Το Βραβείο Τέχνης 2026 του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη κέρδισε το καλλιτεχνικό δίδυμο Caitlind r.c. Brown και Wayne Garrett από τον Καναδά για το έργο τους “Chronotopia”. Το Βραβείο Τέχνης υλοποιείται για έκτη χρονιά και δίνει την ευκαιρία σε σύγχρονους καλλιτέχνες να δημιουργήσουν μοναδικές εγκαταστάσεις γλυπτικής. Τα νικητήρια έργα εκτίθενται μόνιμα στον Άγιο Νικόλαο της Κρήτης και αποτελούν αναπόσπαστα κομμάτια της συλλογής του Ιδρύματος. Καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο καλούνται να συμμετάσχουν, δημιουργώντας έργα τέχνης ειδικά για τον διαγωνισμό.
Οι Caitlind r.c. Brown και Wayne Garrett κατάφεραν ανάμεσα σε 410 άλλες συμμετοχές να αποσπάσουν τη νίκη χάρη στη στιβαρή εννοιολογική προσέγγιση, τη σαφήνεια της καλλιτεχνικής γλώσσας, την τεχνική δεξιοτεχνία και τη βιωσιμότητα του έργου. Στο πλαίσιο αυτό μιλούν για το έργο τους, τη σημασία του, την επιρροή της Κρήτης σε αυτό και το Βραβείο Τέχνης.
Τι σημαίνει για εσάς η κατάκτηση του Βραβείου Τέχνης του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη;
Είναι μια απροσδόκητη τιμή να είμαστε οι νικητές του Βραβείου Τέχνης του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη, ειδικά γνωρίζοντας τον μεγάλο αριθμό καλλιτεχνών που υπέβαλαν υποψηφιότητα για το βραβείο. Πάνω απ’ όλα, μας δίνει απερίγραπτη χαρά η δημιουργία ενός τοποειδικού έργου τέχνης στον Άγιο Νικόλαο της Κρήτης, σε ένα μέρος που περιβάλλεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα, πουλιά, σαύρες, έναν όμορφο κήπο και μια παραλία γεμάτη παραθεριστές που απολαμβάνουν τον ήλιο.
Πώς θα περιγράφατε τη “Chronotopia” σε κάποιον που δεν την έχει βιώσει ποτέ;
Η “Chronotopia” είναι ένας λαμπερός φάρος που λάμπει από μια πλατφόρμα με θέα στη Μεσόγειο. Από μακριά, το έργο είναι μυστηριώδες και εφήμερο, καθώς τρέμει στον άνεμο. Καθώς πλησιάζετε, το υλικό του έργου αποκαλύπτεται. Μπορείτε να μπείτε κυριολεκτικά μέσα στο έργο, βυθίζοντας τους εαυτούς σας σε έναν κόσμο που περιβάλλεται από οπτικούς φακούς. Οι φακοί αποκαλύπτουν τον κόσμο γύρω σας με έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο τρόπο, όπως κάνει η ίδια η γη, η θάλασσα και ο ουρανός. Μέσα από τους φακούς μπορείτε να δείτε διαφορετικές πτυχές του τοπίου, που παραμορφώνονται και μετατοπίζονται μέσα από τα μάτια πολλών διαφορετικών «οπτικών συνταγών». Η εμπειρία είναι σαν να βρίσκεστε μέσα στο νερό ή σαν να είστε τυλιγμένοι στο φως. Τη νύχτα το έργο μεταμορφώνεται σε έναν γαλαξία αστρικού φωτός – μια εντελώς διαφορετική εμπειρία από την αισθητική της ημέρας.
Τι είναι αυτό που θέλετε να εκφράσετε μέσα από τη “Chronotopia”;
Η “Chronotopia” επιχειρεί να απεικονίσει την εμπειρία του «χρονότοπου» – τον πολύπλοκο τρόπο με τον οποίο ένας συγκεκριμένος τόπος μεταβάλλει τον χρόνο και ο χρόνος μεταβάλλει τον τόπο. Σε έναν αρχαίο και μυθολογικά σημαντικό τόπο, όπως η Κρήτη, είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς το δεύτερο, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο τόπος μεταβάλλει τον χρόνο είναι συχνά πιο αόρατος, πιο δύσκολος να κατανοηθεί. Με τη “Chronotopia” προσκαλούμε τον επισκέπτη να κοιτάξει μέσα από χιλιάδες φακούς για να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίον κατακερματίζουν τον κόσμο γύρω του σε μια σειρά «στιγμών» – κάθε μία από τις οποίες εκτυλίσσεται παράλληλα και παντοτινά, κάθε μία, ο δικός της γαλαξίας. Αυτή είναι μια εμπειρία του τόπου, την οποία σπάνια συλλογιζόμαστε, παγιδευμένοι στις μονόπλευρες αντιλήψεις των ανθρώπινων σωμάτων μας. Όμως, η γη, η θάλασσα και ο ουρανός βιώνουν τον χρόνο τόσο διαφορετικά μέσω της πέρα-από-τον-άνθρωπο τοπικότητάς τους. Ίσως ο χρόνος να εκτυλίσσεται ενιαία, ταυτόχρονα, παντού; Προσπαθούμε να μετατρέψουμε το μεταφυσικό σε κάτι φυσικό και να το μοιραστούμε μέσα από μια ανθρώπινη σκοπιά.
Πώς συμβάλλει η χρήση των οπτικών φακών στη σημασία του έργου;
Οι φακοί που χρησιμοποιούμε είναι ακατέργαστοι φακοί οράσεως από πολυανθρακικό. Αυτά τα οπτικά αντικείμενα χρησιμοποιούνται παραδοσιακά για τη διόρθωση της οράσεως. Οι συγκεκριμένοι φακοί έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν τους χρήστες να βλέπουν πιο καθαρά σε απόσταση, επιδιώκοντας μια κοινή αντίληψη της πραγματικότητας. Για εμάς αυτοί οι φακοί αντανακλούν μια έντονη επιθυμία που μοιράζονται πολλοί άνθρωποι: να διευρύνουμε την αντίληψή μας πέρα από τα όρια της δικής μας μονόπλευρης οπτικής, επιδιώκοντας μια κοινή ερμηνεία των χώρων που καταλαμβάνουμε συλλογικά.
Πώς επηρέασε η Κρήτη τη σύλληψη και την υλοποίηση του έργου τέχνης;
Κατά τον σχεδιασμό της “Chronotopia”, αντλήσαμε έμπνευση από την έντονη οπτική αισθητική της Κρήτης, σε συνδυασμό με μια πιο διακριτική μυθολογική σχέση με τον χρόνο. Ιδιαίτερα σημαντική για το έργο αυτό είναι η οπτική σύνδεση με το περιβάλλον, και ειδικότερα με την μπλε γραμμή του ορίζοντα της Μεσογείου.
Πού θα τοποθετούσατε ιδανικά το έργο και γιατί;
Το έργο σχεδιάστηκε έτσι ώστε να έχει θέα προς τον εντυπωσιακό μπλε ορίζοντα της Μεσογείου. Το έργο αλληλεπιδρά με τον συνδυασμό νερού, ουρανού και γης, επιτρέποντας να τα παρατηρείτε μέσα από τους φακούς σε διαφορετικούς συνδυασμούς. Το πιο σημαντικό είναι ότι επιλέξαμε μια τοποθεσία στο ξενοδοχείο Minos Palace που μπορεί να δει μακριά και περιβάλλεται από όσο το δυνατόν περισσότερα φυτά. Οι επισκέπτες περπατούν προς το έργο από μακριά, περιπλανώμενοι στους κήπους πριν ανακαλύψουν τη “Chronotopia” – μια μικρή περιπέτεια που οδηγεί προς το έργο.
Τι ενώνει εσάς τους δύο σε αυτή την κοινή καλλιτεχνική πρακτική;
Συνεργαζόμαστε εδώ και πάνω από 15 χρόνια και συχνά μας λένε ότι διαθέτουμε έναν μοναδικό συνδυασμό δυνατοτήτων. Τα υπόβαθρά μας καλύπτουν έναν συνδυασμό εννοιολογικής, τεχνικής και διοικητικής εμπειρίας – εκ των οποίων όλα είναι απαραίτητα για να είμαστε εικαστικοί καλλιτέχνες πλήρης απασχόλησης, ικανοί να εργαστούμε σε πολλά διαφορετικά πλαίσια (και χώρες!). Μας ενώνει η αγάπη για την εξερεύνηση νέων τόπων, την επίλυση προβλημάτων και τη γνωριμία με ανθρώπους. Για τον λόγο αυτό, το έργο μας είναι συχνά ανθρωποκεντρικό και τοποειδικό. Προσπαθούμε να ενσωματώνουμε το έργο μας σε κάθε μέρος που επισκεπτόμαστε. Έχουμε πάντα επίγνωση του γεγονότος ότι εμείς (και, κατ’ επέκταση, το έργο μας) είμαστε φιλοξενούμενοι στη γη. Είναι ένα απίστευτο προνόμιο να μας προσκαλούν να εργαστούμε σε μέρη που κόβουν την ανάσα – όπως η Κρήτη! – και επιδιώκουμε το έργο μας να αντανακλά τη γενναιοδωρία των τόπων που καταλαμβάνουμε, επιτρέποντας στους επισκέπτες να δουν οικείες πτυχές του δικού τους τόπου με καινούργια μάτια.
Οι Caitlind r.c. Brown και Wayne Garrett συνεργάζονται από το 2010 με έμφαση σε in situ εγκαταστάσεις και τέχνη στον δημόσιο χώρο. Μαζί έχουν εκθέσει έργα στην Ιαπωνία, την Κίνα και την Τουρκία μεταξύ άλλων. Το υπόβαθρο της Caitlind r.c. Brown σε πολιτιστική διοργάνωση και η εκπαίδευση του Wayne Garrett ως τεχνικός μηχανουργός και μουσικός της τζαζ δίνουν μια ξεχωριστή διάσταση στην καλλιτεχνική τους πρακτική. Στη “Chronotopia” αποτυπώνεται ακριβώς αυτό το διεπιστημονικό πλέγμα μέσω των φωτοτοπικών ιδιαιτεροτήτων της που δοκιμάζουν την ανθρώπινη αντίληψη.
