Η Jude Kelly είναι από εκείνες τις προσωπικότητες που δεν χρειάζεται να υψώσουν τη φωνή τους για να ακουστούν. Με λόγο καθαρό, ουσιαστικό και βαθιά ανθρώπινο, μιλά για τις γυναίκες, την τέχνη, την κοινωνική αλλαγή και τις προσωπικές απώλειες που μπορούν να μετατραπούν σε συλλογικά καλέσματα για δράση. Ως ιδρύτρια του WOW – Women of the World Festival, έχει ταξιδέψει σε δεκάδες χώρες, έχοντας ως αποστολή να ανοίξει χώρους – φυσικούς και συμβολικούς – όπου οι γυναίκες όλων των ηλικιών και ιστοριών μπορούν να ακουστούν, να συναντηθούν, να διεκδικήσουν.
Από τις θεατρικές σκηνές του Λονδίνου μέχρι τα διεθνή φεστιβάλ, η Jude Kelly δεν έπαψε ποτέ να πιστεύει ότι η τέχνη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Με θητεία ως καλλιτεχνική διευθύντρια του Southbank Centre – του μεγαλύτερου πολιτιστικού οργανισμού της Ευρώπης – και μια μακρά πορεία στο θέατρο, η Kelly έχει αφιερώσει τη ζωή της στη δημιουργία χώρων που ενώνουν: ανθρώπους, ιδέες, φωνές. Το 2010, ίδρυσε το WOW – Women of the World Festival, ένα παγκόσμιο κίνημα που ξεκίνησε από μια απλή, αλλά ριζοσπαστική ιδέα: ότι οι ιστορίες, τα δικαιώματα και οι δυνατότητες των γυναικών πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου. Σήμερα, το WOW έχει παρουσιαστεί σε πάνω από 30 χώρες και συνεχίζει να επεκτείνεται, ακολουθώντας τη δυναμική της κοινότητας και των καιρών.
«Δεν είναι ένα συμπόσιο, δεν είναι μια διάσκεψη όπως συνηθίζω να λέω. Το WOW Festival είναι μια γιορτή, εσωκλείει θέματα που δεν θα περίμενε κανείς να ακούσει», μοιράζεται με ενθουσιασμό η Jude Kelly βλέποντας το απολογιστικό video της περυσινής διοργάνωσης στo πλαίσιo της συνέντευξης Τύπου που παραχωρήθηκε πριν λίγο καιρό στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) για την ανακοίνωση του προγράμματος WOW Athens 2025 που φιλοξενείται από τις 4 έως τις 7 Απριλίου στην Αθήνα στο ΚΠΙΣΝ.
«Βλέπεις ανθρώπους που κλαίνε με δάκρυα ενθουσιασμού, συγκίνησης και αναγνώρισης. Γιατί μπορούν να μιλήσουν για όλα όσα τους απασχολούν δίχως κάποιος να τους φέρεται ως πολίτη δεύτερης κατηγορίας. Όλες οι γυναίκες το έχουμε νιώσει αυτό – κάτι που συχνά και οι άνδρες το αντιλαμβάνονται. Ζώντας ανάμεσα σε άνδρες στη ζωή μου, βλέπω πως κι εκείνοι επιθυμούν να ζήσουν μια ευτυχισμένη ζωή, αλλά συχνά μπερδεύονται από τις κοινωνικές επιταγές που τους ζητούν να είναι “σωστοί” άνδρες. Μα τι σημαίνει, τελικά, “σωστός” άνδρας;
Από την άλλη, η διεκδίκηση της ισότητας για τις γυναίκες μοιάζει να έχει μετατραπεί σε πεδίο μάχης. Κάποια στιγμή, πολλές γυναίκες πίστεψαν πως έπρεπε να “φτάσουν” τους άνδρες. Κι όμως, υπήρξαν πολλοί άνδρες που με ελευθερία και σεβασμό άνοιξαν τον δρόμο. Αυτό που δεν συνειδητοποιήσαμε είναι πως το ζητούμενο δεν είναι να φτάσουμε εμείς, οι γυναίκες, τους άνδρες. Η ουσιαστική ανάγκη βρίσκεται στην αλλαγή και στην αναζήτηση μιας νέας, κοινής ισορροπίας», συνεχίζει.
Με αφορμή την παρουσία της στην Αθήνα μιλήσαμε μαζί της για τη δύναμη της τέχνης, τις στιγμές που τη διαμόρφωσαν και το συναίσθημα που θα ήταν το WOW, αν δεν ήταν φεστιβάλ αλλά καρδιακός παλμός.
Θυμάστε την πρώτη στιγμή που συνειδητοποιήσατε ότι θέλατε να αφιερώσετε τη ζωή σας στην τέχνη και την κοινωνική αλλαγή;
Νομίζω πως η πρώτη φορά που ήθελα να αφιερώσω τη ζωή μου στην τέχνη και την κοινωνική αλλαγή ήταν όταν ήμουν φοιτήτρια, σπουδάζοντας θέατρο στο πανεπιστήμιο. Μου είχαν προτείνει μια δουλειά για τις καλοκαιρινές διακοπές: να δουλέψω με νεαρά κορίτσια που είχαν διαγνωστεί με σοβαρές συμπεριφορικές διαταραχές. Τα κορίτσια αυτά ήταν έγκλειστα σε ένα ίδρυμα για άτομα με νοητική αναπηρία, παρόλο που στην πραγματικότητα ήταν κορίτσια που δεν είχαν καμία διέξοδο για τη δημιουργικότητά τους, τον θυμό τους, τα τραύματά τους ή τη βία που υπήρχε στα περιβάλλοντα μέσα στα οποία μεγάλωσαν. Πέρασα ένα καλοκαίρι κάνοντας μαζί τους θέατρο και τις είδα να μεταμορφώνονται σε άτομα με ιδέες, απόψεις, ενσυναίσθηση – και τελικά με αυτοσυμπόνοια. Εκείνη τη στιγμή ήξερα πως ήθελα να εξασφαλίσω ότι όλοι θα έχουν την ευκαιρία να επωφεληθούν από τον πλούτο που μπορεί να προσφέρει η τέχνη και η δημιουργικότητα.
Το WOW Festival έχει ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο. Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη στιγμή ή συνάντηση από αυτά τα ταξίδια που σας άλλαξε βαθιά;
Μία από τις πιο βαθιές στιγμές, ήταν όταν γνώρισα μια ομάδα γυναικών στο Μπαγκλαντές – όλες τους ήταν θύματα επιθέσεων με οξύ. Ήταν όλες σοβαρά παραμορφωμένες και, σε παρόμοιες συνθήκες, πολλοί άνθρωποι θα είχαν αποσυρθεί από τον κόσμο. Αντίθετα, εκείνες σχημάτισαν μια ομάδα και άρχισαν να πηγαίνουν μαζί σε σχολεία, μιλώντας στα παιδιά για τη βία, τον εξαναγκασμό, τον έλεγχο και τους κινδύνους – απευθυνόμενες τόσο σε αγόρια όσο και σε κορίτσια. Είναι μία από τις πολλές ιστορίες γυναικών στις οποίες συνέβησαν ακραία γεγονότα, που τις σημάδεψαν, αλλά τις ώθησαν να σταθούν όρθιες απέναντι στον κόσμο και να συμβάλουν στην αλλαγή. Ίσως όμως η πιο συγκλονιστική στιγμή, ήταν όταν η γυναίκα που θα διοργάνωνε το πρώτο WOW στο Πακιστάν δολοφονήθηκε εξαιτίας της ακτιβιστικής της δράσης.
Αν μπορούσατε να έχετε μια συνομιλία στη σκηνή του WOW με οποιαδήποτε γυναίκα – ιστορική ή σύγχρονη – ποια θα ήταν και τι θα τη ρωτούσατε;
Αν επρόκειτο να έχω μια τέτοια συνομιλία, νομίζω πως θα διάλεγα τη Mary Wollstonecraft, επειδή έγραψε το A Vindication of the Rights of Woman (Υπεράσπιση των Δικαιωμάτων της Γυναίκας). Θα ήθελα πολύ να μάθω αν θα πρόσθετε νέα δικαιώματα με βάση τις σημερινές συνθήκες – λαμβάνοντας υπόψη ζητήματα όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τη βία.
Τι είναι αυτό που κρατά τη «φλόγα» σας ζωντανή όταν πρόκειται για την υπεράσπιση των γυναικών και της αλλαγής;
Το γεγονός ότι, εδώ και 15 χρόνια, είχα τη δυνατότητα να γίνω μάρτυρας πραγματικής αλλαγής: πολύ μεγαλύτερη συμμετοχή, ενδυνάμωση και θετική, άμεση δράση για τα κορίτσια και τις γυναίκες σε όλους τους τομείς. Φυσικά, η φλόγα καίει πιο δυνατά τώρα, καθώς βλέπω και την αντίσταση που υψώνεται, αλλά και τις περιοχές που μπορεί να χαθούν αν δεν προσέξουμε.
Αν το WOW δεν ήταν φεστιβάλ αλλά ένα συναίσθημα, ποιο θα ήταν;
Αν το WOW ήταν συναίσθημα και όχι φεστιβάλ, θα ήταν ενθουσιασμός – γιατί το να φαντάζεσαι νέες ιδέες και νέες μελλοντικές δυνατότητες είναι πάντα κάτι συναρπαστικό.
