Εθνικό Θέατρο- Δημόσια συζήτηση με θέμα «Ηλικία και Διακρίσεις»: Υπάρχει χάσμα ή δυνατότητες γεφύρωσης ανάμεσα στις γενιές;

Οι ταχείς ρυθμοί ανάπτυξης της τεχνολογίας, η επιμήκυνση του ορίου ζωής του ανθρώπου αλλά και η έντονη διαφορά ανάμεσα στις σύγχρονες γενιές, καθιστούν αυτό το ζήτημα πιο επίκαιρο από ποτέ

Φωτογραφίες: © Μιχάλης Αρχοντίδης

Η ομορφιά της συνύπαρξης των γενεών είναι σίγουρα το μήνυμα αλλά και η εικόνα που εντυπώθηκε μέσα μου φεύγοντας από την Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου πριν από λίγες ημέρες. Πρόσωπα που ανήκουν σε διαφορετικές γενιές, δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά πεδία με ανόμοια, ή και όχι βιώματα αλλά με κοινό προβληματισμό, τη συμπερίληψη, τη συνεργασία και την ενεργή δράση όλων των γενεών πάνω στην Κεντρική Σκηνή σε ένα έργο πιο αληθινό από ποτέ, σε ένα έργο καθημερινής αναπαράστασης, προβληματισμού, διαλόγου αλλά και σύμπλευσης.

«Ηλικία και Διακρίσεις» το ζήτημα της πρόσφατης συζήτησης, μετά από την πρωτοβουλία του Εθνικού Θεάτρου να αγγίξει φλέγοντα ζητήματα που απασχολούν την κοινωνία μέσα από ένα ευρύ κύκλο συνομιλιών. Οι ταχείς ρυθμοί ανάπτυξης της τεχνολογίας, η επιμήκυνση του ορίου ζωής του ανθρώπου αλλά και η έντονη διαφορά ανάμεσα στις σύγχρονες γενιές, καθιστούν αυτό το ζήτημα πιο επίκαιρο από ποτέ:

Βρίσκεται ένας άνθρωπος καθώς μεγαλώνει στο περιθώριο, και εκτός από την αγορά εργασίας; Μπορεί ένα δημιουργικό έργο να στηριχθεί στη συνύπαρξη διαφορετικών γενιών; Ποιες οι ηλικίες κατά τις οποίες οι προκλήσεις οξύνονται; Υπάρχουν σημάδια βελτίωσης για το μέλλον των γενεών σε κάθε επαγγελματική αρένα; To Θέατρο διαφέρει σε σχέση με άλλους επαγγελματικούς χώρους;

 

Το πάνελ των ομιλητών

 

Ηλικία και διακρίσεις, ένα άκρως επικαιρο ζήτημα – η απομόνωση των ηλικιακών άκρων

 

Κυρίαρχος παράγοντας που καθιστά επίκαιρο το ζήτημα της ηλικίας είναι η επέλαση της τεχνολογίας στη ζωή μας. Τεχνολογία που ενώ μπορεί και πρέπει να μας αφορά δυστυχώς είναι το πεδίο που δημιουργεί και τις περισσότερες ανισότητες. Οι νέοι και όλοι σχεδόν μέχρι την ηλικία των 55 ετών, είναι μυημένοι σχεδόν ολοκληρωτικά στην τεχνολογία, ειδικά σε ό,τι έχει σχέση με το Internet. Από τα 55 έτη και μετά η επαφή αυτή χάνεται. Τουλάχιστον αυτό αποτυπώνεται στις στατιστικές έρευνες:

«Υποκύπτουμε στη γοητεία της νεανικότητας κι αυτό αφήνει στη σκιά τους ηλικιωμένους. Σχεδόν μοιάζει σαν να υπάρχει ένας παράλληλος άλλος κόσμος, ένας αθέατος κόσμος για αυτές τις ηλικίες. Και εδώ εντοπίζεται και ένα παράδοξο: ενώ ο πληθυσμός γηράσκει, στις έρευνες συχνά καταγράφουμε τη συμπεριφορά σε σχέση με την τεχνολογία μέχρι τα 55. Τις επόμενες ηλικίες τις αγνοούμε, σα να μην είναι υπαρκτές», αναφέρει η Χριστίνα Καράμπελα Πρόεδρος ActionAid Hellas, Διευθύνουσα Σύμβουλος της εταιρίας κοινωνικής και εμπορικής έρευνας Qed και συγγραφέας.

 

Από αριστερά: Ο Σκηνοθέτης Ορέστης Σταυρόπουλος, η πρόεδρος της Action Aid Hellas και διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρίας κοινωνικής και εμπορικής έρευνας Qed, Χριστίνα Καράμπελα, και η γενική διευθύντρια στο Τμήμα Ανθρώπων και Κουλτούρας της «Παπαστράτος», Μαρία Πατακιούτη

 

Επιτακτική η ανάγκη για ουσιαστική δέσμευση μιας εταιρείας, ενός οργανισμού στις αξίες της συμπερίληψης, της ενσωμάτωσης και της διαφορετικότητας: «Δεν αρκεί να αναρτώνται σε ένα κάδρο σε τοίχο οι αξίες μιας εταιρείας αλλά πρέπει να διαποτίζουν τη συμπεριφορά, όλες τις πολιτικές και τις αποφάσεις. Σαφώς η τεχνολογία και η πρόοδος μπορεί να δημιουργήσουν κενά ανάμεσα στις γενιές αλλά με το σωστό πλαίσιο και την εκπαίδευση όλα μπορούν να ξεπεραστούν. Άλλωστε μην ξεχνάμε ότι μπορούμε όλοι να είμαστε προσαρμοστικοί και πως οι προκαταλήψεις είναι για να σπάνε», αναφέρει η γενική διευθύντρια στο Τμήμα Ανθρώπων και Κουλτούρας της «Παπαστράτος», Μαρία Πατακιούτη.

Και μία από τις προκαταλήψεις είναι πως η νέα γενιά επιλέγει την άνεση, είναι ευθυνόφοβη και επιδιώκει ισορροπία ανάμεσα στον προσωπικό χρόνο και την εργασία. Για αυτό άλλωστε και η νέα γενιά, είναι ένα από τα δύο ηλικιακά άκρα που θίγονται κυρίως: «Η ανεργία σε αυτά τα δύο άκρα είναι μεγαλύτερη από ότι στη μεσαία κατηγορία. Μάλιστα στην ηλικία των 55-64 που θεωρείται Hot Generation, δηλαδή μια γενιά που οι εταιρίες θέλουν να κρατήσουν, στην Αγγλία το ποσοστό προσβασιμότητας είναι 62%, στην Ελλάδα 52% ενώ στη Σουηδία φθάνει το 77%».

Από αριστερά: Αλίκη Ράγκου, Ορέστης Σταυρόπουλος, Χριστίνα Καράμπελα

Η νεαρότερη συνομιλήτρια του πάνελ Αλίκη Ράγκου, συνιδρύτρια Pop2See και φοιτήτρια στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών αναφέρει: «Υπάρχει το στερεότυπο της τεμπελιάς για εμάς τους νέους αλλά θα ήθελα να το διαψεύσω. Μεγαλώσαμε σε οικογένειες που οι γονείς δούλευαν με ταχείς ρυθμούς, ενώ μετά ήρθε η πανδημία και κλειστήκαμε στα σπίτια. Αντιληφθήκαμε λοιπόν τη σημασία της σωστής ισορροπίας ανάμεσα σε μια ευτυχισμένη προσωπική ζωή και την εργασία. Work Life Balance σημαίνει ότι δουλεύουμε όταν πραγματικά είναι σημαντικό και όταν τα πράγματα είναι πιο χαλαρά, μπορούμε να είμαστε σπίτι. Αυτό σημαίνει Work Life Empathy. H μόνη βεβαιότητα που έχουμε είναι η αλλαγή».

Μια άποψη με την οποία θα συμφωνήσει και η σκηνοθέτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια του Θεάτρου Τέχνης, Μαριάννα Κάλμπαρη αναφέροντας χαρακτηριστικά πως «Είναι πολύ επώδυνος ο αποκλεισμός των νέων. Έχουν πάρει στα χέρια τους έναν κόσμο δύσκολο στη πλοήγησή του».

 

Από αριστερά: H κοινωνιολόγος – γεροντολόγος και μέλος ΔΣ «50+ Hellas», Ελίζαμπεθ Μεσθεναίου, η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Θεάτρου Τέχνης Μαριάννα Κάλμπαρη, ο ηθοποιός Θέμης Πάνου

 

Mια αξιοσημείωτη έμφαση στην ουσία από τις νεότερες γενιές και στην αξία της ισορροπημένης ζωής. Ο νεαρός σκηνοθέτης Ορέστης Σταυρόπουλος θα συμφωνήσει και εκείνος με τη σειρά του δηλώνοντας πως: «Είναι δύσκολο στην Ελλάδα ένας νέος σκηνοθέτης να γίνει αποδεκτός από ένα σχήμα έμπειρων ηθοποιών, όσο κι αν οι καλλιτέχνες είναι πιο γενναιόδωροι προς τους νέους».

Μια άλλη προκατάληψη είναι ότι τα άτομα άνω των 75 ετών χάνουν τις ικανότητές τους. Ζούμε στην εποχή των αντιφάσεων: «Διαθέτουμε δισεκατομμύρια στη βιαμηχανία ομορφιάς και αντιγήρανσης για να ζούμε καλύτερα. Και φθάνει ο άνθρωπος τελικά στην ηλικία των 70 ετών και απαξιώνεται. Ο απόλυτος κοινωνικός ρατσισμός. Την ίδια στιγμή που το 70% του πλούτου στον δυτικό κόσμο βρίσκεται στα χέρια ανθρώπων που ανήκουν στο ηλικιακό φάσμα των 75+. Είναι οι άνθρωποι που καθορίζουν την πορεία του κόσμου, λαμβάνουν τις πιο σημαντικές αποφάσεις. Διόλου τυχαία που στην Αμερική τα άτομα 75+ θεωρούνται η πιο δυναμικά ανερχόμενη ηλικιακή κατηγορία», προσθέτει η Κλαίρη Οικονομίδου, Καθηγήτρια Οικονομικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.

 

Είναι άραγε το θέατρο εξαίρεση στις προκλήσεις του δημογραφικού;

 

Το θέατρο φυσικά και δεν αποτελεί εξαίρεση στο ζήτημα αυτό και όπως θα επιβεβαιώσει με τα στατιστικά στοιχεία η Κλαίρη Οικονομίδου, μόλις το 11% των ρόλων στον βρετανικό κινηματογράφο δίνονται σε άτομα πάνω των 65 ετών. Στην Αμερική, το 40% των ταινιών που γυρίζονται και έχουν χαρακτήρες που βρίσκονται στην τρίτη ηλικία έχουν συνήθως ένα αρνητικό πρόσημο, ένα τραύμα: «Δείχνουν ανθρώπους με άνοια, κατάθλιψη, ψυχολογικά προβλήματα γεγονός που σημαίνει ότι η ίδια η βιομηχανία δίνει τα λάθος μηνύματα, στον ίδιο τον χώρο του πολιτισμού που αποτελεί τον καθρέφτη μιας κοινωνίας», αναφέρει η Κλαίρη Οικονομίδου.

Οι εκπρόσωποι του θεάτρου σε αυτή τη συνάντηση θα καταθέσουν διαφορετικές απόψεις ανάλογα με τα προσωπικά τους βιώματα αλλά όλοι θα συμφωνήσουν ότι μόνο οι συνεργασίες μπορούν να πάνε τα πράγματα μπροστά. 

«Προσωπικά δεν έχω βιώσει καμία διάκριση. Αντίθετα περνάω υπέροχα με τους νέους συναδέλφους δίπλα μου. Οι επαγγελματικές συνευρέσεις μου είχαν τον ίδιο ρυθμό σήμερα στα δεύτερα ‘ήντα’ μου, με τα πρώτα μου και μάλιστα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Μπορεί να έχουμε διαπιστώσει στο θέατρο τη χρησιμότητα της σοφίας που φέρνει η ηλικία. Όλα αυτά βέβαια τα μοιράζομαι από παρατήρηση. Μεγαλώνοντας, ζιζανεύεσαι, πειραματίζεσαι, ταξιδεύεις, προχωράς», αναφέρει η ηθοποιός Αλίκη Αλεξανδράκη.

Θέμης Πάνου, Αλίκη Αλεξανδράκη, Κλαίρη Οικονομίδου

«Το θέατρο από τη φύση του έχει την ανάγκη του διαλόγου και της συνύπαρξης των διαφορετικών γενεών. Δυστυχώς μόνο σε κοινωνικό επίπεδο εξακολουθεί να υπάρχει πίεση για το πώς φαίνεσαι. Κάτι που πρέπει να διεκδικήσουμε σε αυτή τη ζωή πως δεν είναι ντροπή να μεγαλώνεις», συμπληρώνει η Μαριάννα Κάλμπαρη. 

Από την άλλη πλευρά ωστόσο, ο ηθοποιός Θέμης Πάνου εξηγεί με γλαφυρό τρόπο το παράδοξο του επαγγέλματος του ηθοποιού: «Η ουσιαστική υποκριτική ωριμότητα έρχεται στην τρίτη ηλικία όταν σε άλλα επαγγέλματα οι περισσότεροι συνταξιοδοτούνται. Όσοι φυσικά κατορθώσουν να φτάσουν στη τρίτη ηλικία και είναι ενεργοί στο επάγγελμα σημαίνει πως έχουν διανύσει όλη την επικράτεια της αποτυχίας και των ταπεινώσεων και έχουν συμβιβαστεί. Και φθάνοντας τελικά εκεί, πρέπει να έχεις μια νεανικότητα, μια αθλητική ψυχή και ταυτόχρονα μια ωριμότητα. Είναι πολύ αντιφατικά όλα αυτά. Κι όλα αυτά όχι για να κάνει τέχνη, αλλά για να βγάλεις το μεροκάματο. Δεν είμαστε επομένως χώρος ο κατάλληλος για να αντλήσει κανείς ένα παράδειγμα ενώ το άλλο παράδοξο είναι ότι γινόμαστε χώρος δοκιμής και πειραματισμών των εργασιακών σχέσεων».

 

Επόμενα βήματα και προκλήσεις

 

Η γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στις γενιές και η δημιουργική, ουσιαστική συνύπαρξή τους κρίνεται επιτακτική. Αργά αλλά σταθερά όλα δείχνουν να αλλάζουν, κυρίως στις μεγάλες εταιρίες με τις μικρότερες να ακολουθούν λίγο πιο δειλά. «Αναγκαστικά οι εταιρείες στρέφονται σε μεγαλύτερες ηλικίες καθώς ζούμε σε ένα κόσμο που απαιτεί γνώση και εμπειρία», αναφέρει η Μαρία Πατακιούτη ενώ η συντονίστρια της συζήτησης Μαριάννα Σκυλακάκη, Οικονομολόγος, Εκδότρια και CEO της αθηΝΕΑς θα καταθέσει το σημαντικό εργαλείο του Mentoring προς αυτή την κατεύθυνση, την ανάπτυξη δηλαδή μιας προσωπικής επιμορφωτικής σχέσης μεταξύ ενός έμπειρου επαγγελματία κι ενός λιγότερο έμπειρου επαγγελματία.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Κάθε Σάββατο θα λαμβάνετε στο e-mail σας το newsletter του ελc με τις προτάσεις μας για την εβδομάδα!

Podpourri. Ιστορίες που ακούγονται

Ακολουθήστε το ελculture.gr στο Google News

το ελculture σας προσκαλεί σε εκδηλώσεις

ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.