Σπάνια στην ιστορία της τέχνης συναντάμε μια στιγμή που οι διαδρομές τριών κορυφαίων δημιουργών συγκλίνουν τόσο έντονα. Μια νέα έκθεση έρχεται να φωτίσει τη θρυλική αλληλεπίδραση μεταξύ του Λεονάρντο ντα Βίντσι, του Μιχαήλ Άγγελου και του Ραφαήλ, τριών τιτάνων της Αναγέννησης, μέσα από μια μοναδική συλλογή προπαρασκευαστικών σχεδίων και μελετών.

Εστιάζοντας στα έργα που συνδέονται με τα ανεκπλήρωτα αριστουργήματα, τη Μάχη του Ανγκιάρι και τη Μάχη του Cascina, η έκθεση Michelangelo, Leonardo, Raphael, Florence c. 1504 στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών του Λονδίνου αναδεικνύει την ιδιοφυΐα, την ανταγωνιστικότητα και την έμπνευση που καθόρισαν τη φλωρεντινή Αναγέννηση ρίχνοντας φως κυρίως στην περίοδο γύρω στο 1504, όταν οι τρεις καλλιτέχνες συνυπήρξαν στη Φλωρεντία, ανταγωνιζόμενοι για την προσοχή των ισχυρών πατρώνων της Δημοκρατίας της Φλωρεντίας. Παρόλο που οι τρεις καλλιτέχνες δεν εργάστηκαν άμεσα μαζί, η συνύπαρξή τους στη Φλωρεντία είχε καθοριστική επίδραση στην Αναγεννησιακή τέχνη.

 

Leonardo da Vinci, The Virgin and Child with St Anne and the Infant St John the Baptist (‘The Burlington House Cartoon’), c.1506-08. Charcoal with white chalk on paper, mounted on canvas, 141.5 x 104.6 cm. The National Gallery, London.

 

Raphael, The Virgin and Child with the Infant St John the Baptist (‘The Esterhazy Madonna’), c. 1508. Tempera and oil on panel, 28.5 x 21.5 cm. Museum of Fine Arts, Budapest

 

Η έκθεση παρουσιάζει πάνω από 40 έργα, όπως το μοναδικό μαρμάρινο γλυπτό του Μιχαήλ Άγγελου στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Taddei Tondo, το οποίο αποτελεί το μοναδικό ολοκληρωμένο μαρμάρινο γλυπτό του, το διάσημο Burlington House Cartoon του Λεονάρντο και τη Madonna Bridgewater του Ραφαήλ.

Το Taddei Tondo είναι ένα ανάγλυφο σε σχήμα κυκλικό (τόντο), μια μορφή ιδιαίτερα δημοφιλής στην Αναγέννηση δημιουργήθηκε γύρω στο 1504–1505 και είναι γνωστό και ως The Virgin and Child with the Infant St John the Baptist καθώς απεικονίζει την Παναγία με τον Χριστό – Βρέφος και τον Ιωάννη τον Βαπτιστή ως παιδί.

 

Michelangelo Buonarroti, The Virgin and Child with the Infant Saint John (The ‘Taddei Tondo’), c. 1504-05. Marble, 106.8 x 106.8 cm. Royal Academy of Arts, London.

 

Το Burlington House Cartoon είναι ένα από τα πιο εμβληματικά έργα του Λεονάρντο ντα Βίντσι και αποτελεί σχέδιο μεγάλης κλίμακας, που χρησίμευσε ως προπαρασκευαστική μελέτη για μια τοιχογραφία ή πίνακα, ο οποίος ωστόσο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Ο Μιχαήλ Άγγελος και ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, συναντήθηκαν στη Φλωρεντία το 1503 όταν η κυβέρνηση τους ανέθεσε να δημιουργήσουν τοιχογραφίες για τη νεόδμητη αίθουσα του Συμβουλίου στο Παλάτσο Βέκιο: τη Μάχη του Cascina (Μιχαήλ Άγγελος) και τη Μάχη του Anghiari (Λεονάρντο).
Οι δύο άνδρες είχαν σημαντικές διαφορές στις τεχνικές και τις φιλοσοφίες τους. Ο Μιχαήλ Άγγελος επικεντρωνόταν στη γλυπτική και τη δραματική αναπαράσταση, ενώ ο Λεονάρντο προτιμούσε την επιστημονική ακρίβεια και την παρατήρηση της φύσης. Οι σχέσεις τους φέρονται ως ανταγωνιστικές και ενίοτε εχθρικές.

Παρόλο που τα έργα δεν ολοκληρώθηκαν, οι προπαρασκευαστικές τους συνθέσεις θεωρήθηκαν μνημειώδεις και επηρέασαν τη ζωγραφική της εποχής. Ο νεότερος Ραφαήλ επηρεάστηκε βαθύτατα και από τους δύο. Από τον Μιχαήλ Άγγελο διδάχτηκε την ανατομική ακρίβεια και τη χρήση έντονων, δραματικών εκφράσεων, όπως διαφαίνεται στους πίνακες του, όπως η Madonna Bridgewater. Από τον Λεονάρντο υιοθέτησε τις τεχνικές του sfumato και την έμφαση στη φυσικότητα και την ισορροπία στις συνθέσεις του.

 

Michelangelo Buonarroti, Male Nude, c. 1505-06. Black chalk on paper, 40.4 x 22.5 cm. Teylers Museum, Haarlem

 

Η έκθεση κορυφώνεται με μια συλλογή σχεδίων που εξετάζουν αυτή τη μυθική συνάντηση μεταξύ του Λεονάρντο ντα Βίντσι και του Μιχαήλ Άγγελου.

Στην έκθεση παρουσιάζονται σχέδια από διάφορες ευρωπαϊκές συλλογές, συμπεριλαμβανομένης μιας σημαντικής ομάδας από τη Βασιλική Συλλογή που παραχωρήθηκε από τον Βασιλιά. Αυτά τα σχέδια δίνουν μια συναρπαστική εικόνα για τις τεχνικές και τη μεθοδολογία των δύο καλλιτεχνών στην ανάπτυξη των συνθέσεών τους.

Η έκθεση φωτίζει την επιρροή που άσκησαν οι δύο μεγαλύτεροι καλλιτέχνες στον νεαρό Ραφαήλ, ο οποίος ανέπτυξε ένα προσωπικό, μοναδικό στυλ.

Η έκθεση ολοκληρώνεται με ένα σχέδιο του Ραφαήλ (περίπου 1505-06, Ashmolean Museum, Οξφόρδη), στο οποίο ο καλλιτέχνης αντιγράφει με εξαιρετική λεπτομέρεια τη σκηνή του κέντρου από τη Μάχη του Anghiari του Λεονάρντο.

 

Bastiano da Sangallo, after Michelangelo Buonarroti, The Battle of Cascina (‘The Bathers’), c. 1542. Oil on panel, 78.8 x 132.3 cm. Holkham Hall, Norfolk, Collection of the Earl of Leicester.

 

Info έκθεσης:

Michelangelo, Leonardo, Raphael – Florence, c. 1504 | 9 Νοεμβρίου 2024 – 16 Φεβρουαρίου 2025 | Βασιλική Ακαδημία Τεχνών του Λονδίνου