25 Οκτωβρίου, 2011
Brooklyn Masonic Temple, Νέα Υόρκη
Η βραδιά ξεκίνησε δυναμικά, με ένα (απαραίτητο;) reality check: Ένα αυτοκίνητο καρφώνεται πάνω στο πεζοδρόμιο, ακριβώς εκεί όπου κόσμος έχει στηθεί υπομονετικά στην ουρά και περιμένει να ανοίξουν οι πόρτες για το πολυαναμενόμενο οπτικοακουστικό θέαμα του Βραζιλιάνου, Amon Tobin. Το αναπάντεχο τροχαίο θα μπορούσε άνετα να είχε στοιχίσει τη ζωή μερικών, ευτυχώς όμως τα μοναδικά «θύματα» ήταν ένας στύλος και δύο ποδήλατα. Fast forward ένα τσιγάρο και σκόρπια, τριγύρω σχόλια, τύπου «man, life is short, that’s the lesson learned», «dude, if anyone would have been killed, this would totally have fucked up the night» κτλ., μπήκαμε (σώοι και αβλαβείς) μέσα στο Μασονικό Ναό του Μπρούκλιν-μια ακόμα στάση του ISAM Tour.
Εκεί, μας υποδέχτηκε αρχικά η βρετανίδα Emika, τσέχικης καταγωγής, μεγαλωμένη στο Bristol της Αγγλίας και τωρινή κάτοικος του Βερολίνου, η οποία μας παρουσίασε υλικό από τον ομώνυμο ντεμπούτο δίσκο της που κυκλοφόρησε φέτος από την Ninja Tunes – η ίδια δισκογραφική και για το ISAM του Tobin. Για περίπου μισή ώρα, οι electronic, downtempo, dubstep ήχοι της σε συνδυασμό με την απίστευτα αισθησιακή της φωνή όχι μόνο κέρδισαν, σχεδόν ακαριαία, το ενδιαφέρον όλων μας, αλλά το τέλος του support μας βρήκε να θέλουμε κι άλλο.
Αυτό δυστυχώς δεν ήταν δυνατόν, καθώς είχε έρθει πια η κρίσιμη στιγμή των «αποκαλυπτηρίων». Η κόκκινη αυλαία που τόση ώρα λειτουργούσε ως backdrop στην Emika επιτέλους «πέφτει» και μια γεωμετική κατασκευή από ολόλευκους, στοιβαγμένους κύβους καταλαμβάνει τη σκηνή. Ο συνδετικός κρίκος που – φαινομενικά έστω – συγκρατεί αυτό το πολυσύνθετο παζλ δεν είναι άλλος παρά ένας ακόμη κύβος (αυτή τη φορά αρκετά μεγαλύτερος και τοποθετημένος στο κέντρο), μέσα από τον οποίο ο Amon Tobin θα ξεδιπλώσει κρυφά, χωρίς να τον βλέπουμε, τους πειραματικούς, ambient, ηλεκτρονικούς του ήχους για την επόμενη περίπου μιάμιση ώρα. Κατά διαστήματα, βέβαια, θα μας αφήσει να τον κρυφοκοιτάξουμε και να «πάρουμε μάτι» του τι συμβαίνει μέσα στον λευκό του θάλαμο. Την ίδια στιγμή, μια πολυδιάστατη, 3-D οπτική εγκατάσταση τον πλαισιώνει και τον περιτυλίγει. Πάνω στους κύβους αρχίζουν να προβάλλονται από εικόνες μηχανών μέχρι και πιο αφαιρετικά visuals, άλλοτε με απίστευτη επιτάχυνση και άλλοτε με λίγο πιο αργούς ρυθμούς, δίνοντας πάντα την αίσθηση μιας συνεχόμενης εναλλαγής μορφής, φόρμας, και σχημάτων. Το κοινό φυσικά από κάτω παραλυρεί και ο καθένας χάνεται στη δική του 3-D πραγματικότητα.
Προσωπικά, έχω να ομολογήσω ότι δεν χάθηκα σε καμία άλλη πραγματικότητα, παρά μόνο στην παρακάτω. Δεν ξέρω αν έφταιγε η κοντινή απόστασή μου από την σκηνή ή το γεγονός ότι μια τέτοιου είδους συναυλία πιθανότατα να χρειαζόταν έναν πολύ μεγαλύτερο, ίσως και εξωτερικό, χώρο. Το πρόβλημα ήταν ότι καθόλη τη διάρκεια είχα πάντα τόσο ξεκάθαρη την εικόνα και το περίγραμμα των κύβων, με αποτέλεσμα να μην υπερνικήσει, μη πω να μην δημιουργηθεί καν, η οποιαδήποτε ψευδαίσθηση – είτε 1-D, είτε 2-D, είτε 3-D. Ήταν σαν να είχα έναν ταχυδακτυλουργό μπροστά μου και να είχα καταλάβει (ως ένα βαθμό) τα μαγικά του κόλπα. Αντίθετα, όταν κάποιος από τους δίπλα σήκωνε το κινητό του για να αποθανατίσει το θέαμα, όλα μου φαινόντουσαν πολύ πιο «ψαρωτικά». Γιατί, βλέπεις, μέσα από την κάμερα ενός κινητού αυτός ο καμβάς, πάνω στον οποίο προβάλλονταν τα οπτικά εφέ, εγεγγραφόταν ελάχιστα, έως και καθόλου, και έτσι υπερίσχυαν τα visuals και τα «ύπουλα» mind games τους.
Αδιαμφισβήτητα, το project ήταν τεχνικά πολύ σύνθετο και καθόλου απλό για να πραγματοποιηθεί. Και σίγουρα έχει πάντα ιδιαίτερο ενδιαφέρον να βλέπεις πώς ηλεκτρονικοί ήχοι μπορούν να μεταμορφωθούν σε εικόνα και πώς τα δύο αυτά στοιχεία μπορούν να δημιουργήσουν ένα ακέραιο σύμπαν με απίστευτη συνοχή. Αυτό βέβαια μου έφερνε αυτόματα στο νου τον γιαπωνέζο Royji Ikeda και αναμνήσεις από το visual installation του, “the transfinite” – η επιτομή κατά τη γνώμη μου τέτοιου είδους οπτικοακουστικών εμπειριών. Και έτσι, ήταν πολύ δύσκολο να με πείσει το εγχείρημα του Tobin. Ξέρω, πιθανόν άδικη η σύγκριση, γιατί μιλάμε για δύο εντελώς ξεχωριστά πράγματα με διαφορετικούς στόχους: από τη μία για ηλεκτρονική μουσική με συνοδευτικό ποικίλλο, διάχυτο και πολύχρωμο 3-D οπτικό υλικό χωρίς ιδιαίτερο concept και από την άλλη για μια μεγάλης κλίμακας ασπρόμαυρη και μινιμαλιστική απεικόνιση προβαλόμενων και συγχρονισμένων δεδομένων. Έλα, όμως, που στη δεύτερη περίπτωση είχα όντως χαθεί και ταξιδέψει σε μια «άπειρη» πραγματικότητα.
Το συμπέρασμα; Ο Amon Tobin έπαιξε φοβερή μουσική. Eννοείται πώς αξίζει να τον δεις και σίγουρα δεν είναι η τυπική συναυλία που πιθανόν να έχεις συνηθίσει ως τώρα. Εγώ, όμως, από την βραδιά κρατάω το τροχαίο και την Emika (αν δεν την έχεις ακούσει, αναζήτησέ την). Και ότι για να πρωτοτυπήσεις ως καλλιτέχνης ή για να μείνεις ανοιχτός σε μια νέα εμπειρία ως θεατής δεν έχει καθόλου να κάνει με το αν σκέφτεσαι μέσα ή έξω από το κουτί.
Πρέπει απλά να ξεχάσεις το κουτί.
Το ISAM tour κλείνει με δυο sold out shows στις 23 & 24 Νοεμβρίου στο Λονδίνο.
