Με την ευκαιρία της διακοσιοστής επετείου από τη γέννηση της Rosa Bonheur στο Μπορντώ, το Musée des Beaux-Arts στη γενέτειρά της και το Musée d’Orsay στο Παρίσι διοργανώνουν μια μεγάλη αναδρομική έκθεση του έργου της με τίτλο “Rosa Bonheur (1822-1899)”.
Για πρώτη φορά μετά από έναν αιώνα, μια μεγάλη μονογραφική έκθεση αφιερώνεται στη Γαλλία σε αυτή την σπουδαία ζωγράφο που έθεσε τον ζωντανό κόσμο και τον κόσμο της φύσης στο επίκεντρο του έργου της, υποκλινόμενη με σεβασμό και λατρεία μπροστά τους.
Τοποθετώντας τα ζώα στο επίκεντρο της καλλιτεχνικής της δημιουργίας σε θεαματικές συνθέσεις ή απομονώνοντάς τα σε πραγματικά πορτρέτα, η Rosa Bonheur κατάφερε να δημιουργήσει ένα εκφραστικό έργο εξαιρετικού ρεαλισμού, απαλλαγμένο από συναισθηματισμούς, που τρέφονταν τόσο από τις επιστημονικές ανακαλύψεις όσο και από τη συνεχώς αυξανόμενη προσοχή που δινόταν στα ζώα και την κτηνοτροφία.
«Ο ρεαλισμός της είναι ο τρόπος της για να τους δείξει τον σεβασμό της», αναφέρει η Leïla Jarbouai, επιμελήτρια της έκθεσης που είναι αφιερωμένη στη Γαλλίδα καλλιτέχνιδα του 19ου αιώνα στο Musée d’Orsay. «Μεταφέρει την έκφραση της ψυχής τους μέσα από τα μάτια και τις στάσεις τους, ζωγραφίζοντάς τους προσεκτικά και πιστά. Από μόνα τους αποτελούν θέματα».
Μέσω της μεγάλης τεχνικής της δεξιοτεχνίας, μπορούσε αγγίζοντας σχεδόν την τελειότητα να απεικονίζει τόσο την ανατομία όσο και την ψυχολογία των ζώων. Έχτισε τη ζωή και το έργο της γύρω από τα ζώα, με τα οποία περιτριγυριζόταν μέχρι που απέκτησε ένα μεγάλο θηριοτροφείο. Τα πολλά της ταξίδια της έδωσαν την ευκαιρία να τα μελετήσει σε βάθος: στην Auvergne, στο Nivernais, στα Πυρηναία, καθώς και στη Σκωτία, επέδειξε μια ακόρεστη περιέργεια για την ποικιλομορφία των ειδών και των βιοτόπων τους. Τη γοήτευε επίσης η άγρια ομορφιά της αμερικανικής Δύσης και οι κάτοικοί της, άνθρωποι ή μη, έστω και αν δεν κατάφερε ποτέ να πάει εκεί. Γοητευμένη από τα ζώα, η Bonheur είχε συγκεντρώσει γύρω της, στο κτήμα της στο By, ένα τρομερό θηριοτροφείο, που περιελάμβανε δεκάδες διαφορετικά είδη, όπου σκύλοι, ελάφια και άγρια ζώα ζούσαν ελεύθερα δίπλα-δίπλα. Γνωστές επίσης ήταν και οι θέσεις της για την υπεράσπιση του δάσους του Fontainebleau, μια δασική όαση 60 περίπου χλμ έξω από το Παρίσι.
Η Bonheur πέρασε μια ολόκληρη ζωή μελετώντας τα ζώα. Εκπαιδευμένη από τον πατέρα της κατά την εφηβεία της, άρχισε να αντιγράφει έργα του Λούβρου, σχεδιάζοντας και ζωγραφίζοντάς τα με φωτογραφική ακρίβεια. Πεπεισμένη ότι τα ζώα έχουν ψυχή, συχνά τα απεικόνιζε να κοιτούν τον θεατή κατάματα, σαν να ήταν άνθρωποι.
Η έκθεση καλύπτει το εύρος της μακράς καριέρας της Bonheur, περιλαμβάνοντας έργα διαφορετικά μεταξύ τους: από τη μία μεριά ένας πίνακας με δύο κουνέλια να τσιμπολογούν ένα καρότο που παρουσίασε στο Σαλόνι του Παρισιού όταν ήταν 19 ετών και από την άλλη, ένα πορτρέτο του “Buffalo Bill” Cody έφιππου, με τον οποίο έγινε φίλη όταν πραγματοποίησε την έκθεση «Άγρια Δύση» στο Παρίσι κατά τη διάρκεια της Παγκόσμιας Έκθεσης το 1889, αλλά και φωτογραφίες κυανοτυπίας με τις οποίες πειραματίστηκε στην μετέπειτα ζωή της.
Κατά τη διάρκεια της ζωής της, η Bonheur έγινε πολύ διάσημη και πολύ πλούσια. Της απονεμήθηκε μάλιστα και το παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής – η πρώτη γυναίκα που έλαβε το μετάλλιο για επιτεύγματα στις τέχνες. Την αποθέωσαν βασιλείς και πολιτικοί άνδρες. Μια ποικιλία τριαντάφυλλου πήρε το όνομά της.
Πολύ νωρίς στην καριέρα της, η Bonheur αποφάσισε να πουλάει τα έργα της απευθείας σε ιδιώτες του εξωτερικού και αρνήθηκε να εκθέσει στο Σαλόνι του Παρισιού ή να ενταχθεί σε κάποιο καλλιτεχνικό κίνημα. Το έργο της απορρίφθηκε ως «κακόγουστο» στη Γαλλία, όπου οι εικόνες ζώων δεν απολάμβαναν ποτέ το κύρος της ιστορικής ζωγραφικής και της προσωπογραφίας.
«Οι Γάλλοι επισκέπτες δεν γνώριζαν πια το έργο της», αναφέρει η Leïla Jarbouai. «Γνώριζαν τη γυναίκα, τον θρύλο, καλύτερα από την τέχνη της». Στη συνέχεια ήρθε ο θρίαμβος του ιμπρεσιονισμού, ο οποίος κυριολεκτικά εξαφάνισε το υπερρεαλιστικό της έργο.
Η ιστορία του μεγαλύτερου και διασημότερου πίνακα της, “The Horse Fair,” («Το πανηγύρι των αλόγων»), ο οποίος απεικονίζει την αγορά αλόγων στο Παρίσι σαν να επρόκειτο για σκηνή μάχης, δείχνει πόσο υποτιμήθηκε στη Γαλλία. Το μουσείο τέχνης στο Μπορντώ, την πόλη όπου γεννήθηκε η Μπονέρ, απέρριψε την προσφορά για την αγορά του πίνακα- αντ’ αυτού, ο πίνακας αγοράστηκε από έναν έμπορο τέχνης και άλλαξε χέρια αρκετές φορές πριν τον αποκτήσει ο Κορνήλιος Βάντερμπιλτ Β’ το 1887 σε δημοπρασία για 53.000 δολάρια, ένα υπέρογκο ποσό για την εποχή εκείνη. Τον δώρισε αμέσως στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης, όπου εκτίθεται σήμερα. Ο πίνακας, ο οποίος έχει πλάτος 16,5 πόδια και ύψος οκτώ πόδια, δεν περιλαμβάνεται στην έκθεση του Musée d’Orsay. Ωστόσο, μια ολόκληρη αίθουσα είναι αφιερωμένη σε αυτόν, συμπεριλαμβανομένης μιας διαδραστικής οθόνης – η μία είναι σχεδόν ίδια σε μέγεθος με το τελικό έργο.
Η έκθεση αυτή επιτρέπει στο κοινό να (ξανα)ανακαλύψει τη δύναμη και τον πλούτο του έργου της, συγκεντρώνοντας και επιλέγοντας από το τεράστιο corpus της καλλιτέχνιδας μια απαιτητική επιλογή 200 περίπου έργων (πίνακες ζωγραφικής, γραφικές τέχνες, γλυπτά, φωτογραφίες ) από τις σημαντικότερες δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πληροφορίες έκθεσης
Rosa Bonheur (1822-1899)
Musée d’Orsay, Παρίσι | 18 Οκτωβρίου, 2022 -15 Ιανουαρίου, 2023
