Αποκαλόκαιρο στην Ερμούπολη – που γιόρταζε και τα 200 της χρόνια – βρέθηκα ξανά, αυτή τη φορά για το 19ο Animasyros. Για επτά ημέρες, το animation βγήκε από τις αίθουσες και κυκλοφορούσε ανάμεσά μας στους δρόμους της πόλης. Το Animasyros ολοκληρώθηκε με 280 ταινίες από 50 χώρες, 6 αφιερώματα, 7 διαγωνιστικά τμήματα, εκπαιδευτικά εργαστήρια, δράσεις της Αγοράς, Pitching Forum, Greek Animation Talks, VR Lounge, σχολικές προβολές, παράλληλες εκδηλώσεις και μια τελετή λήξης συγκινητική.
Είναι στιγμές που βγαίνω από το Θέατρο Απόλλων ξεχνιέμαι και νιώθω ότι δεν είμαι σε κάποιο φεστιβάλ κινηματογράφου. Βλέπω μια Ερμούπολη να συνεχίζει τους ρυθμούς της, κάποιοι να κάθονται στις καφετέριες, άλλοι να κατεβαίνουν από την Άνω Σύρο, τουρίστες να φωτογραφίζουν τα νεοκλασικά, παιδιά στους δρόμους να παίζουν, γυναίκες που σκουπίζουν τις αυλές τους ή πάνε για ψώνια και άντρες που επιστρέφουν σπίτι αλλά πριν κάθονται να πούνε ένα γεια με τους φίλους τους. Κι ανάμεσα σ’ αυτές τις εικόνες θα ακούσεις έναν θεατή να μιλά για μια ταινία που μόλις είδε, θα πάρει το μάτι σου έναν δημιουργό από το εξωτερικό – διάσημο να κάθεται σ’ ένα τραπέζι να τρώει. Στο μπαρ θα συναντήσεις και θα συνομιλήσεις με νέους δημιουργούς, κάποια στιγμή θ’ αναρωτηθείς κοιτάζοντας το πρόγραμμα: τι έχει αύριο; Θα περπατήσεις την πλατεία Μιαούλη και θα δεις μια φουσκωτή οθόνη προβολής με τον κόσμο καθισμένο στα σκαλάκια του Δημαρχείου να παρακολουθούν μια ταινία. Το Animasyros έχει ενσωματωθεί στην καθημερινότητα της Ερμούπολης και όλοι προσμένουμε αυτές τις επτά μέρες που θα πάμε Σύρο για το φεστιβάλ.
Η φετινή διοργάνωσή του ήταν μέχρι σήμερα η μεγαλύτερη και πλουσιότερη εκδοχή του φεστιβάλ με περισσότερους από 100 επαγγελματίες από 20 χώρες και 280 ταινίες από 50 χώρες να συναντιούνται στην Ερμούπολη. Κεντρική θεματική φέτος ήταν τα 200 χρόνια από την ίδρυση και ονοματοδοσία της Ερμούπολης. Με αυτή την αφορμή το Animasyros κοίταξε τη σχέση ανάμεσα στην ιστορία, την κοινωνία, τη μνήμη και την κινούμενη εικόνα. Η Ερμούπολη έγινε μέρος της ίδιας της αφήγησης. Η πόλη ήταν συνεχώς παρούσα από το Θέατρο Απόλλων και την πλατεία Μιαούλη μέχρι τις αίθουσες του Επιμελητηρίου Κυκλάδων και τα εργαστήρια. Το Animasyros δεν δημιούργησε έναν κλειστό κόσμο για τους μυημένους αλλά άφηνε την πόλη να μπαίνει μέσα του. Για μένα αυτή ήταν και είναι η μεγαλύτερη του επιτυχία. Το Animasyros σε κάνει να νιώθεις μέρος του, μέλος του και να το προσμένεις πώς και πώς. Η Ιρλανδία ήταν η τιμώμενη χώρα και μία από τις σημαντικότερες μορφές της ιστορίας του ιρλανδικού animation, ο Andrew Fitzpatrick ήταν παρών ανάμεσά μας. Το αφιέρωμα στον Λίβανο έφερε στη Σύρο δημιουργίες μιας σκηνής που συχνά μένει εκτός του ευρωπαϊκού χάρτη του animation. Η Αρμενία παρουσίασε νεότερους δημιουργούς και μια διαφορετική οπτική πάνω στη σύγχρονη αρμένικη παραγωγή.
Το Royal College of Art του Λονδίνου έκανε ένα αφιέρωμα στις περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες του τμήματος animation του. Ανάμεσα στους δημιουργούς που συνδέονται με αυτή την παράδοση ήταν οι Emma Calder, Maryam Mohajer, Julia Pott και οι ελληνικής καταγωγής Δημήτρης Αρμενάκης και Άννα Μάντζαρη. Η Άννα Μάντζαρη δεν έφυγε από τη Σύρο μόνο ως μία από τις δημιουργούς που παρουσιάστηκαν στο αφιέρωμα αλλά και ως η μεγάλη νικήτρια του Διεθνούς Διαγωνιστικού με την ταινία της Please. Μια 8λεπτη ταινία συμπαραγωγή Σερβίας, Γαλλίας, Τσεχίας, Νορβηγίας και Φινλανδίας. «Χιουμοριστική, όμορφα εκτελεσμένη και με τέλειο ρυθμό, με τους χαρακτήρες να έχουν έντονη προσωπικότητα στην προσπάθειά τους να αναζητήσουν την αγάπη σε έναν κόσμο όπου η αποξένωση αποτελεί βασική συνθήκη», όπως ανέφερε η κριτική επιτροπή. Μιας και αναφέρθηκα στα βραβεία, το βραβείο του Ελληνικού Διαγωνιστικού πήρε η ταινία The Dog του Κωνσταντίνου Δέμη «για την τεχνική του αρτιότητα και το ισχυρό της μήνυμα», όπως ανέφερε η επιτροπή, «πόσο εύκολα κάτω από ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες μπορείς να χάσεις τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά της ταυτότητάς σου και να οδηγηθείς στην αποκτήνωση». Μια ταινία που θα πω εγώ την είχα δει και στο Φεστιβάλ Μικρού Μήκους Δράμας και είχε συζητηθεί πολύ ακριβώς γιατί μας άρεσε. Μια ταινία που σε κάνει να νιώθεις άβολα, γιατί χτυπάει φλέβα και αφορά τον σημερινό άνθρωπο που κινδυνεύει ν’ αποκτηνωθεί εντελώς.
Στο Φοιτητικό Διαγωνιστικό βραβεύτηκε το Gauze από την Παλαιστίνη, δημιουργημένη από μια ομάδα πέντε σπουδαστών της σχολής GOBELINS Paris, τους Noran Fikri Alezabi, Nicholas Arujah, Xinyue Ma, Yulin YUE και Xiaonan Zhou. Το βραβείο της κατηγορίας τηλεοπτικές και κατά παραγγελία ταινίες απέσπασε το βρετανικό Saltwater της Eilidh Nicoll. Στο Animapride νικήτρια η τσέχικη ταινία Eyeliner της Aisha Boudjillouli. Στο K.ID.S. έλαβε το βραβείο ο Paul Jadoul για το The Eagle and the Kinglet. Ενώ το Βραβείο Κοινού απέσπασε το μεγάλου μήκους Unstoppable του Martin Lund.
Υπήρξε και το πιο σημαντικό βραβείο απ’ όλα που δεν αφορά ταινία αλλά εκείνους που κάνουν το φεστιβάλ να λειτουργεί, το βραβείο καλύτερου εθελοντή που απονεμήθηκε στον Φίλιππο Κουτσουρέλη. Η δε τελετή λήξης ήταν συγκινητική, γιατί άνοιξε με ένα μικρό απόσπασμα από τη θεατρική παράσταση «Θαλασσινή Πολιτεία» του Νίκου Σφυρόερα που παρουσιάστηκε από τον θεατρικό πολιτιστικό όμιλο Σύρου Απόλλων και πριν τα βραβεία παρουσιάστηκαν οι δημιουργίες των εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Είναι φοβερό το τι μπορούν να δημιουργήσουν νέοι και ενήλικες όταν έχουν καλή καθοδήγηση. Σύντομα -σε χρόνο- διαμαντάκια.
Εκτός από τα βραβεία η άλλη είδηση φέτος ήταν η απόκτηση της νέας στέγης του Animasyros Espace στην οδό Μεσολογγίου της Ερμούπολης. Ήμουν παρών κι εγώ στην πρώτη αυτή περιήγηση του νέου χώρου που είναι σε διαδικασία αποκατάστασης και ανακαίνισης, μαζί ήταν και η πρέσβης της Νορβηγίας Χάριετ Ελίζαμπεθ Μπεργκ, η πρέσβης της Εσθονίας Πίρετ Ούρμπ, η πρέσβης της Ιρλανδίας Κιάρα Ο’ Φλόιν, όπως και ο αντιδήμαρχος τουρισμού του Δήμου Σύρου Ερμούπολης Γιάννης Βουτσίνος. Στόχος αυτός ο χώρος να γίνει μια βάση κι ένα residency για δημιουργούς animation από την Ευρώπη με πόρους του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Ένας μικρός ζεστός χώρος, με ξύλινη σκάλα και πατώματα, δείγμα αρχιτεκτονικής του νησιού που εκεί μελλοντικά θα γίνουν θαύματα.
Αυτό που σου μένει τελικά από ένα φεστιβάλ δεν είναι μόνο οι ταινίες που κέρδισαν. Είναι κι εκείνες που συζητήθηκαν στην έξοδο από την αίθουσα, είναι οι ταινίες που σου πρότειναν να δεις ενώ περίμενες να μπεις στην αίθουσα. Είναι η κουβέντα με τους δημιουργούς που ήρθαν από χώρες μακρινές, είναι οι συζητήσεις το βράδυ με ποτό στο χέρι με αγνώστους που έχουν ως κοινό τους θέμα την αγάπη μας για το animation. Και πάντα μα πάντα στο Animasyros αυτό που σου μένει είναι η Σύρος και οι εικόνες της, κινούμενες ή μη. Έριξε και μια βροχή δυνατή την Κυριακή που θα τη θυμόμαστε κι αυτή. Βρεγμένοι με τα καλοκαιρινά μας ακόμη ρούχα να πρέπει ν’ αποδεχτούμε ότι χειμωνιάζει σιγά σιγά.
Το Animasyros τελείωσε κι όλοι πήραμε τον δρόμο της επιστροφής στην άλλη μας καθημερινότητα την όχι τόσο πολύχρωμη. Ανανεώνουμε λοιπόν το ραντεβού μας για του χρόνου από τις 20 ίσαμε τις 26 του Σεπτέμβρη που το Animasyros θα γίνει 20 ετών με τιμώμενη χώρα το Βέλγιο. Είμαι βέβαιος ότι η ομάδα του Animasyros και ο δήμος Σύρου θα μας ετοιμάσουν κάτι δυνατά επετειακό και γιορταστικό. Δεν είναι λίγο αυτό που κατάφεραν δα. Μέσα σε 20 χρόνια δημιούργησαν ένα δίκτυο συνεργασιών με πρεσβείες, φορείς, οργανισμούς του εξωτερικού κάνοντας ορατό το ελληνικό animation βοηθώντας τους Έλληνες δημιουργούς να έρθουν σε επαφή με ξένους καταξιωμένους. Βάζοντας στον παγκόσμιο χάρτη των φεστιβάλ τη Σύρο ως τόπο φιλοξενίας και δράσης του Animasyros.
