Ένα νέο πρότζεκτ στη Φινλανδία θα φέρει κοντά καλλιτέχνες και επιστήμονες για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με την κλιματική κρίση.
Το Climate Clock θα αποτελεί ένα νέο, μόνιμο μονοπάτι δημόσιας τέχνης που θα διατρέχει την πόλη Όουλου, την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2026. Το μονοπάτι θα περιλαμβάνει επτά υπαίθριες εγκαταστάσεις ειδικά σχεδιασμένες για συγκεκριμένες τοποθεσίες, κάθε μία δημιουργημένη από ένα δίδυμο, καλλιτέχνη και επιστήμονα, αναδεικνύοντας τη φυσική ομορφιά της περιοχής. Οι καλλιτέχνες που έχουν αναλάβει την υλοποίηση αυτών των έργων θα συνεργαστούν με επιστήμονες κατά τη διάρκεια της δημιουργικής διαδικασίας, αποκτώντας νέες γνώσεις για την επιστήμη πίσω από τα ζητήματα του κλίματος στην περιοχή.
Πριν από μερικές ημέρες ανακοινώθηκαν τα ονόματα των καλλιτεχνών που έχουν επιλεγεί για το Climate Clock, οι οποίοι και θα συνεργαστούν με επιστήμονες για να δημιουργήσουν τις υπαίθριες εγκαταστάσεις, προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητες κάθε τοποθεσίας, τόσο σε φυσικά όσο και σε αστικά τοπία σε όλη την έκταση του δήμου και είναι οι: Ράντι Μπαμ (γεν. 1982, Νιγηρία/Ηνωμένο Βασίλειο), Ράνα Μπεγκούμ (γεν. 1977, Μπαγκλαντές/Ηνωμένο Βασίλειο), Τακαχίρο Ιβασάκι (γεν. 1975, Ιαπωνία), Γκάμπριελ Κούρι (γεν. 1970, Μεξικό/Βέλγιο), Άντι Λάιτινεν (γεν. 1975, Φινλανδία), Τελέβρο Καλάινεν & Όλιβερ Κόχτα-Καλάινεν (γεν. 1975, Φινλανδία και γεν. 1971, Γερμανία/Φινλανδία) και SUPERFLEX (ομάδα καλλιτεχνών, Δανία).
Το Όουλου, που απέχει μόλις 200 χιλιόμετρα από τον Αρκτικό Κύκλο, θερμαίνεται τέσσερις φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που το καθιστά κρίσιμο σημείο για να σταματήσουμε και να συλλογιστούμε την επείγουσα ανάγκη δράσης απέναντι στην κλιματική κρίση. Σε μια εποχή όπου οι ρυθμοί της σύγχρονης ζωής απέχουν πολύ από τον φυσικό ρυθμό της φύσης, αυτά τα έργα τέχνης λειτουργούν ως υπενθύμιση της ξεχασμένης σύνδεσής μας με τον φυσικό χρόνο.
Τα καλλιτεχνικά έργα και το όραμα του Climate Clock
Έξι μόνιμα έργα τέχνης θα τοποθετηθούν στις περιοχές Haukipudas, Kiiminki, στο κέντρο της πόλης Όουλου, στο Oulunsalo, στο Yli-Ii και στο Ylikiiminki. Δίπλα σε αυτά τα μόνιμα έργα θα βρίσκεται Το Πιο Πολύτιμο Ρολόι στον Κόσμο, ένα νέο έργο που θα συνδημιουργηθεί με τις τοπικές κοινότητες από τους καταξιωμένους καλλιτέχνες Τέλερβο Καλέινεν και Όλιβερ Κόχτα-Καλέινεν.
Τα έργα του Climate Clock θα βρίσκονται—με εξαίρεση το κέντρο του Όουλου—σε φυσικά περιβάλλοντα όπως δάση, ποτάμια και παραλίες. Σε κάθε τοποθεσία, τα έργα τέχνης θα μας προσκαλούν να σκεφτούμε τι μπορούμε να κάνουμε τώρα, στο παρόν, για να διατηρήσουμε και να ενισχύσουμε τη σύνδεσή μας με τη φύση.
Η νέα καλλιτεχνική εγκατάσταση της Ράντι Μπαμ στο Yli-Ii θα παρουσιάσει εντυπωσιακά κεραμικά αγγεία μεγάλης κλίμακας, τα οποία εκφράζουν τη βαθιά, αν και πλέον εξασθενημένη, σύνδεση και συγχρονία ανάμεσα στους ανθρώπους και το περιβάλλον. Ο πηλός, ως κύριο υλικό, συμβολίζει τόσο την κοινή ανθεκτικότητα όσο και την ευαλωτότητα αυτής της σχέσης.
Η Ράνα Μπεγκούμ θα αντλήσει έμπνευση από το υποαρκτικό φως του Όουλου και τις περίπλοκες μορφές των θαλάσσιων πάγων του για να δημιουργήσει μια διαδραστική σειρά γλυπτών που θα μεταμορφώσουν την κεντρική πλατεία της πόλης. Μέσα από συζητήσεις με τον παγετωνολόγο Αλουν Χάμπαρντ, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Όουλου, η Μπεγκούμ βασίζεται στην έρευνά του για τον ανησυχητικό ρυθμό τήξης των παγετώνων στον Αρκτικό Κύκλο.
Ο γλύπτης Τακαχίρο Ιβασάκι συνεργάζεται με τον υδρολόγο χιονιού Pertti Ala-aho, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Όουλου, για να δημιουργήσει ευαίσθητες, μινιατουρίστικες μορφές που αποτυπώνουν τη μαγεία της φύσης. Το έργο του, τοποθετημένο στο Ylikiiminki – μια περιοχή με μακρά παράδοση στην παραγωγή πίσσας – θα αντλήσει έμπνευση από τις τοπικές αρχιτεκτονικές φόρμες, αποτελώντας χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς κάθε εγκατάσταση θα τιμήσει τη διαχρονική ιστορική και πολιτιστική σημασία του τόπου της.
Ένα αφυπνιστικό έργο του Γκάμπριελ Κούρι θα μεταμορφώσει τους δημόσιους χώρους της προαστιακής περιοχής του Oulunsalo. Σε συνεργασία με τον Βρετανό κλιματικό επιστήμονα Κέβιν Άντερσον, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα, το έργο του Κούρι ενσωματώνει τη γλώσσα των γραφημάτων αξιολόγησης κινδύνου, προειδοποιώντας για τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής.
Η εκτεταμένη εγκατάσταση του Άντι Λάιτινεν θα ενσωματωθεί αρμονικά στο δασικό τοπίο του Kiiminki, προσκαλώντας το κοινό να σταματήσει και να παρατηρήσει με μια νέα ματιά το νερό και την άγρια ζωή. Εμπνευσμένος από τη συνεργασία του με τον βοτανολόγο Γιούκο Ρίκινεν, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, ο Λάιτινεν δημιουργεί δύο μεγάλης κλίμακας κινητικές εγκαταστάσεις που ενσωματώνουν βρύα και λειχήνες – βιοδείκτες της ποιότητας του αέρα – διερευνώντας τον αντίκτυπο της τοπικής ρύπανσης στην ανάπτυξή τους.
Το καλλιτεχνικό δίδυμο Τελέβρο Καλάινεν & Όλιβερ Κόχτα-Καλάινεν δημιουργεί το «πιο πολύτιμο ρολόι στον κόσμο» μαζί με τους κατοίκους του Όουλου. Η αξία του ρολογιού πηγάζει από προσωπικά σημαντικές στιγμές που οι ίδιοι οι κάτοικοι παραχωρούν.
Το τελικό έργο, που θα δημιουργηθεί σε συνεργασία με την τοπική κοινότητα, θα είναι ένα μεγάλο «μηχανικό-ηλεκτρονικό ρολόι» με κυρτή LED οθόνη, η οποία θα προβάλλει τις καταγεγραμμένες στιγμές σε κύκλους ωρών, λεπτών και δευτερολέπτων. Ο ωροδείκτης θα παρουσιάζει στιγμές από τον ετήσιο φυσικό κύκλο του Όουλου, ο λεπτοδείκτης θα αναδεικνύει πολύτιμες καθημερινές στιγμές των κατοίκων και ο δευτεροδείκτης θα προσφέρει σύντομες ματιές σε ιδιαίτερες στιγμές που έχουν κινηματογραφήσει οι ίδιοι οι ντόπιοι.
Η καλλιτεχνική ομάδα SUPERFLEX θα δημιουργήσει ένα νέο ναυτικό ορόσημο κατά μήκος της παραλιακής περιοχής του Haukipudas. Η δανέζικη ομάδα φέρνει τη σημαντική, μακροχρόνια συνεργασία της με θαλάσσιους βιολόγους και επιστήμονες για να παράγει ένα νέο γλυπτό, το οποίο, εάν καταδυθεί λόγω της αύξησης της στάθμης της θάλασσας, θα ενισχύσει τη θαλάσσια βιοποικιλότητα. Αναπτυγμένο μέσα από συζητήσεις με τοπικούς ψαράδες, το έργο καλεί το κοινό να αλλάξει τους καθημερινούς ρυθμούς του και να εναρμονιστεί με το περιβάλλον και τους ρυθμούς της ίδιας της φύση.
Το μονοπάτι, που θα ανοίξει τον Ιούνιο του 2026, επιμελείται η Άλις Σαρπ, ιδρύτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια της διεθνούς περιβαλλοντικής οργάνωσης τέχνης Invisible Dust με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Σαρπ διαθέτει 15 χρόνια εμπειρίας στη συνεργασία με καλλιτέχνες και επιστήμονες.
«Ο χρόνος δεν είναι δικός μας για να τον ελέγξουμε· η φύση ακολουθεί τον δικό της ρυθμό. Ήταν πραγματικά συναρπαστικό να βλέπουμε πώς οι καλλιτέχνες ενσωμάτωσαν την επιστημονική περιβαλλοντική σκέψη στο μοναδικό πλαίσιο του Oulu 2026, από τα αρχαιολογικά ευρήματα των πνευματικών πρακτικών της Λίθινης Εποχής έως την ανησυχητική καταγραφή του ραγδαίου λιωσίματος των παγετώνων», δηλώνει η Άλις Σαρπ σχετικά.
Το ρολόι του κλίματος μετρά αντίστροφα, οι πάγοι λιώνουν, και εμείς μαθαίνουμε ξανά αυτό που ήξεραν οι πρόγονοί μας—ότι ο χρόνος δεν είναι κάτι που μπορούμε να ελέγξουμε· η φύση ακολουθεί τον δικό της ρυθμό. Εδώ και αιώνες, η φύση της περιοχής του Όουλου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητάς μας, όμως η κλιματική αλλαγή την μεταμορφώνει πλέον βαθιά.
