“All Day I Dream About Sex” είναι στίχοι από το τραγούδι “A.D.I.D.A.S.” των Korn και η παράφρασή του οδήγησε στον τίτλο της νέας έκθεσης “Athens Dies In Dreams At Sunrise” του Αλέξανδρου Τζάννη που αποτελεί τη νέα ανάθεση του «Έργου στην Πόλη 2025» από τον Οργανισμό ΝΕΟΝ, σε επιμέλεια Γαλήνης Νώτη. Και πού είναι αυτό το νέο Έργο στην Πόλη μας; Βρίσκεται στο παλιό λατομείο, στη νότια πλευρά του λόφου Φιλοπάππου. Εκεί «παρασιτούν» και απλώνoνται τα γλυπτά του Αλέξανδρου Τζάννη, πάνω σε μία ανοιχτή κατασκευή των αρχιτεκτόνων Μπούκη Μπαμπάλου-Νουκάκη και Αντώνη Νουκάκη που δεν επιτέλεσε ποτέ τον αρχικό της σκοπό που αποτελούσε την υποδομή για υπαίθρια έκθεση γλυπτικής, στο πλαίσιο του προγράμματος ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων το 2003.
Όπως σημειώνει ο ίδιος ο καλλιτέχνης σχετικά: «Οι αρχιτέκτονες το 2003 έφτιαξαν μία κατασκευή που η λέξη κλειδί, όταν κάναμε το ραντεβού στο γραφείο τους, για να μάθουμε περισσότερες πληροφορίες για το πώς είχαν σκεφτεί να την δημιουργήσουν, ήταν το να αγκιστρωθεί, να γατζωθεί, όπως οι ίδιοι είπαν, μία κατασκευή πάνω στον βράχο. Και η κατασκευή αυτή όντως γατζώνεται πάνω σε αυτόν κι εκτείνεται για να καλύψει όλο το τοπίο που βλέπουμε στον ορίζοντα ενώ δημιουργεί ένα πολύ στιβαρό αλλά ταυτόχρονα ένα πολύ ανάλαφρο χαρακτήρα. Και η λέξη αγκιστρώνω / γατζώνω, ήταν αυτό ακριβώς το στοιχείο που έψαχνα να βρω και να συνδέσω τη δική μου δουλειά, η οποία έχει να κάνει πάρα πολύ με την έννοια του παρασίτου. Το παράσιτο έχει ξεκινήσει στη δουλειά μου αρκετά χρόνια πριν, πάνω από 10, ως παρασιτικές κατασκευές που παρατηρούσα να δημιουργούνται κυρίως στα κτίρια της πόλης, είτε είναι μια μονάδα αιρ-κοντίσιον, είτε όλα τα καλώδια και όλα αυτά τα πράγματα, τα επίκτητα τα οποία μπαίνουν πάνω στα κτίρια και παρασιτούν».
Τα παράσιτα του Τζάννη, είναι σειρά έργων που έχει ξεκινήσει από το 2017, προσκολλώνται σε δομικά στοιχεία κτιρίων ως σημάδια ζωής και οικειοποίησης του περιβάλλοντος και αποτελούνται κυρίως από σίδηρο και μαγνήτες συνθέτοντας ένα σύμπλεγμα υλικών και σχέσεων. Το πιο σημαντικό για τον Αλέξανδρο Τζάννη είναι η σχέση παρασίτου και ξενιστή, όπου, όπως ο ίδιος αναφέρει, στην αρχή είναι πολύ ξεκάθαρο το ποιος παρασιτεί σε ποιον, αλλά τελικά δημιουργείται τέτοια σχέση αλληλεξάρτησης που στην πορεία της σχέσης αυτής δεν καταλαβαίνεις ποιος είναι ποιος.
Στην έκθεση “Athens Dies In Dreams At Sunrise” στο γλυπτό του Τζάννη αποτυπώνονται μέρη από τα κλαδιά του φυτού που βρίσκεται διάσπαρτο στον λόφο Φιλοπάππου, τη μηδική που μοιάζει ξερή αλλά δεν είναι, απλώς πέφτει σε φθινοπωρινό λήθαργο και όταν επιστρέψουν οι ευνοϊκές συνθήκες αναπτύσσεται πάλι. Όπως μοιράζεται ο ίδιος ο καλλιτέχνης σχετικά: «Βρήκα και πιάστηκα στην αρχή από τον περιβάλλοντα χώρο, είτε στο καμμένο φυτό που βλέπουμε να παρασιτεί ουσιαστικά πάνω στην κατασκευή, είτε σε όλα αυτά τα φυτά της «μηδικής», η οποία φαίνεται σαν να είναι ξερή πολλές φορές και όμως δεν είναι. Οπότε και όλη η κατασκευή παίζει με μια σχέση μεταξύ ζωής και θανάτου. Ήταν ένα πράγμα, το οποίο προοριζόταν να δώσει ζωή, να επιτελέσει μια συγκεκριμένη λειτουργία. Τελικά πέθανε. Δεν λειτούργησε ποτέ, αλλά πήρε άλλες μορφές ζωής και άλλες μορφές οικειοποίησης από τους κατοίκους της περιοχής, από ομάδες που ερχόντουσαν εδώ και κάνανε πάρτι, από αθλητικούς συλλόγους, από αναρριχητές, από περιπατητές, από οτιδήποτε…
Η οικειοποίηση αυτής της πλατφόρμας τελικά βρήκε άλλες μορφές, οπότε πιάστηκα από αυτό το φυτό και από το πώς αυτά τα πράγματα μπλέκονταν μεταξύ τους και φτιάχτηκε ένα μοντέλο τρισδιάστατο. Τα κλαδιά έχουν γίνει μεταλλικά από χυτεύσεις από σίδερο και πάνω σ’ αυτά αγκιστρώνονται μαγνήτες και διάφορα άλλα παρασιτικά στοιχεία, τα οποία έχουν να κάνουν πάρα πολύ με τα στοιχεία της δουλειάς μου. Τώρα η πλατφόρμα είναι μια ανάμνηση ουσιαστικά περισσότερο στις κουλτούρες και αντικουλτούρες που είχαν οικειοποιηθεί αυτή την κατασκευή εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Έχω βρεθεί και εγώ σε αρκετά πάρτι κατά τη διάρκεια όλων των προηγούμενων δεκαετιών και είναι μια κατάσταση που από μακριά δείχνει ρευστή, από την άλλη είναι σαν μια παγωμένη εικόνα, σαν ένα κομμάτι το οποίο έχει παγώσει εκεί και έχει χαθεί στον χρόνο».
Διαπεραστική και εντυπωσιακή είναι η μεγάλη βάση του γλυπτού, σαν μια «πίστα χορού» που απλώνεται κατά μήκος της κατασκευής με βυθισμένες αθλητικές μπλούζες adidas. Αυτές είναι πετρωμένες σε ρητίνη, με κάποια σημεία τους να αναδύονται περισσότερο στη γυαλιστερή μαύρη επιφάνειά του, με τον ήλιο να πέφτει εκτυφλωτικό πάνω της. Ξεκάθαρη είναι η ενδυματολογική αναφορά στη rave κουλτούρα και στα πάρτι της δεκαετίας του ’90, αυτά που ο ίδιος ο Λόφος Φιλοπάππου τα έχει φιλοξενήσει. Σημαντική σημείωση από τον ίδιο τον καλλιτέχνη είναι ότι η καλύτερη ώρα για να επισκεφθούμε το έργο είναι από τις 16:00 – 17:00 και μετά, καθώς τα «παράσιτα» αυτά γίνονται πιο μυσταγωγικά το βράδυ με ένα χαμηλό φωτισμό πάνω τους, σαν να μπαίνεις σε ένα club.
Η επιμελήτρια της έκθεσης “Athens Dies In Dreams At Sunrise”, Γαλήνη Νώτη σημειώνει για το «Έργο στην Πόλη 2025»: «Η δουλειά του Αλέξανδρου Τζάννη επικεντρώνεται στην πόλη, τις διαστρωματώσεις υλικών και ιστοριών που σχηματίζουν αυτό το ετερόκλητο μόρφωμα. Η πόλη εξελίσσεται διαρκώς και τα έργα του εξερευνούν αυτές τις μεταλλάξεις, λειτουργούν ως ζωντανοί οργανισμοί που αναπτύσσονται και προσαρμόζονται στον χώρο στον οποίο βρίσκονται, ενώ τον αλλάζουν εξίσου. Μια κεντρική διάσταση της δουλειάς του σχετίζεται με αυτή του παράσιτου, ενός οργανισμού που ζει μέσα σ’ έναν άλλον και τρέφεται από αυτόν.
Ο χώρος του λατομείου στο λόφο του Φιλοπάππου όπου γίνεται η έκθεση αποτελεί ένα τοπίο φυσικό αλλά και διαμορφωμένο από την ανθρώπινη παρέμβαση. Από τον αρχαιολογικό χώρο -που στο σημείο αυτό δεν παρουσιάζει αρχαιολογικά ευρήματα αλλά χρησιμοποιήθηκε ως λατομείο- στον σχεδιασμό και οραματισμό για δημόσιο χώρο των αρχιτεκτόνων Μπαμπάλου και Νουκάκη, η έκθεση του Αλέξανδρου Τζάννη ‘Athens Dies In Dreams At Sunrise’ ενσωματώνει όλα τα προηγούμενα δεδομένα, αναπτύσσεται μέσα τους και “χτίζει” πάνω σε αυτά ένα επιπλέον επίπεδο».
Tα βασικά υλικά του Αλέξανδρου Τζάννη είναι ο σίδηρος, ο μαγνήτης και η ρητίνη. Ο ίδιος μιλώντας αναφέρει: «Το βασικό νομίζω είναι ότι είμαι 45 χρονών αυτή τη στιγμή κι έχω μεγαλώσει τη μισή μου ζωή σε μια αναλογική εποχή και την άλλη μισή σε πιο digital. Η ρητίνη είναι ένα υλικό που χαρακτηρίζει την πιο digital εποχή, αλλά για μένα κάνει ένα πολύ παράξενο δίπολο και μια σχέση αντίστροφης. Από τη μία είναι ένα υλικό το οποίο είναι ρευστό, αλλά όταν παγώνει είναι εντελώς σταθερό. Οπότε ψάχνω να βρω με αυτό το υλικό, αυτή τη σχέση μεταξύ σταθερότητας και ρευστότητας».
Για τον τίτλο της έκθεσης “Athens Dies In Dreams At Sunrise” ο Αλέξανδρος Τζάννης μοιράζεται: «Έχει να κάνει με το πώς ένα πάρτι, η rave κατάσταση, η κατάσταση της έκστασης που δημιουργείται εκεί, τελειώνει κάπου το πρωί. Και το πολύ σημαντικό είναι ότι όλες αυτές οι υποκουλτούρες είχαν ένα πολύ χαρακτηριστικό πράγμα, φορούσαν οι περισσότεροι μια adidas «στολή». Αυτό μου είχε φέρει στην ανάμνηση ένα τραγούδι που άκουγα πολύ στην εφηβεία μου από ένα hardcore συγκρότημα, τους Korn που είχαν χρησιμοποιήσει τα γράμματα της adidas για να πουν το τραγούδι “All Day I Dream About Sex“. Εγώ έκανα μια παράφραση αυτού, οπότε χρησιμοποιώ στον τίτλο της έκθεσης το “Athens Dies In Dreams At Sunrise” χρησιμοποιώντας πάλι τα γράμματα αυτά, αλλάζοντας τον τίτλο και δίνοντας αναφορές στην πόλη και στο πώς νιώθω αυτή την πόλη αυτή τη στιγμή σε όλη τη διάρκεια των τελευταίων ετών».
Info:
ΝΕΟΝ Έργο στην Πόλη 2025 | Αλέξανδρος Τζάννης: Έκθεση Athens Dies In Dreams At Sunrise | 25 Νοεμβρίου – 21 Δεκεμβρίου 2025 | Ο χώρος είναι ελεύθερα προσβάσιμος όλο το 24ωρο – Είσοδος Ελεύθερη | Παλιό Λατομείο, λόφος Φιλοπάππου, Αθήνα (χάρτης – είσοδος από Παναιτωλίου & Ορλώφ)
Ξεναγήσεις με τον καλλιτέχνη Αλέξανδρο Τζάννη | 11 Δεκεμβρίου | 6:30 μ.μ.
Με την επιμελήτρια Γαλήνη Νώτη | 4, 18 Δεκεμβρίου | 6:30 μ.μ. | Δήλωση συμμετοχής https://neon.org.gr/gr/event/guided-tours-neon-city-project-2025-2/
