Ελλάς Ελλήνων Αποτροπιασμένων, του old boy

Η συλλογικότητα που μας απέμεινε

Μια όχι και τόσο πολύ παλιότερη εποχή, από τα νομικά κείμενα, το Σύνταγμα ήταν εκείνο που μπορούσε να εμπνεύσει σε ένα βαθμό, να συγκινήσει σε ένα βαθμό, να θεωρηθεί ως η κατάκτηση εκείνη του πολιτισμού γενικότερα και του νομικού πολιτισμού και της δημοκρατίας ειδικότερα, πάνω στην οποία μπορούσες να ακουμπήσεις. Νομίζω ότι τα τελευταία χρόνια το Σύνταγμα γίνεται ολοένα και περισσότερο irrelevant, για να γίνει στη θέση του ολοένα και περισσότερο σχετικός, ολοένα και περισσότερο σημείο αναφοράς, ο Ποινικός Κώδικας. Καθώς υπάρχει ο όρος «Συνταγματικός πατριωτισμός», μπορούμε συναφώς να αναρωτηθούμε μήπως νέα μας πατρίδα αναδεικνύεται το ποινικό μας δίκαιο: απ’ τη μια εμείς οι κανονικοί άνθρωποι που δεν το παραβιάζουμε κι απ’ την άλλη τα πάσης φύσεως κτήνη, που σκοτώνουν, βιάζουν, βγάζουν παιδιά στο κλαρί κι άλλα πολλά, προξενώντας μας αποτροπιασμό πάνω στον αποτροπιασμό.  

Εννοείται ότι το συνταγματικό και το ποινικό δίκαιο δεν βρίσκονται το ένα απέναντι στο άλλο, αλλά αλληλοσυμπληρώνονται. Ωστόσο το Σύνταγμα αναγνωρίζει ατομικά δικαιώματα κάθε πολίτη έναντι της εξουσίας του Κράτους, ενώ ο Ποινικός Κώδικας εξουσιοδοτεί το Κράτος να τιμωρήσει εκείνους που υπέπεσαν σε αδικήματα. Ολοένα και περισσότερο λοιπόν η εστίασή μας και το ενδιαφέρον μας φεύγουν απ’ τον πολίτη – φορέα ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων και μεταφέρονται στον εγκληματία, φεύγουν από τη δημοκρατία και τις κοινωνικοπολιτικές διεκδικήσεις εντός της και μεταφέρονται στο έγκλημα και τον κολασμό του.

Αλλιώς τα είχαμε καταλάβει ότι τα ρυθμίζει τα πράγματα το Σύνταγμα κι αλλιώς αποδείχθηκαν στην πράξη. Στη δεκαετία του 2010 είδαμε τις αποφάσεις των εκλεγμένων ελληνικών κυβερνήσεων να υπαγορεύονται εκβιαστικά από τους μνημονιακούς δανειστές, ενώ μπαίνοντας στη δεκαετία του 2020 είδαμε πάρα πολλά απ’ όσα είχαμε μάθει για τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα να γίνονται κακόγουστο καλαμπούρι μπροστά στα υγειονομικά μέτρα και τα λοκντάουν. Το τι αποφασίζει για τη ρύθμιση του οίκου του ένα Κράτος είναι πάρα πολύ σχετικής αξίας αν χρωστάει λεφτά, καθώς τα δάνεια δεν είναι πια σκέτα δάνεια με αντάλλαγμα επιτόκιο, τα δάνεια μετατρέπονται σε ασφυκτική εποπτεία, έλεγχο και εντολές για τη χάραξη πολιτικής – το τι αποφασίζει επί των ελευθεριών των πολιτών του ένα Κράτος ξεφεύγει από κάθε όριο αν υπάρχει μια πανδημία. Η τελευταία υπόθεση δε με τις υποκλοπές σχετικοποίησε ακόμη περισσότερο τα όσα πρεσβεύει το Σύνταγμα για τον τρόπο λειτουργίας του πολιτεύματος, καθώς αναδείχθηκαν θεωρίες και εφαρμόστηκαν πρακτικές, που αναβάπτισαν τις μυστικές υπηρεσίες της χώρας σε πρακτικά ανεξέλεγκτη τέταρτη κρατική εξουσία, η οποία μπορεί να κάνει περίπου ό,τι θέλει και να παρακολουθήσει όποιον θέλει (χωρίς το περίπου εδώ), έχοντας το απόλυτο δικαίωμα να το κρατά μυστικό και απόρρητο.

Τυχαία λοιπόν ή όχι, συνδεδεμένα μεταξύ τους ή εντελώς ασύνδετα, αυτή η συνταγματική υποχώρηση και μαζί η υποχώρηση του ενδιαφέροντος για τα κοινά, έδωσαν τη θέση της στην κυριαρχία στην επικαιρότητα του ενός μετά το άλλο ειδεχθών εγκλημάτων. Θα αντιτείνει κανείς σιγά το καινούριο φαινόμενο· πάντα υπήρχαν εγκλήματα που συγκλόνιζαν την κοινή γνώμη. Είχα ασχοληθεί ξανά προ μηνών απ’ αυτή τη στήλη, με το πώς το αστυνομικό δελτίο από προνομιακό πεδίο της Δεξιάς, το οικειοποείται και το αγκαλιάζει η Αριστερά. Και ενδεχομένως πρόκειται για μια οικειοποίηση όχι άσχετη με την υποχώρηση της Αριστεράς απ’ το πεδίο των κοινωνικών διεκδικήσεων. Ίσως λοιπόν η ειδοποιός διαφορά με προηγούμενες εποχές είναι, ότι, τώρα που η συλλογική ταυτότητα και το ανήκειν αποτελούν ένα ζητούμενο, τώρα που κι ο πυλώνας του Πατρίς – Θρησκεία – Οικογένεια έχει κλονιστεί βαριά αλλά κι ο πυλώνας οραμάτων για μια πιο δίκαιη και ίση κοινωνία τρεκλίζει, η συνεχής φρίκη και ηθική αγανάκτηση για τη μία πιο αδιανόητη ποινική υπόθεση μετά την άλλη, μας ενώνουν όλους μαζί γύρω από μια κοινή ταυτότητα.

Αν ο Ερντογάν μπει μια νύχτα, όπως βαρεθήκαμε πραγματικά να ακούμε, δεν θα μας πέφτει λόγος. Αν πατηθεί οποιοδήποτε πυρηνικό κουμπί ή κλιμακωθεί η κατάσταση με τη Ρωσία σε παγκόσμιο πόλεμο, δεν θα μας πέφτει λόγος. Με τα λοκντάουν δεν μας έπεσε λόγος. Τελευταία φορά που μας έπεσε κάποιου είδους λόγος ήταν τον Ιούλιο του 2015. Είδαμε τι απέγινε κι εκείνος. Κι άλλωστε είμαστε τόσο σίγουροι ότι τον εννοούσαμε; Δεν θα μάθουμε ποτέ. Για τα υπερκέρδη των εταιριών ενέργειας εξαιτίας του πολέμου δεν μας πέφτει λόγος, υπάρχει μόνο το κακό του πολέμου, η ελεύθερη αγορά και ο καπιταλισμός δεν έχουν ποτέ κάτι κακό μέσα τους, είναι αντίθετα τα συστατικά του ελεύθερου κόσμου και της σωστής πλευράς της Ιστορίας. Για το πώς μεγαλώνουν οικογένειες με οκτώ παιδιά δεν μας πέφτει λόγος. Για θέματα ταξικά και φτώχειας δεν μας πέφτει λόγος, να κοιτάμε ολοένα και περισσότερο το φύλο, να κοιτάμε ολοένα και λιγότερο τη φτώχεια, μα γιατί τα βάζω αντιθετικά θα πει κανείς, γιατί κάνω αυτό το λάθος, γιατί είμαι τόσο αντιδραστικός, ως πότε θα στηρίζω την Πατριαρχία, που στην ακραία εκδοχή της βιάζει, σκοτώνει και κακοποιεί παιδιά, στην καθημερινή εκδοχή της φέρνει κάθε γυναίκα, ή κάθε άτομο με μήτρα (γιατί κι ο όρος γυναίκα δεν είναι αρκετά συμπεριληπτικός), ή κάθε παιδί που δεν έχει προλάβει ακόμη να γίνει γυναίκα, έρμαιο στις ορέξεις, τα βλέμματα και τα σάλια ανδρών;

Χαώθηκα πάλι. Ας επιστρέψω σε ασφαλέστερα ιδεολογικά μονοπάτια πριν με καταπιεί για τα καλά η μαύρη τρύπα της αλτ ράιτ. Ξεκίνησα την προηγούμενη παράγραφο με σκοπό να πω ότι όσο λιγότερο λόγος μας πέφτει για τα συλλογικά και τις συλλογικές διεκδικήσεις και κατακτήσεις που κατοχύρωνε το Σύνταγμα και η δημοκρατία, τόσο περισσότερο λόγος μας πέφτει για το κοινό ποινικό δίκαιο, τόσο περισσότερο λόγος μας πέφτει για αποτροπιασμό, στη συλλογική εκδήλωση του οποίου μπορούμε να βρούμε την ασφάλεια μιας κοινής ταυτότητας: αν γίνουμε αύριο βορά για τα πυρηνικά, ή τα τακτικά όπλα των Τουρκαλάδων, ή την ακρίβεια, ή και μια περαιτέρω υποχώρηση των δημοκρατικών ελευθεριών, κανείς δεν μπορεί να μας στερήσει την αξιοπρέπειά μας και το δικαίωμα να λέμε ότι εμείς δεν θα βιάζαμε ποτέ παιδιά. Αυτοί είμαστε. Οι άνθρωποι οι καλοί. Κι αυτή η συλλογικότητα που μας έχει απομείνει.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Κάθε Σάββατο θα λαμβάνετε στο e-mail σας το newsletter του ελc με τις προτάσεις μας για την εβδομάδα!

Podpourri. Ιστορίες που ακούγονται

Ακολουθήστε το ελculture.gr στο Google News

το ελculture σας προσκαλεί σε εκδηλώσεις

ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.