Πέθανε στα 41 της χρόνια, αφήνοντας πίσω της έξι μυθιστορήματα, που θεωρούνταν «μικρά» σύμφωνα με τα λογοτεχνικά πρότυπα της εποχής. Τα θέματά της ήταν εξίσου περιορισμένα: η ζωή της αγγλικής αριστοκρατίας στις νότιες κομητείες, οι συνετές ερωτικές σχέσεις στο Σάρεϊ, το Χερτφορτσάιρ και το Μπαθ, όπου ο ρομαντισμός και η οικονομική σταθερότητα βρίσκονταν σε πλήρη αρμονία. Λίγο πριν τον θάνατό της, είχε τη χαρά να δει το έργο της να αποσπά θετικές κριτικές, να έχει σταθερές, αν και όχι αξιοθαύμαστες πωλήσεις, και να θαυμάζεται από ένα απαιτητικό αναγνωστικό κοινό.
Η Τζέιν Όστεν υπήρξε πρωτοπόρα στη μυθοπλασία, ανοίγοντας νέους δρόμους στη θεματολογία και το υφολογικό λογοτεχνικό πεδίο. Είδε ότι τα καθημερινά γεγονότα σε συνηθισμένα μέρη μπορούσαν να αποτελέσουν υλικό μυθοπλασίας. Αναγνώρισε με τη διεισδυτική της ματιά στη βαρετή καθημερινότητα μικρά θαύματα.
«Οι ηρωίδες της έχουν πλούσια εσωτερική ζωή, που αποτυπώνεται στις σελίδες μέσα από ένα διαρκή διάλογο με τον εαυτό τους. Αντιμετωπίζουν τις καθημερινές απογοητεύσεις και την ανία της ζωής, ενώ νιώθουν τα όρια που τους επιβάλλει η κοινωνία. Παρόλο που η αφήγησή της και το ηθικό της σύστημα επικεντρώνονται στις εμπειρίες των γυναικών, τα μυθιστορήματά της αποτυπώνουν τη βαθύτερη επιθυμία του καθενός μας να ωριμάσει, να αλλάξει, να γίνει κάτι διαφορετικό. Και οι ανδρικοί χαρακτήρες της είναι αυθεντικοί και στις καλύτερες στιγμές τους διαθέτουν επίσης συναισθηματική νοημοσύνη», αναφέρει η Κάθριν Σάδερλαντ, καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας στο Κολλέγιο St Anne’s της Οξφόρδης για την Τζέιν Όστεν.
Στιγμές Δημιουργίας: Η Τζέιν Όστεν και η Τέχνη της Γραφής
Μια ολοκαίνουργια μόνιμη έκθεση με τίτλο «H Τζέιν Όστεν και η Τέχνη της Γραφής» φιλοξενείται στο σπίτι της συγγραφέως στο Chawton στην Αγγλία στο πλαίσιο του εορτασμού των 250ων ετών από τη γέννησή της. Η έκθεση εξερευνά τη συγγραφική της ιδιοφυΐα και την προσωπική της διαδικασία γραφής παρουσιάζοντας σπάνια χειρόγραφα, γράμματα και προσωπικά αντικείμενα που αποκαλύπτουν την εξέλιξή της ως συγγραφέας.
Βασιζόμενη στην εξαιρετική συλλογή του σπιτιού, η έκθεση ζωντανεύει τις διαδικασίες που χρησιμοποίησε για να αναπτύξει τα έργα της – από τα πρώτα της εφηβικά γραπτά μέχρι τα ώριμα μυθιστορήματά της, τις εμπνεύσεις, τις πρωτοποριακές τεχνικές και τη δημοσίευση.
Η Τζέιν Όστεν έζησε σε αυτό το εξοχικό σπίτι τα τελευταία οκτώ χρόνια της ζωής της. Εδώ άνθισε η συγγραφική της μαεστρία, εδώ ακόνισε το παρατηρητικό της βλέμμα για να αναδείξει τις κοινωνικές ανισότητες, να σχολιάσει την έννοια του γάμου και τις σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, εδώ αναθεώρησε και δημοσίευσε και τα έξι από τα παγκοσμίως αγαπημένα μυθιστορήματά της: Λογική και Ευαισθησία (1813), Περηφάνια και Προκατάληψη (1811), Μάνσφιλντ Παρκ (1814), Έμμα (1815), Το Αββαείο του Νορθάνγκερ και Πειθώ (1817 – εκδόθηκε μετά θάνατον).
Σε αυτό το ίδιο σπίτι, η έκθεση σήμερα εξυμνεί τη δημιουργική ιδιοφυΐα της Τζέιν Όστεν προβάλλοντας πόσο σοβαρά πήρε την τέχνη της συνδέοντας άμεσα τη δημιουργική διαδικασία της με τον οικιακό χώρο από τον οποίο προήλθε. Μέσα στον χώρο οι επισκέπτες μπορούν να περιηγηθούν στους ίδιους χώρους που εκείνη περπάτησε, ανάμεσα στα προσωπικά της αντικείμενα που διατηρούν την ατμόσφαιρα της εποχής.
Στην έκθεση παρουσιάζονται αντικείμενα που πιστεύεται ότι ενέπνευσαν τα γραπτά της, όπως οι σταυροί από τοπάζι που είχε χαρίσει στην Τζέιν και την αδελφή της, Κασσάνδρα, ο ναυτικός αδελφός τους, Τσαρλς το 1804 και που ενέπνευσαν τον κεχριμπαρένιο σταυρό που χάρισε στην ηρωίδα της Φάνι Πράις ο ναυτικός αδελφός της Γουίλιαμ στο βιβλίο της Μάνσφιλντ Παρκ. Μια συγγραφέας που φημίζεται για την έντονη παρατήρηση της καθημερινής ζωής με τους χαρακτήρες της συχνά να μην είναι απλώς προϊόντα της φαντασίας της, αλλά αντικατοπτρίζουν πραγματικούς ανθρώπους και καταστάσεις της εποχής της.
Η έκθεση επίσης, διερευνά το ευρύ και εκλεκτικό ανάγνωσμα της Τζέιν, αντλεί λεπτομέρειες σχετικά με τη δημιουργική πρακτική της Τζέιν από το χειρόγραφο του The Watsons, το οποίο δείχνει πώς η Όστεν επιμελούνταν τα κείμενά της, ακόμη και με χειροποίητες διορθώσεις και προσθήκες χαρτιών και το οποίο φυλάσσεται στη βιβλιοθήκη Bodleian, και εξετάζει τη λειτουργία των εκδόσεων.
Η έκθεση περιλαμβάνει τις πρώτες εκδόσεις των μυθιστορημάτων της και υλικά από το αρχείο του εκδότη της, John Murray, όπως λογαριασμούς και αποδείξεις πληρωμών, που φανερώνουν τη συνεργασία τους. Επίσης, παρουσιάζονται επιστολές της, οι οποίες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη ζωή και το έργο της, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο η αλληλογραφία εντάχθηκε στα μυθιστορήματά της ως αφηγηματική τεχνική.
Η Βιρτζίνια Γουλφ είχε επισημάνει το συναισθηματικό της βάθος, λέγοντας ότι οι ηρωίδες της είναι οι πιο ανθρώπινες που έχουν γραφτεί ποτέ ενώ ο Χάρολντ Μπλουμ την έχει εντάξει στους σημαντικότερους συγγραφείς της δυτικής λογοτεχνίας, δηλώνοντας ότι η Τζέιν Όστεν έχει καταστήσει την αγγλική λογοτεχνία αυτό που είναι σήμερα.
Η Τζέιν Όστεν γεννήθηκε στο Στίβεντον, μια μικρή πόλη στο Χάμσαϊρ της Αγγλίας, στις 16 Δεκεμβρίου 1775. Το σπίτι της οικογένειας Όστεν, όπου μεγάλωσε, ήταν γεμάτο βιβλία και ενεργή πνευματική ζωή, γεγονός που επηρέασε βαθιά τη λογοτεχνική της ανάπτυξη.
Αν και δεν γνώρισε μεγάλη αναγνώριση κατά τη διάρκεια της ζωής της, το έργο της έχει αποκτήσει τεράστια φήμη μετά τον θάνατό της, επηρεάζοντας πληθώρα συγγραφέων και έργων μέχρι σήμερα. Πέθανε το 1817 σε ηλικία 41 ετών από άγνωστη ασθένεια.
Σήμερα αυτό το σπίτι έχει μετατραπεί σε πολιτιστικό σύμβολο και παραμένει μία από τις πιο σημαντικές τοποθεσίες για τους λάτρεις της λογοτεχνίας και φυσικά της ίδιας της Όστεν.
Μια νέα έκδοση με αφορμή τα 250 χρόνια από τη γέννησή της
Στο πλαίσιο του εορτασμού των 250ων γενεθλίων της Τζέιν Όστεν το επόμενο έτος, ένα ξεχωριστό βιβλίο πρόκειται να εκδοθεί, το οποίο και θα κυκλοφορήσει τον Μάρτιο του 2025. Μέχρι τότε μπορούμε να θαυμάσουμε το ιδιαίτερο εξώφυλλο αλλά και να προπαραγγείλουμε το αντίγραφό του. Το βιβλίο A Jane Austen Year καταγράφει τη ζωή, το έργο και την κληρονομιά της αγαπημένης συγγραφέως μέσα από τις εποχές ενός έτους στο σπίτι της Τζέιν Όστεν, το μαγευτικό εξοχικό σπίτι στο Χαμσάιρ όπου έζησε και έγραψε.
Στις σελίδες του μπορεί κανείς να βυθιστεί στις επιστολές της Τζέιν προς την αδελφή της, να ανακαλύψει την ιστορία της έκδοσης του «Περηφάνια και Προκατάληψη» αλλά και να απολαύσει συνταγές που η ίδια η Τζέιν θα γνώριζε. Ο σχεδιασμός αντλεί έμπνευση από την αγάπη της Τζέιν Όστεν για τη φύση και την ύπαιθρο, με αναφορές σε φυτά και αντικείμενα που είχαν ιδιαίτερη σημασία στη ζωή της. Ανάμεσά τους είναι το τριαντάφυλλο Blush Noisette, που κοσμεί την είσοδο του σπιτιού της και εισήχθη στην Ευρώπη το 1817, το έτος που η συγγραφέας έφυγε από τη ζωή.
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται επίσης ένα φύλλο βελανιδιάς και ένα βελανίδι, μια αναφορά στο σερβίτσιο Wedgwood που ανήκε στις γυναίκες της οικογένειας Όστεν στο Chawton. Η ίδια η Τζέιν το αναφέρει σε επιστολή της προς την αδελφή της Κασσάνδρα το 1811:
«Τη Δευτέρα είχα την ευχαρίστηση να παραλάβω, να ξεπακετάρω και να εγκρίνω τα Wedgwood μας. Όλα έφτασαν με ασφάλεια και ταιριάζουν στο σύνολο, αν και πιστεύω πως θα μπορούσαν να μας στείλουν μάλλον μεγαλύτερα φύλλα, ειδικά σε ένα τέτοιο έτος με πλούσιο φύλλωμα όπως αυτό»
– Τζέιν Όστεν, 6 Ιουνίου 1811.
