Σε ένα καρμικό σχεδόν ραντεβού με τον χρόνο, το αριστούργημα του Τόμας Γκένσμπορο «Το γαλάζιο αγόρι», 100 περίπου χρόνια μετά την απομάκρυνσή του από το Ηνωμένο Βασίλειο, επιστρέφει μεγαλοπρεπώς στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου στην Τραφάλγκαρ Σκουέρ.
To έργο που αρχικά βρισκόταν στην κυριότητα του Δούκα του Γουέστμινστερ, είχε πουληθεί στον Αμερικανό μεγιστάνα των σιδηροδρόμων Χένρι Χάντινγκτον και έναν από τους πιο αξιόλογους συλλέκτες τέχνης της εποχής, στη τιμή των $728 χιλ. ($9.29 εκ. σήμερα) το 1922 προκαλώντας μεγάλη δυσφορία στους Βρετανούς που ένιωσαν ότι έχαναν ένα τεράστιο εθνικό θησαυρό και έκτοτε, αποτελούσε σημείο τεράστιου ενδιαφέροντος στη Βιβλιοθήκη Χάντινγκτον στο Σαν Μαρίνο της Καλιφόρνια.
Πριν την απομάκρυνσή του τότε από τη Βιβλιοθήκη, περισσότεροι από 90.000 λάτρεις της τέχνης και του έργου το επισκέφθηκαν ενώ ο τότε Διευθυντής της Τσάρλς Χολμς σημείωσε στο πίσω μέρος του κάδρου του “au revoir” – καλή αντάμωση.
Η δημόσια αντίδραση στην αναχώρηση του πίνακα για την Αμερική ήταν ένας συνδυασμός θλίψης, θυμού, απογοήτευσης και εθνικής υπερηφάνειας. Για να κατανοήσουμε αυτήν την απάντηση, πρέπει να γνωρίζουμε την εξαιρετική φήμη του έργου για περισσότερα από 150 χρόνια από τη δημιουργία του. Το Γαλάζιο Αγόρι είχε καταφέρει να γίνει σύμβολο εθνικής υπερηφάνειας και ομορφιάς του βρετανικού λαού, σε μια εποχή που μόλις είχαν αρχίσει να γιατρεύουν τα μεγάλα τραύματα από τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο που μόλις πριν μερικά χρόνια είχε λάβει τέλος (1914-1918).
«Πρόκειται για μια μοναδική ευκαιρία για τους επισκέπτες της Πινακοθήκης να θαυμάσουν ένα έργο τόσο εκθαμβωτικά όμορφο, όσο αυτό του Γκένσμπορο. Ένα έργο ανώτατης κομψότητας και δίχως καμία αμφιβολία, ένα αριστούργημα της βρετανικής τέχνης», δήλωσε ο Gabriele Finaldi, διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης του Λονδίνου.
Η Karen R. Lawrence, πρόεδρος της Βιβλιοθήκης Χάντινγκτον, σε δηλώσεις της ανέφερε: «Δεδομένης της εμβληματικής θέσης που κατέχει το έργο The Blue Boy στην Πινακοθήκη, αυτός ο δανεισμός του είναι μεγάλης και συμβολικής αξίας. Ελπίζουμε ότι αυτή η συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη θα πυροδοτήσει νέες συζητήσεις, και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού».
To έργο είναι ένα από τα πιο διάσημα έργα του Γκένσμπορο, και εικάζεται πως είναι είναι το πορτρέτο του Jonathan Buttle (1752-1805), γιου ενός πλούσιου εμπόρου της εποχής. Μια εξαιρετική σε κάθε λεπτομέρεια αποτύπωση των κουστουμιών της εποχής με εντυπωσιακά χρώματα.
Ο Γκένσμπορο το ζωγράφισε ως απάντηση στην πεποίθηση του αντιπάλου του Sir Joshua Reynolds ότι τα δροσερά χρώματα χρησιμοποιούνται μόνο για την υποστήριξη ζεστών χρωμάτων. Πρωτοπαρουσιάστηκε στο κοινό στη Βασιλική Ακαδημία του Λονδίνου το 1770 με τον τίτλο «Πορτρέτο ενός νεαρού τζέντλεμαν» αλλά αμέσως του δόθηκε το όνομα «Το Γαλάζιο αγόρι» ένα όνομα που το ακολούθησε στην υπόλοιπη ζωή του και με το οποίο έχει γίνει διάσημο.
Το 2015, η Βιβλιοθήκη Χάντινγκτον με τους επιμελητές Catherine Hess και Melinda McCurdy, εκδίδουν ένα βιβλίο αφιέρωμα στο έργο με τίτλο Blue Boy & Co, το οποίο και ανοίγει με ένα λυρικό πρόλογο που με συγκινητικό τρόπο περιγράφει πώς η αναχώρηση του The Blue Boy του Τόμας Γκένσμπορο από την Αγγλία στη Νότια Καλιφόρνια τη δεκαετία του 1920 ανάδεψε τα συναισθήματα του βρετανικού κοινού λίγο μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτό που ακολουθεί είναι ένα απόσπασμα από τον πρόλογο.
“As a painting you must have heard a lot about me,
For I lived here for many happy years;
Never dreaming that you could ever do without me
Till you sold me in spite of all my tears.
It’s a long way from gilded galleries in Park Lane
To the Wild West across the winter sea.
If you don’t know quite what I mean,
Simply ask Sir Joseph Duveen
And he’ll tell you what he gave ’em for me.
For I’m the Blue Boy;
The beautiful Blue Boy;
And I am forced to admit
I’m feeling a bit depressed.
A silver dollar took me and my collar
To show the slow cowboys
Just how boys
In England used to be dressed.”
