Bruce Wayne: You’re vigilantes.
Henri Ducard: No, no, no. A vigilante is just a man lost in the scramble for his own gratification. He can be destroyed, or locked up. But if you make yourself more than just a man, if you devote yourself to an ideal, and if they can’t stop you, then you become something else entirely.
Bruce Wayne: Which is?
Henri Ducard: Legend, Mr. Wayne.
Πριν μιλήσει κανείς για το Batman Begins πρέπει να αναλογιστεί τη χρονιά που κυκλοφόρησε. Πριν από είκοσι χρόνια το κινηματογραφικό σκηνικό ήταν πολύ διαφορετικό απ’ αυτό που γνωρίζουμε σήμερα και οι υπερήρωες δεν είχαν βρει ακόμα τα πατήματά τους στη μεγάλη οθόνη. Σκηνοθέτες όπως ο Σαμ Ράιμι και ο Τιμ Μπάρτον κατάφεραν με επιτυχία να μεταφέρουν τους ήρωες από το χαρτί στον κινηματογράφο, αλλά εκεί που ο Ράιμι κατάφερε να μπει εντελώς στην ψυχολογία του Πίτερ Πάρκερ, ο Μπάρτον αντιμετώπιζε τον Μπρους Γουέιν του από μακριά, δίχως να ξέρει πώς να τον προσεγγίσει. Ο Blade και οι X-Men επίσης έχαιραν εξαιρετικής κινηματογραφικής αντιμετώπισης, αλλά χαρακτήρες όπως ο Daredevil και ο Hulk δεν είχαν βρει ανταπόκριση από το ευρύ κοινό, αν και στις μέρες μας θεωρούνται κυρίως παρεξηγημένες ταινίες.
Δεν θα αναλύσω τις καλλιτεχνικές ελευθερίες που παίρνουν οι σκηνοθέτες για τα έργα τους, γιατί κάτι τέτοιο είναι αναμενόμενο στην τέχνη. Το θέμα είναι να αναγνωρίζουμε τους χαρακτήρες που διαβάσαμε στη μεγάλη οθόνη και μέχρι το 2005, όσο ατμοσφαιρικά και να είναι τα Batman του Μπάρτον, ο ίδιος ο χαρακτήρας ήταν λίγο αγνώριστος. Ο Μπάρτον τον αντιμετώπισε πιο πολύ σαν ένα ειδικό εφέ, δίχως υπόσταση. Ήξερε πού να τον βάλει να ποζάρει για να φαίνεται απειλητικός ή κουλ, αλλά ποτέ δεν ενδιαφέρθηκε να γνωρίσουμε τον πρωταγωνιστή του. Έπειτα, αφού το Batman Returns δεν ικανοποίησε το στούντιο, ήρθε ο Τζόελ Σουμάχερ με τα Batman Forever και Batman & Robin. Εδώ ήταν που άρχισε να χάνεται η μπάλα, γιατί όσο και να μπορώ υπερασπιστώ σε ένα βαθμό το Batman Forever, με έναν καταπληκτικό Βαλ Κίλμερ να ενσαρκώνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο, πώς γίνεται κανείς να υπερασπιστεί το Batman & Robin, μια ταινία που φτιάχτηκε αποκλειστικά για να πουλήσει παιχνίδια και που κάποιος μόνο ειρωνικά μπορεί να τη δει, χωρίς να έχει πάρει παραισθησιογόνες ουσίες;
Κόμιξ όπως το Dark Knight Returns και το Batman: Year One του Φρανκ Μίλερ είχαν κυκλοφορήσει το ’86 και το ’87 αντίστοιχα και οι αναγνώστες ήξεραν ήδη τα βάθη που μπορούσε να πιάσει ένας χαρακτήρας όπως ο Batman σε μια καλογραμμένη ιστορία. Το 1997 η ερώτηση παρέμενε: γιατί δεν ενδιαφέρονται να φτάσουν τα ίδια βάθη στον κινηματογράφο;
Μετά την παταγώδη αποτυχία του Batman & Robin, η Warner Bros. ακύρωσε όλες τις μελλοντικές ταινίες Batman, συμπεριλαμβανομένου και του Batman Unchained, το σίκουελ της σειράς του Σουμάχερ. Το 2003 το στούντιο προσέλαβε τον ανερχόμενο τότε Κρίστοφερ Νόλαν να σκηνοθετήσει τη νέα ταινία με σενάριο του Ντέιβιντ Σ. Γκόγιερ, όπου και των δύο ο στόχος ήταν μια πιο σκοτεινή και ρεαλιστική προσέγγιση, καθώς επίσης να εστιάσουν τόσο στον Batman όσο και στον Μπρους Γουέιν. Εμπνευσμένο από το The Man Who Falls, το Batman: Year One και το Batman: The Long Halloween, το Batman Begins κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 2005 και άλλαξε τον τρόπο που το Χόλιγουντ αντιμετώπιζε τους υπερήρωες.
Henri Ducard: Are you ready to begin?
Bruce Wayne: I-I can barely stand…
Henri Ducard: Death does not wait for you to be ready! Death is not considerate, or fair! And make no mistake: here, you face Death.
Η τριλογία του Σκοτεινού Ιππότη του Νόλαν, όχι μόνο προσέφερε έναν καθοριστικό Batman, σωστά δομημένο με ξεκάθαρη ηθική πυξίδα και όρια, αλλά αγκάλιασε και ολόκληρη τη μυθολογία του. Ναι, είχαμε δει τον Άλφρεντ και τον επιθεωρητή Γκόρντον σε παλαιότερες μεταφορές, αλλά δεν ήταν τρισδιάστατοι χαρακτήρες με υπόσταση και λόγο ύπαρξης στην ιστορία, ήταν απλά εύκολα αναγνωρίσιμα ονόματα από τον κόσμο του Batman. Πλέον, όλοι οι σύμμαχοι του ήρωα έχουν καθοριστικό ρόλο στην ιστορία και τον ενισχύουν στη σταυροφορία του ενάντια στο έγκλημα. Ο Άλφρεντ είναι η πατρική φιγούρα που του υπενθυμίζει την αξία της οικογένειάς του, ο Γκόρντον ο αδιάφθορος αστυνομικός σε έναν διεφθαρμένο κόσμο που συμβολίζει πως δεν εξαγοράζονται όλοι και τέλος, για πρώτη φορά στον κινηματογράφο, ο Νόλαν σύστησε και τον Λούσιους Φοξ, υπεύθυνο για τον εξοπλισμό του Batman, που λειτουργεί στην ιστορία όπως λειτουργεί και ο Q στα James Bond.
Επίσης, βοηθάει που όλους αυτούς τους χαρακτήρες τους ενσαρκώνουν τέλεια οι ηθοποιοί. Ο Κρίστιαν Μπέιλ και ο Μάικλ Κέιν είναι αφάνταστα χαρισματικοί ως Μπρους/Batman και Άλφρεντ, δίνοντας, μέσω της χημείας τους, αρκετές στιγμές χιούμορ και ελαφρότητας σε μια σκοτεινή ταινία· ο Γκάρι Όλντμαν προσφέρει έναν προσιτό, σοβαρό και καθημερινό Γκόρντον, ίσως τον πιο ρεαλιστικό χαρακτήρα της ταινίας, που βρίσκεται σε αδιέξοδο στην πόλη του, ενώ ο Μόργκαν Φρίμαν προσθέτει στην ελαφρότητα της ταινίας με ένα χαμόγελο και ένα έξυπνο σχόλιο, ενισχύοντας το καστ με την παρουσία του.
Πρώτη φορά επίσης, βλέπουμε και τις διαφορετικές προσωπικότητες του Μπρους Γουέιν, όχι μόνο τη μάσκα που φοράει για να πολεμήσει το έγκλημα, αλλά και τις μάσκες που φοράει για να προστατέψει τη μυστική του ταυτότητα από την κοινωνία. Ο Μπέιλ κλήθηκε να ενσαρκώσει έναν Μπρους που είναι διαφορετικός όταν βρίσκεται μόνος του με τα κοντινά του πρόσωπα, διαφορετικός όταν παρευρίσκεται ως δισεκατομμυριούχος πλέιμποι σε ένα πάρτι και φυσικά διαφορετικός όταν φοράει τη μάσκα και την κάπα του. Όλα αυτά τα διαφορετικά κινούμενα κομμάτια λειτουργούν οργανικά και συνεργατικά στο να μεταφέρουν κάτι πρωτόγνωρο και αγνώριστο σε όσους δεν διάβαζαν κόμιξ. Αντίπαλοι του Σκοτεινού Ιππότη είναι ο Λίαμ Νίσον ως Ρας αλ Γκουλ και ο Κίλιαν Μέρφι ως Σκιάχτρο.
Jim Gordon: Who are you?
Bruce Wayne: Watch for my sign.
Jim Gordon: You’re just one man?
Bruce Wayne: Now we’re two.
Jim Gordon: We?
Ο ίδιος ο Batman παρουσιάζεται ως στοιχείο της φύσης. Παραμονεύει στις σκιές της Γκόθαμ τρομοκρατώντας τους εγκληματίες που επωάζουν στις ανοιχτές πληγές της. Ο Νόλαν κατάφερε να αφαιρέσει τα υπερφυσικά στοιχεία, όπως μάγους και μεταλλαγμένους, αλλά διατήρησε τα ρομαντικά στοιχεία και την ουσία του χαρακτήρα που ενισχύουν τον μύθο του και τον κάνουν πιο πιστευτό και στην πραγματικότητά μας και στον κόσμο της ταινίας.
Οι σκηνές δράσης τις περισσότερες φορές φαίνονται να είναι από την οπτική των εγκληματιών, όπου σε συνδυασμό με γρήγορα κοψίματα στο μοντάζ, ο Batman είναι μια θολούρα στο οπτικό τους πεδίο και μέχρι να αντιδράσουν τους έχει εξουδετερώσει. Αυτό το γρήγορο μοντάζ είναι κάτι που ο Νόλαν εγκατέλειψε στις επόμενες ταινίες, καθώς, για να είμαστε ειλικρινείς, έκανε τη δράση απροσέγγιστη, αλλά ήταν ένα ενδιαφέρον πείραμα για όσο κράτησε. Στο Begins πιστεύω πως λειτουργεί γιατί η κεντρική θεματολογία της ταινίας είναι ο φόβος, οπότε βλέπουμε τον Μπρους να μοιράζεται τον φόβο του με τους εχθρούς του και το γρήγορο μοντάζ είναι ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τον σκοπό αυτό.
Bruce Wayne: What have I done, Alfred? Everything my family… my father built…
Alfred Pennyworth: The Wayne legacy is more than bricks and mortar, sir.
Bruce Wayne: I wanted to save Gotham. I failed.
Alfred Pennyworth: Why do we fall sir? So that we can learn to pick ourselves up.
Bruce Wayne: You still haven’t given up on me?
Alfred Pennyworth: Never.
Τέλος, δεν γίνεται να μην γίνει αναφορά στη μουσική του Χανς Ζίμερ και του Τζέιμς Νιούτον Χάουαρντ, που από το πρώτο δευτερόλεπτο που ξεκινάει η ταινία σε προετοιμάζει για την αναγέννηση του ήρωα από τις στάχτες του. Όταν ξεκινάει το Vespertilio, το πρώτο κομμάτι του soundtrack που όπως και τα υπόλοιπα έχουν όλα ονόματα από διάφορα είδη νυχτερίδων, είναι σαν να ακούς γιγαντιαία φτερά να σε πλησιάζουν. Και στην κλιμάκωση του Molossus, κατά τη διάρκεια της καταδίωξης με το Batmobile, θυμάμαι χαρακτηριστικά να γυρνάω στον θείο μου που με είχε πάει να δω την ταινία και να του λέω, «αυτή είναι η καλύτερη ταινία που έχω δει στη ζωή μου».
Μπορεί πλέον, είκοσι χρόνια αργότερα, αυτό να μην είναι κάτι που πιστεύω, αλλά εκείνα τα λεπτά που διαρκεί αυτή η σκηνή, γίνομαι πάλι εννέα χρονών και βρίσκομαι ξανά στην ίδια θέση στο σινεμά και μου δημιουργείται η παρόρμηση να το φωνάξω πάλι. Το Batman Begins δεν είναι μόνο η αναβίωση ενός ήρωα, αλλά η πυξίδα που έδειξε τον δρόμο στο Χόλιγουντ πώς να μεταφέρει τους ήρωες στη μεγάλη οθόνη. Όπως και το μαύρο, θα είναι πάντα στη μόδα.
Lucius Fox: So what do you think?
Bruce Wayne: Does it come in black?
