Τι σημαίνει «ασφαλής χώρος»; Πρόκειται για ένα φυσικό σημείο, μια αίσθηση, μια μνήμη ή μια διαρκή αναζήτηση; Η φωτογράφος Μαριλένα Γρίσπου παρουσιάζει το προσωπικό της project “SAFE SPACE” ξεκινώντας από μια βαθιά προσωπική εμπειρία απώλειας αυτής της αίσθησης. Μέσα από 25 γυναικεία πορτραίτα, καταγράφει τη διαδρομή της αναζήτησης και της επαναδιαπραγμάτευσης του «ασφαλούς χώρου», αποτυπώνοντας όχι μόνο τη σχέση των γυναικών με το περιβάλλον τους, αλλά και την εσωτερική τους γεωγραφία.
Η έκθεση παρουσιάζεται στο πλαίσιο του WOW Festival Athens, ενός φεστιβάλ αφιερωμένου στη γυναικεία ενδυνάμωση και την πολυφωνία. H δουλειά της Mαριλένας Γρίσπου δεν λειτουργεί απλώς ως ένα σύνολο δυνατών εικόνων, αλλά ως ένα κάλεσμα για συνειδητοποίηση και δράση. Η φωτογραφία της δεν αφηγείται μόνο ιστορίες, αλλά μας ωθεί να σκεφτούμε, να αναρωτηθούμε και να υπερασπιστούμε την ύπαρξη χώρων—φυσικών ή νοητών—όπου μπορούμε να αισθανόμαστε προστατευμένοι, ελεύθεροι και δυνατοί. Ταυτόχρονα μοιράζεται τη δική της διαδρομή, τη δύναμη της φωτογραφίας ως μέσο αφήγησης και το πώς η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στο προσωπικό βίωμα και το συλλογικό συναίσθημα.
Η έννοια του «ασφαλούς χώρου» είναι ρευστή και προσωπική. Πώς ορίζατε το δικό σας “safe space” πριν την απώλειά του και πώς έχει μεταμορφωθεί μέσα από αυτή την αναζήτηση;
Ανακάλυψα το δικό μου “Safe Space” όταν άρχισα να μην αισθάνομαι ασφαλής. Παρατηρούσα μια έντονη ανάγκη να είμαι κοντά σε αυτό όταν βρισκόμουν σε κατάσταση συναγερμού. Πριν από αυτό το βίωμα δεν μου είχε περάσει από το μυαλό πως συνειδητά έχω δημιουργήσει ένα τέτοιο πλαίσιο. Το δικό μου “Safe Space” είναι ο σκύλος μου ο Μάρλεϊ. Πάντα περνούσα χρόνο μαζί του επειδή μου ήταν απλώς ευχάριστο. Το διάστημα που άρχισα να μην νιώθω ασφαλής, παρατήρησα πως η ανάγκη μου να είμαι κοντά του ολοένα και μεγάλωνε. Σχετικά με την απώλεια του ασφαλούς μου χώρου, την συνειδητοποίησα όταν έπαψα να νιώθω ήρεμη και ασφαλής ακόμα και όταν βρισκόμουν δίπλα του. Τότε ήταν που κατάλαβα πως υπάρχει πρόβλημα και κάτι πρέπει να κάνω! Μέσα από αυτή την αναζήτηση ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο η σχέση μου με τον Μάρλεϊ…
Η φωτογραφία έχει τη δύναμη να συλλαμβάνει στιγμές, αλλά και να αφηγείται ολόκληρες ιστορίες. Πώς προσεγγίσατε φωτογραφικά το “SAFE SPACE” ώστε οι εικόνες να μιλούν πέρα από τις λέξεις;
Πριν σηκώσω την κάμερα για να φωτογραφίσω τα κορίτσια μέσα στο “Safe Space” τους, πάντα προσπαθούσα να αλληλεπιδράσω μαζί τους, να κάνουμε μία βόλτα, να μιλήσουμε και να γνωριστούμε, όσο το επέτρεπαν οι συνθήκες. Πιστεύω πως η δύναμη των εικόνων αυτών βρίσκεται αρχικά στο θάρρος των κοριτσιών να μοιραστούν κάτι τόσο προσωπικό. Στην συνέχεια, η ηρεμία που αποτυπώνεται στα πρόσωπά τους, για εμένα κάνει τις εικόνες να μιλούν από μόνες τους. Θέλω για άλλη μια φορά να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ που μοιράστηκαν το “Safe Space” τους μαζί μου!
Στην έκθεση, αποτυπώνετε 25 γυναίκες που αναμετρώνται με τον εσωτερικό και τον εξωτερικό τους κόσμο. Τι ανακαλύψατε μέσα από τις ιστορίες τους; Υπήρξε κάτι που σας εξέπληξε ή σας άγγιξε βαθιά;
Αυτό που παρατήρησα είναι πως πολλά βιώματα και σκέψεις τους είναι κοινά, παρόλο που οι περισσότερες δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους. Δεν με εξέπληξε κάτι, μου φαίνεται λογικό, θα μπορούσε η καθεμιά από εμάς να ήταν στην θέση τους. Αυτό που συνειδητοποίησα είναι ότι οι περισσότερες κοπέλες, αν όχι όλες, δεν είχαν σκεφτεί ποιο είναι το “Safe Space” τους μέχρι να διαβάσουν το πρότζεκτ ή όσες το γνώριζαν από πριν είχαν βρεθεί και εκείνες όπως και εγώ σε κατάσταση συναγερμού.
Υπάρχει κάποια φωτογραφία στη σειρά που νιώθετε πως συμπυκνώνει περισσότερο από κάθε άλλη την έννοια του “SAFE SPACE“; Αν ναι, γιατί;
Επειδή το “Safe Space” είναι κάτι πολύ προσωπικό και κάθε άτομο το προσεγγίζει διαφορετικά, δεν υπάρχει κάποια φωτογραφία που αποτυπώνει καλύτερα την έννοιά του. Καθεμία είναι ξεχωριστή, όπως ξεχωριστό είναι κάθε κορίτσι.
Ως φωτογράφος, πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να μπείτε σε αυτόν τον ευαίσθητο διάλογο με τις γυναίκες που φωτογραφίζετε; Πώς δημιουργείτε έναν ασφαλή χώρο μπροστά στον φακό;
Το γεγονός ότι είμαι γυναίκα φωτογράφος έπαιξε σημαντικό ρόλο, όπως και το ότι εγώ ήμουν αυτή που επισκεπτόταν τον χώρο των κοριτσιών και όχι εκείνες έναν άγνωστο χώρο. Επίσης, βοηθούσε πολύ ότι έβγαζα την κάμερα να τις φωτογραφίσω, αφού πρώτα είχαμε γνωριστεί και είχαμε συζητήσει αρκετά, ή είχαμε πιει έναν καφέ μαζί νωρίτερα. Δεν υπήρχε πίεση για να πάρουν συγκεκριμένη πόζα ή να έχουν συγκεκριμένη εμφάνιση. Η καθεμία έφερνε την προσωπικότητά της μπροστά από το φακό.
Σας άλλαξε αυτή η δουλειά ως καλλιτέχνιδα; Αισθάνεστε ότι βρίσκεστε πιο κοντά στην προσωπική σας έννοια του “safe space” μετά από αυτό το project;
Με το project αυτό είχα την ανάγκη να υπενθυμίσω/υπογραμμίσω στις κοπέλες που συμμετέχουν αλλά και σε όποια/ον το δει, πως η έννοια του ασφαλούς χώρου είναι κάτι πρωταρχικό και πρέπει να παραμένει απαραβίαστο, πάντα. Πιστεύω πως όσο ταξιδεύει το project, η αγωνία μου να κρατάει η καθεμία το ασφαλές της μέρος ακέραιο ολοένα μικραίνει και μετατρέπεται σε ανακούφιση. Πιστεύω πως δεν έχει αλλάξει κάτι σε εμένα, απλώς εξωτερίκευσα και έκανα ύλη τις σκέψεις και τις αγωνίες μου, ενώ πλέον κρατάω συνειδητά απαραβίαστο το προσωπικό μου “Safe Space”.
Σε μια εποχή όπου κατακλυζόμαστε από εικόνες, τι κάνει μια φωτογραφία πραγματικά δυνατή και ικανή να μεταφέρει βαθιά μηνύματα;
Πιστεύω πως είναι ένα συνδυασμός πολλών παραγόντων. Ο κύριος είναι η σύλληψη της ιδέας, και έπειτα προστίθενται η σύνθεση, το φως, το κάδρο, το συναίσθημα, η ατμόσφαιρα και η έκφραση των εικονιζόμενων.
Αν μπορούσατε να μεταφέρετε ένα μόνο συναίσθημα στους θεατές της έκθεσης, ποιο θα ήταν αυτό;
Δύναμη
Μαριλένα Γρίσπου | Σύντομο βιογραφικό σημείωμα
Η Μαριλένα Γρίσπου είναι φωτογράφος με έδρα την Αθήνα. Σπούδασε Φωτογραφία στο Πανεπιστήμιο του Central Lancashire στο Ηνωμένο Βασίλειο και συνέχισε την εκπαίδευσή της στην Ακαδημία Δημιουργικής Φωτογραφίας Leica Academy στην Αθήνα. Παράλληλα, έχει εμβαθύνει στον κινηματογράφο και την οπτικοακουστική αφήγηση μέσα από περαιτέρω σπουδές, αναπτύσσοντας ένα πολυδιάστατο καλλιτεχνικό έργο. Το portfolio της περιλαμβάνει συμμετοχές σε φεστιβάλ, κοινωνικά πρότζεκτ και εκπαιδευτικές δράσεις. Στο επίκεντρο της δουλειάς της βρίσκεται πάντα η αφήγηση μέσα από την εικόνα, αξιοποιώντας τόσο την αναλογική όσο και την ψηφιακή φωτογραφία, καθώς και σύγχρονες τεχνικές post-production..
