνο στρεφόμενοι μέσα μας μπορούμε να βρούμε. Αυτή δηλαδή που απαντά στην ερώτηση ποιος είμαι, από πού έρχομαι και πού τελειώνω αν τελειώνω. Έχουμε προσπαθήσει να λάβουμε υπόψιν μας το σώμα και τα τρωτά όρια που έχει αυτό, αλλά και διαστάσεις που βρίσκονται πέρα από αυτό. Κάπου μετά από το ταξίδι προς τον εαυτό μας, μπορούμε να βρούμε μία διαφορετική αλήθεια η οποία συμπεριλαμβάνει όλους μας εν δυνάμει.
Τι προσπάθησες να κάνουν τα σώματα της ομάδας με το έργο “Veritas”;
Τα σώματα σε αυτό το έργο λειτουργούν σαν ένα σώμα κατά κάποιο τρόπο, σαν μία κοινή εμπειρία. Άλλες φορές είναι πολλαπλασιασμένα σαν σμήνος όπου οριακά ξεχωρίζουν και άλλες ενώνονται για να γίνουν ένα μεγάλο ενιαίο σώμα. Κάποιες φορές κατοικούνται από αρχέτυπα και τέρατα, άλλες είναι αίμα, οστά και σάρκα. Το ερώτημά μας είναι, αν ποτέ διαφοροποιούνται τόσο ώστε να σχηματίσουν διαφορετικές προσωπικότητες που είναι σε θέση να κάνουν προσωπικές επιλογές, να μπορούν να πάρουν την ευθύνη του εαυτού τους και επομένως τον προσωπικό τους δρόμο.
Τι ωραίο όνομα για έργο, πες μου για τη λέξη αυτή και γιατί την επέλεξες.
Τα λατινικά έχουν όμορφο ήχο. Είναι σαν να πηγαίνουν πίσω στην αρχή των λέξεων, στην αρχή του λόγου, στην αρχή ενός πολιτισμού. Η έννοια της συγκεκριμένης αυτής λέξης έχει ένα νόημα που μου φέρνει ερωτήματα. Θέλω να την εξερευνήσω και να βρεθώ μέσα σε αυτήν για το διάστημα που δουλεύουμε. Βρισκόμαστε μέσα στον τίτλο, όσο καιρό δουλεύουμε ένα έργο. Μέσα στη σπηλιά της λέξης αυτής!
Πόσα χρόνια είστε ομάδα; Πιστεύεις στη δύναμη της ομάδας; Πώς θα ήθελε να καταφέρει η ομάδα Griffón να συνεχίζει;
Φέτος έχουμε επέτειο, κλείνει 25 χρόνια η ομάδα! Δυσκολεύομαι να το πιστέψω κάποιες φορές. Είναι προφανές πως πιστεύω στη δύναμη της ομάδας, αλλιώς δεν θα είχαμε φτάσει ως εδώ. Το «ως εδώ» περιέχει πολλά. Περιέχει τα χρόνια δουλειάς και τριβής μεταξύ μας, τον αριθμό των έργων που είναι πλέον κοντά στα 30, τους συνεργάτες που παραμένουν χρόνια στην ομάδα και από τα πιο σημαντικά, ότι μαθαίνουμε και ωριμάζουμε μαζί. Οι ζωές μας ως ένα βαθμό έχουν διασταυρωθεί. Κάποιοι είναι από το ξεκίνημα δηλαδή από το 2000, ενώ άλλοι είναι από το 2003, 2010, 2015, 2020 και πάει λέγοντας. Μεγαλώνουμε μαζί. Αυτή τη στιγμή πιστεύω πως έχουμε κάτι να πούμε. Θα ήθελα να καταφέρουμε να βγούμε περισσότερο προς τα έξω. Κυριολεκτικά μιλώντας, προς το εξωτερικό, και μεταφορικά σε μία μεγαλύτερη εξωστρέφεια.
Τι έχεις μάθει ή κρατάς στην (καλλιτεχνική) σου πορεία με την ομάδα Griffón;
Έχω μάθει, αλλά κυρίως συνεχίζω να μαθαίνω, τι είναι μία ομάδα. Δεν αποτελείται μόνο από το άθροισμα των μελών της. Είναι κάτι παραπάνω από αυτό. Το κάθε άτομο ορίζει ένα σημείο που κατά κάποιον τρόπο σηματοδοτεί ένα από τα όρια της ομάδας. Κάποιες φορές κρατάμε την ομάδα πίσω (και βάζω και τον εαυτό μου μέσα σε αυτό) και κάποιες άλλες την εκτοξεύουμε, άλλες κρυβόμαστε μέσα σε αυτήν, άλλες παλεύουμε να φανούμε. Ό,τι κάνουμε, και ό,τι συμβαίνει στη ζωή του καθενός μας το φέρνουμε στην πρόβα, και αυτό είναι αναπόφευκτο. Ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη σίγουρα, αλλά νομίζω πως τελικά ευχαριστώ ακόμα περισσότερο για την αμφιβολία και την αμφισβήτηση. Αν και αυτό είναι στα χρόνια το πιο δύσκολο!
Cover photo: Βαλέρια Ισάεβα
