Το ντοκιμαντέρ «Συνύπαρξη, Λέμε Τώρα!» (πρωτότυπος τίτλος “Coexistence, My Ass!”), της Άμπερ Φάρες, παρουσιάζει την πορεία μιας νέας γυναίκας, της Ισραηλινής Νόαμ Σούστερ-Ελιάσι, η οποία είχε προσπαθήσει ως ακτιβίστρια να επηρεάσει τα πράγματα για την κατάσταση στην πατρίδα της μέσω πιο διπλωματικών καναλιών, γρήγορα όμως κατάλαβε ότι η δυνατότητα επιρροής της έτσι ήταν εξαιρετικά περιορισμένη, ενώ αν ακολουθούσε άλλες οδούς, όπως το σταντ-απ και η χρησιμοποίηση με υπονομευτικά ειρωνικό τρόπο των σόσιαλ μίντια, μπορούσε τουλάχιστον να απευθυνθεί απευθείας στη συνείδηση και την αίσθηση δικαίου των ανθρώπων.
Αλλά δεν ξέρω αν αυτό είναι το βασικό στοιχείο στο ντοκιμαντέρ. Θεωρώ ότι το βασικό είναι η συνολική πολιτική της στάση. Δεν παρακολουθούμε μια γυναίκα που είναι «προοδευτικούλα». Παρακολουθούμε μια γυναίκα γεμάτη αιχμές, μια γυναίκα που δεν βάζει καθόλου νερό στο κρασί των απόψεών της, μια γυναίκα που πηγαίνει εντελώς ενάντια στο ρεύμα της δικής της κοινότητας, κοινωνίας, χώρας, μια γυναίκα που πάρα πολλοί από όσους τώρα τη χειροκροτούν, θαυμάζουν και βραβεύουν, μπορεί να τη θεωρούσαν μειοδότη ή προδότη αν επρόκειτο για τη δική τους χώρα και εκείνη ως πολίτης της μιλούσε έτσι εναντίον της.
Πρέπει δηλαδή να καταλάβουμε ότι, ακόμα κι αν τώρα συμφωνούμε μαζί της, δεν είμαστε ίδιοι. Ότι κάνει ό,τι πιο δύσκολο μπορεί να υπάρξει. Επιλέγει να τα βάλει «με τους δικούς της» ακόμα και σε καιρό πολέμου. Γιατί περισσότερο δικό της από τους δικούς της είναι το δίκαιο. Για εκείνη και για λίγους σαν εκείνη. Σε μια σκηνή θα μιλήσει με τον γιο μιας γυναίκας που σκότωσε η Χαμάς μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου του 2023. Της λέει ότι του έλεγαν, οργισμένα και σε στυλ «Τώρα κατάλαβες πια;», πως η μητέρα του υπερασπιζόταν μια ζωή αυτούς τους ανθρώπους και τώρα ήρθαν και τη σκότωσαν τυφλά και αδιάκριτα. Συνεχίζει λέγοντας ότι τους απάντησε πως η μητέρα του δεν υπερασπιζόταν τα δικαιώματά τους προκειμένου να μην τη σκοτώσουν σε περίπτωση επίθεσης, αλλά προκειμένου να πάψει να υπάρχει η ρίζα του κακού και οι αιτίες που οδηγούν σε τέτοιες επιθέσεις.
Σε μια άλλη σκηνή, πριν τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου, παρακολουθούμε μία από τις διαδηλώσεις Ισραηλινών πολιτών κατά του Νετανιάχου, διαδηλώσεις που λάμβαναν χώρα για εσωτερικά ζητήματα θεσμών και διαφθοράς. Είναι κι εκείνη παρούσα. Κάποιοι απ’ τους διαδηλωτές έρχονται και της την πέφτουν: «Τι φωνάζεις συνθήματα για την Παλαιστίνη; Το ζητούμενο εδώ είναι η Δημοκρατία, άσε την Παλαιστίνη ήσυχη, μην τα μπλέκεις». Τους απαντά αυτό που προτίμησαν να παραβλέψουν όσοι και στην Ελλάδα μετά την 7η Οκτωβρίου έλεγαν ότι το Ισραήλ είναι θύλακας δημοκρατίας στη Μέση Ανατολή: Για ποια Δημοκρατία μπορούμε να μιλάμε, όταν υπάρχει καθεστώς απαρτχάιντ, όταν η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Παλαιστινίων δίνει και παίρνει, όταν έχει επιβληθεί ένα ισοπεδωτικό εις βάρος τους καθεστώς;
Και προσωπικά, σε μια περίοδο που έχω φτάσει να αναρωτιέμαι τι απομένει σήμερα από την Αριστερά όταν τελειώνει η αυταρέσκεια και η αυτοϊκανοποίηση των μεγάλων λόγων κι η ευλαβική τήρηση των Γραφών (άλλων απαράλλακτων στους αιώνες, άλλων σε διαρκή αλλαγή ανά μερικούς μήνες) κι όταν το μόνο που μοιάζει να έχει απομείνει στους αριστερούς στην Ελλάδα σήμερα είναι να βρίσκουν ποιοι δεν είναι ή δεν είναι πια όσο αριστεροί οι ίδιοι (και οτιδήποτε άλλο απ’ το να είσαι ακριβώς τόσο αριστερός, σε μεταφέρει σχεδόν αυτόματα στο άλλο άκρο), το “Coexistence, My Ass!” και η στάση των δημιουργών και της πρωταγωνίστριας του ντοκιμαντέρ αποτελούν μια σχεδόν λυτρωτική υπενθύμιση ότι εξακολουθεί και έχει νόημα να είναι κανείς με αυτή την ιδεολογική πλευρά. Αλλά να είναι με αυτήν την ιδεολογική πλευρά με ποιον τρόπο;
Με τα λόγια της ίδιας της Νόαμ Σούστερ-Ελιάσι κατά την παραλαβή του Χρυσού Αλέξανδρου του Διεθνούς Διαγωνιστικού στο 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης:
«Ο πρώτος πολιτικός μου “δάσκαλος” είναι ο μπαμπάς μου, που είναι κι αυτός εδώ, όπως και η μαμά μου. Η πρώτη ανάμνηση που έχω από εκείνον είναι να μπαινοβγαίνει στις στρατιωτικές ισραηλινές φυλακές, επειδή αρνήθηκε να υπηρετήσει στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Ο ακτιβισμός μας, καθώς και το πώς διαμαρτυρόμαστε για την ισότητα και την ελευθερία, δεν εκφράζεται μόνο μέσα από μια διαδήλωση, μια δράση, μια ταινία ή ένα αστείο. Εκφράζεται κάθε μέρα μέσα από την εναλλακτική που οραματίζεσαι μέσα από το σώμα και τη γλώσσα σου, μέσα από τις καθημερινές επιλογές σου και το πώς αποφασίζεις να αξιοποιήσεις τα προνόμιά σου, ώστε να εξασφαλίσεις ότι μια μέρα οι Παλαιστίνιοι φίλοι σου θα είναι ελεύθεροι».
Όταν μόνταρε το ντοκιμαντέρ η σκηνοθέτις Άμπερ Φάρες, το σπίτι της στον Λίβανο βομβαρδιζόταν από τις ισραηλινές δυνάμεις. Χθες, παρά την εκεχειρία, είχαμε εκατοντάδες νέους νεκρούς από επιθέσεις του Ισραήλ στη Γάζα. Έχουμε δει αρκετά τους γονείς της Νόαμ στο ντοκιμαντέρ, έτσι ώστε όταν μετά στον λόγο της τους ευχαριστεί και τους δείχνει στο κοινό, η συγκίνηση είναι διπλή. Την μεγάλωσαν καλά, την μεγάλωσαν να είναι γενναία, πήρε και εκείνη με τη σειρά της την απόφαση να παλέψει ενάντια στη βαρβαρότητα, την αδικία και τον φυλετισμό. Και που την πήρε θα καταφέρει να αλλάξει κάτι; Δεν ξέρω. Ξέρω ότι ενώ έχει πάρα πολύ σημασία αν θα αλλάξει κάτι, την ίδια στιγμή δεν πρέπει να έχει. Ο καθένας κάνει ό,τι μπορεί και ότι του αναλογεί. Μερικοί, όπως εκείνη, και πολλά περισσότερα.
