Πώς μπορεί αυτός ο κόσμος να γίνει καλύτερος άραγε; Το σκεφτόμουν αυτό έντονα καθώς ανέβαινα τα κακοτράχαλα χώματα του Λόφου του Λυκαβηττού για να πάω στη συναυλία με τίτλο
«Τίποτα δεν πάει χαμένο: 50 χρόνια τραγούδια για έναν καλύτερο κόσμο» που την περίμενα πως και πως απ’ όταν ανακοινώθηκε. Φυσικά ήταν sold out και πώς να μην ήτανε άλλωστε. Δεν είναι μόνο τα ονόματα που συμμετείχαν μα η ουσία της συναυλίας αυτής. Το να επανατοποθετήσουμε το τι εστί πολιτικό τραγούδι. Να προβληματιστούμε για τη θέση του στη σύγχρονη ελεύθερη Ελλάδα, να δούμε πού προσωπικά χωράμε εμείς σε όλο αυτό. Ζούμε σε καιρούς σκοτεινούς που πολλά θεωρούμε δεδομένα γι’ αυτό και συμφώνησα πολύ με τα λόγια του πρόεδρου της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων, Κωστή Παπαϊωάννου:
«Η Αθήνα γιορτάζει την ελευθερία της, 80 χρόνια από την απελευθέρωση από τη ναζιστική κατοχή, 50 από την πτώση της χούντας και τη μεταπολίτευση, η Αθήνα γιορτάζει την ελευθερία της. Θυμόμαστε εκείνες τις μέρες που το σύνθημα αυτό που βλέπαμε στους τοίχους ήταν “όλος ο λαός εδώ”. Όμως η δημοκρατία δεν πρέπει ποτέ να θεωρείται κάτι κεκτημένο. Όποιος τη θεωρεί κεκτημένη κινδυνεύει να ξυπνήσει ένα πρωί και να ζει σε ένα άδειο κέλυφος δημοκρατίας. Η δημοκρατία θέλει κόπο, θέλει ευθύνη και συμμετοχή. Ειδικά όταν δοκιμάζεται από τραύματα στο κράτος δικαίου, όταν δοκιμάζεται από το έλλειμμα δικαιοσύνης. Ο αγώνας του ανθρώπου απέναντι στην εξουσία είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη, έγραψε ο Μίλαν Κούντερα. Ελπίζω να είναι αυτά τα τραγούδια που θα ακούσουμε απόψε μια ψηφίδα μνήμης και να είναι αυτά τα τραγούδια που θα ακούσουμε απόψε μια απάντηση σε εκείνες τις δυνάμεις που εχθρεύονται τη δημοκρατία, που εχθρεύονται την ανοιχτή κοινωνία, αλλά κερδίζουν έδαφος και στην Ελλάδα και σε όλη την Ευρώπη. Η Ελλάδα και η Αθήνα γιορτάζουν την ελευθερία τους. Καλή διασκέδαση και να προσέχουμε να έχουμε καλή και βαθιά δημοκρατία».
Το πολιτικό κατ΄ εμέ τραγούδι δεν οφείλει και δεν πρέπει να ‘χει κάποιο κομματικό πρόσημο μα ένα βαθιά δημοκρατικό κοινό πρόσημο για όλους μας. Οι στίχοι του είναι η ποίηση του Έλληνα που αγωνιά για το μέλλον και η μουσική του μια φάλαγγα που πολέμα τ’ άδικο. Ο Οδυσσέας Ιωάννου που επιμελήθηκε καλλιτεχνικά τη συναυλία φυσικά το έθεσε πολύ καλά:
«Όταν πριν από μερικούς μήνες μου ζητήθηκε από την Τεχνόπολη και τον Δήμο Αθηναίων να οργανώσουμε μια συναυλία για το πολιτικό τραγούδι, καθίσαμε και κουβεντιάσαμε και είπαμε Τι είναι αυτό; Ποιο είναι πολιτικό τραγούδι; Τι είναι το πολιτικό τραγούδι; Καταλήξαμε σε κάτι που φαντάζομαι συμφωνούμε οι περισσότεροι. Το πολιτικό τραγούδι είναι εκείνο που κατάφερε να μας συσπειρώσει, να δημιουργήσει ένα “μαζί” και να εκφράσει και να δημιουργήσει συλλογικότητες. Είναι ένα τραγούδι το οποίο αν είναι πολιτικό ή όχι, είναι κάτι που του το αποδίδει ο κόσμος και δεν έχει καμία σχέση με την πρόθεση του δημιουργού. Υπάρχουν πολιτικά τραγούδια, υπάρχουν τραγούδια που λειτούργησαν ως πολιτικά ως συσπειρωτικά γύρω από ένα κοινό αίσθημα, τα οποία δεν είχαν καμία πρόθεση να είναι πολιτικά.
Ως εκ τούτου, νομίζω ότι μαζευτήκαμε σήμερα για να τραγουδήσουμε ένα παρηγορητικό λόγο, ένα τραγούδι τρυφερό, ένα τραγούδι παρηγορητικό. Το ελληνικό τραγούδι ήταν εδώ και δεκαετίες ένα πολύ φιλόξενο σπίτι για τα κοινά μας όνειρα και μια γωνιά που μπορούσαμε να μαζευτούμε όλοι και να επουλώσουμε κάπως τα κοινά μας τραύματα. Δεν είναι μια βραδιά που μιλά για το παρελθόν μας είναι μια βραδιά που μιλάει για το παρόν μας και για το μέλλον μας. Είναι τραγούδια ζωντανά. Είναι τραγούδια που εδώ και χρόνια έχουν συκοφαντηθεί και λοιδορηθεί πάρα πολύ από πολλούς επιτήδειους, αλλά έχουν ένα τόσο δυνατό αίσθημα και έχουν μια τόσο δυνατή αισθητική, η οποία θα εκφράζει πάντα τα πολιτικά αιτήματα της κάθε εποχής, ανεξάρτητα από το τι λένε τα λόγια τους.
Δεν είναι μια βραδιά αξιολογική. Δεν είναι τα 40 καλύτερα τραγούδια πολιτικά, σε καμία περίπτωση. Θα σας λείψουν τραγούδια, θα πείτε: Μα αυτό είναι δυνατόν να λείπει; και θα έχετε απόλυτο δίκιο. Αλλά προσπαθήσαμε να κάνουμε μια βραδιά με τραγούδια τα οποία πρώτον να έχουν λειτουργήσει, όπως σας είπα πριν, με έναν τρόπο συσπειρωτικά με έναν τρόπο όπου μας μάζεψε όλους σε ένα “μαζί”, γύρω από ένα κοινό αίσθημα και ορισμένα τραγούδια με τα οποία αρκετοί συμμετέχοντες έχουν μια προσωπική σύνδεση, καθότι είναι και οι πρώτοι που τα τραγούδησαν, είναι και οι πρώτοι που τα ηχογράφησαν. Θα πιάσουμε το νήμα από κάτι εμβληματικό ακριβώς πενήντα χρόνια πριν και μια εβδομάδα. Ήταν 9 Οκτωβρίου 1974. Η μεγάλη γιορτή, το μεγάλο πάρτι θα λέγαμε, της μεταπολίτευσης, δυόμισι μήνες μετά την πτώση της χούντας, έγινε σε μια εμβληματική συναυλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Στάδιο Καραϊσκάκη. Ήταν μια συναυλία που είχε αρκετά απρόοπτα, όπως θα δούμε σε λίγο στο βίντεο. Ήθελα να πιάσουμε το νήμα από αυτή τη συναυλία».
Και το πιάσαμε το νήμα από εκεί παρακολουθήσαμε το απόσπασμα από αυτή τη συναυλία που κυκλοφορεί ελεύθερη στο YouTube με τον ήχο ξαφνικά να κόβεται, τον Μίκη να εντοπίζει το πρόβλημα και να βαστά το καλώδιο που κάποιος είχε διαπράξει δολιοφθορά. Και τότε μπαίνει στη σκηνή η Μαρία Φαραντούρη:
«Πενήντα χρόνια πριν που ήμουν σ’ αυτή τη συναυλία, τόσα χρόνια λοιπόν πέρασαν και άνθισε το τραγούδι μας. Βγήκανε καινούργιοι δημιουργοί που φτιάξανε πραγματικά ένα πολύ δυνατό κίνημα στο τραγούδι. Δεν θα υποχωρήσει ποτέ, μερικοί το πιστεύουν αλλά δεν θα υποχωρήσει. Νέοι άνθρωποι οι ίδιοι τα γνωρίζουν και θα τα τραγουδάνε για πάντα και τους ποιητές μας και τους μεγάλους στιχουργούς μας και τους συνθέτες μας».
Υπάρχουν στίχοι που όταν τους ακούτε ανατριχιάζετε, σαν κάτι να λένε μέσα σας; Αν ναι, θα με καταλάβετε διότι πολλές τέτοιες στιγμές ανατριχίλας ένιωσα κατά τη διάρκεια όλης της συναυλίας. Όλοι σιγοτραγουδούσαμε στον Λυκαβηττό, παλμό να σας πω την αλήθεια δεν ένιωσα με την έννοια της συγκέντρωσης. Ένιωθα όμως μια σύμπνοια, όλοι αφεθήκαμε στα τραγούδια και στις ερμηνείες τριών γενιών να μας συνεπάρουν. Πώς να τις χωρίσω κι αυτές τις γενιές άραγε; Ηλικιακά ή αξιακά; Δεν ξέρω το μόνο που ξέρω είναι ότι όλοι δώσανε τον καλύτερο εαυτό τους και τότε και τώρα κι όσο θα έχουν φωνή. Η Μαρία Φαραντούρη και ο Μανώλης Μητσιάς είναι μια γενιά και μια ιστορία από μόνοι τους. Ο Μανώλης Μητσιάς πριν μας τραγούδησε το «Τούτο το Βράδυ» είπε:
«Στη συναυλία αυτή στο Καραϊσκάκη ήμουν κι εγώ εκεί, θυμάμαι ότι κοπήκανε τα καλώδια. Θα σας πω ένα τραγούδι λίγο άγνωστο, αλλά είναι πολύ σημαντικό τραγούδι το έγραψε ένας μεγάλος συνθέτης, ο Δήμος Μούτσης. Ήταν ένας δίσκος με μαρτυρίες που κυκλοφόρησαν ακριβώς στη μεταπολίτευση και η εταιρεία δεν τον διαφήμισε. Το τραγούδι όμως σαν αξία παραμένει μεγάλο».
Από την άλλη ο Γιώργος Νταλάρας, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και ο Μίλτος Πασχαλίδης έχουν αποδείξει πόσο μεγάλοι είναι και δεν εννοώ ηλικιακά, οπότε θα τους βάλω στη δεύτερη γενιά. Ο Γιώργος Νταλάρας πριν πιάσει την κιθάρα του είπε κάτι ανώτερο κι από τραγούδι:
«Στους παράξενους εκείνους καιρούς που εσείς ευτυχώς οι νεότεροι δεν τα ζήσατε, το όχημα μας ήταν αυτά τα τραγούδια, την ημέρα και τη νύχτα ήταν το μαξιλάρι μας. Κι έτσι ευτυχώς, χρόνο με τον χρόνο φτάσαμε μέχρι εδώ. Άλλες εποχές. Άλλη ατμόσφαιρα. Αυτό που έχει σημασία οι νεότεροι, εσείς οι νεότεροι, να καταλάβετε ότι μέσα σε αυτό το χάος και στις αναποδιές καθημερινά που ζείτε, ο μόνος τρόπος για να κοιτάξετε το μέλλον με ασφάλεια και ελπίδα είναι να είστε ενωμένοι και συνέχεια να διεκδικείτε. Έτσι αλλάζουν ακόμα και τα πιο δύσκολα. Όσο πιο ενωμένοι είσαστε, τόσο πιο πολλά θα κερδίσει και μαζί η πατρίδα μας».
Μας ξαναμίλησε και έφερε τη λαϊκή νότα του πολιτικού τραγουδιού:
«Λαϊκά πολιτικά τραγούδια έχουμε λίγα, βέβαια ο Βαμβακάρης έκανε κάποιες νύξεις. Ο Τσιτσάνης κυρίως έγραψε πολιτικά τραγούδια και όχι μόνο, έγραψε και ο Μπαγιαντέρας, έγραψε και ο Μανώλης Χιώτης. Βέβαια δεν μπορούσαν αυτά τα τραγούδια, κυρίως στην περίοδο του πολέμου και λίγο πριν Μεταξάς κλπ. Δεν υπήρχε η δυνατότητα να κριθούν. Κανένας δεν μπορούσε να τα βγάλει και οι εταιρείες τα βγάζανε μετά από πολλά πολλά χρόνια το 1981 όταν τελείωσε, έληξε το πρόβλημα αυτό της λογοκρισίας -κάποια από αυτά τα τραγούδια βγήκαν. Όμως ναι, ο Βαμβακάρης, ο Τσιτσάνης, κάνα δυο άλλοι και βέβαια μετά έχουμε έναν καινούργιο. Οι μάγκες, οι λαϊκοί μάγκες μπορούν να γράψουν τέτοια τραγούδια; Ακούστε τι έγραψε ο Άκης Πάνου, αυτό κι αν είναι πολιτικό τραγούδι». Και μας είπε το «Χαροκόπου 1942-53» που όλοι το ξέρουμε ως εφτά νομά σ ένα δωμά.
Ο Μίλτος Πασχαλίδης πολύ σωστά αναρωτήθηκε πριν αρχίσει να μας τραγουδά:
«Τραγούδια που γράφτηκαν πριν από 30, 40, 50 χρόνια, όταν παραμένουν επίκαιρα, σημαίνουν δύο πράγματα. Ή ότι αυτοί που τα έγραψαν ήταν σοφοί ή προφήτες. Ή ότι τα τελευταία 40 – 50 χρόνια δεν τα πήγαμε και πολύ καλά».
Σίγουρα δεν το κυβερνάμε καλά το καράβι μας τα τελευταία χρόνια και όταν ανέβηκε ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου στη σκηνή και τραγούδησε το «Μπουμ» μας ανάγκασε να δούμε και τα άλλα καράβια που στραβά αρμενίζουν τα εκτός Ελλάδας με τα λεγόμενά του έτσι χύμα όπως πάντα μας είπε: «Το μεγάλο Μπουμ νομίζω πως τώρα ήρθε. Είναι η αρχή του Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου, όπου ο Νετανιάχου με την Ευρώπη και την Αμερική βάλθηκαν να σκοτώνουν αθώους ανθρώπους, γυναίκες και παιδιά».
Εκεί ακούστηκε ένα ακόμα πιο δυνατό «Λευτεριά στην Παλαιστίνη» από το κοινό, είχανε ακουστεί άλλα δύο Λευτεριά στην Παλαιστίνη. Και μεταξύ μας χίλια δύο ν’ ακουστούν, γιατί άλλο είναι το προστατεύω τον λαό μου από την τρομοκρατία και διαφυλάττω τα σύνορά μου κι άλλο κάνω τελικά επεκτατικό πόλεμο και γενοκτονία.
Αλλά ας περάσουμε και στην τρίτη γενιά αυτή των νέων ερμηνευτών με τη Μαρία Παπαγεωργίου να μας λέει με τρεμάμενη φωνή: «Ελάτε λίγο στη θέση μου να καταλάβετε πώς νιώθω αυτή τη στιγμή. Είμαι πάρα πολύ συγκινημένη με όλους αυτούς τους συνθέτες. Να τραγουδάω Θάνο μικρούτσικο, Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Ρίτσο». Ερμηνεύοντας με άριστα την «Πατρίδα» του Αλκίνοου Ιωαννίδη χτυπώντας το τύμπανο της.
Ο Σπύρος Γραμμένος που είναι μια άλλη κατηγορία από μόνος του όταν ανέβηκε στη σκηνή μας είπε:
«Έχω πάρα πολύ άγχος οπότε θέλω να σας το μεταφέρω. Πάρτε το πάνω σας. Είναι πολύ μεγάλη μου τιμή και χαρά που είμαι απόψε εδώ, που είμαι 45 και με κάλεσαν σαν νέο καλλιτέχνη μαζί με τη Μαρία Παπαγεωργίου. Και θέλω να σας πω πως έγραψα το πρώτο κομμάτι που θα σας παίξουμε είναι δικό μου κομμάτι το «Οι φίλοι». Εγώ από μικρός είχα ένα μεγάλο θέμα με τα τραγούδια της ξενιτιάς. Δεν τα καταλάβαινα, δεν μπορούσα να τα καταλάβω γιατί ο πατέρας μου είχε δώδεκα αδέρφια τα περισσότερα ήταν στο εξωτερικό και μεγάλωσα με αυτή την κανονικότητα. Οπότε γιατί να στεναχωρηθώ εγώ; Ερχόταν το καλοκαίρι ο θείος μου από τη Γερμανία. Το ’87 ήρθε και μας έφερε βίντεο και μας είχε φέρει και επτά βιντεοκασέτες, τρεις με κομάντο και τέσσερις τσόντες στον πατέρα μου. Λοιπόν, όταν άρχισαν να φεύγουν οι δικοί μου φίλοι στο εξωτερικό, πρώτα για να σπουδάσουν και μετά δεν γύρισαν ποτέ, τότε κατάλαβα γιατί πονούσαν όσοι έγραφαν και όσοι άκουγαν εκείνα τα κομμάτια. Ένιωσα την ανάγκη να πω ένα συγγνώμη σε εκείνους που δεν το κατάλαβα, που δεν τους καταλάβαινα. Και να πω να στείλω ένα τραγούδι στους φίλους και στα αδέρφια μας που είναι στην ξενιτιά και ας μην το λένε ξενιτιά πλέον».
Άφησα τελευταίο από τη νέα γενιά τον Φοίβο Δεληβοριά που δεν την έχει μόνο Ταράτσα αλλά είναι πάντα ετοιμοπόλεμος και εμπνέεται από την εποχή, απόδειξη τα τραγούδια του «Ελένη Τοπαλούδη» και το «Δεν θα κάνω πίσω και δεν θα ξεχάσω» που αφιέρωσε στους γονείς των παιδιών που δολοφονήθηκαν στα Τέμπη. Σε αυτή τη βραδιά μας είπε άλλα τραγούδια:
«Λοιπόν, το σατιρικό τραγούδι, το οποίο υπέροχα συνεχίζει με τον τρόπο του ο Σπύρος Γραμμένος είναι ένα εκλεκτό είδος του πολιτικού τραγουδιού, μια εκλεκτή υποκατηγορία, γιατί ακριβώς ξέρει πρώτο από όλους, όπως ήξερε ο Αριστοφάνης παλιά, ότι τα πράγματα θα πηγαίνουν όλο και χειρότερα άμα δεν τα προσέχουμε, άμα δεν τ’ αλλάζουμε εμείς. Είναι από τα πιο πολύτιμα είδη του πολιτικού τραγουδιού και εγώ θα συνεχίσω μετά τον Χάρρυ Κλυνν και τον Λουκιανό Κηλαηδόνη που ακούσαμε με Τζίμη Πανούση “Ανακωχή”».
Ανάμεσα στις εισόδους και εξόδους των τραγουδιστών βλέπαμε βίντεο με τον Νίκο Ξυλούρη, τον Διονύση Σαββόπουλο, τον Αντώνη Καλογιάννη, τη φωνή της Τζένης Καρέζη από το Μεγάλο μας Τσίρκο και τον Μάνο Λοΐζο και σιγοτραγουδούσαμε και ‘μεις. Στο κλείσιμο όλοι μαζί πάνω στη σκηνή με το «Μάνα μου η Ελλάς» και το «Τίποτα δεν πάει Χαμένο» μας αποχαιρέτησαν. Χειροκροτήσαμε και κατευθυνθήκαμε στην έξοδο. Έχει βάλει και κρύο χειμωνιάζει σιγά σιγά και μια κυρία όπως ήμασταν στριμωγμένοι είπε στη φίλη της «τώρα που μαζευτήκαμε πολλοί και στριμωχτήκαμε είδες ζέστανε…». Όντως ζεσταίνει όταν μαζευόμαστε πολλοί γι’ αυτό κάποτε και οι συναρθοίσεις απαγορεύονταν, όχι μόνο γιατί ζεσταίνονταν τα κορμιά μα και τα μυαλά και έδιναν ιδέες επαναστατικές.
Κατηφόρησα τον λόφο του Λυκαβηττού μαζί με άλλους αγνώστους, ξανά από το μονοπάτι κι ας είναι κακοτράχαλο κι απεριποίητο έως επικίνδυνο, με την ελπίδα ότι ο δήμαρχος Χάρης Δούκας θα φροντίσει του χρόνου να υπάρχει μια διαδρομή ασφαλή και περιποιημένη αντάξια του ωραίου θεάτρου του Λυκαβηττού που με την επαναλειτουργία του μας ανέβασε ξανά πάνω στον λόφο να μας προσφέρει τα καλύτερα θεάματα σε προσιτές τιμές. Αφήνω εδώ τη σειρά εμφάνισης και τα τραγούδια που ακούστηκαν κι αν λείπουν κάνα δυό συγχωρέστε με:
Μαρία Φαραντούρη
Δρόμοι Παλιοί (1975) στιχ. Μανώλης Αναγνωστάκης συνθ. Μίκης Θεοδωράκης
Κάποτε Θα ρθουν (1979) στιχ. Λευτέρης Παπαδόπουλος, συνθ. Μίκης Θεοδωράκης
Ποιός τη ζωή μου (1974) στιχ. Μάνος Ελευθερίου, συνθ. Μίκης Θεοδωράκης
Ελένη (1986) στιχ. Μπάμπης Τσικληρόπουλος, συνθ. Θάνος Μικρούτσικος
Ο Ύπνος σε τύλιξε (1971) στιχ. Γιώργος Σεφέρης, συνθ. Μίκης Θεοδωράκης
[το τραγούδησε μαζί με τον Μανώλη Μητσιά]
Μανώλης Μητσιάς
Τούτο το βράδυ (1974) στιχ. – συνθ. Δήμος Μούτσης
Τσάμικος (1976) στιχ. Νίκος Γκάτσος, συνθ. Μάνος Χατζηδάκις
Άπονες εξουσίες (1974) στιχ. Μιχάλης Κακογιάννης, συνθ. Μίκης Θεοδωράκης
Ερωτικό (Με μια πιρόγα) (1982) στιχ. Άλκης Αλκαίος, συνθ. Θάνος Μικρούτσικος
Βίντεο Νίκος Ξυλούρης
Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί (1972) στιχ. Γιώργος Σκούρτης, συνθ. Γιάννης Μαρκόπουλος
Μαρία Παπαγεωργίου
Αγάπη (1981) στιχ. Κώστας Τριπολίτης, συνθ. Μίκης Θεοδωράκης
Οι Γερόντοι (1976) στιχ. Γιάννης Ρίτσος, συνθ. Θάνος Μικρούτσικος
Πατρίδα (2009) στιχ. – συνθ. Αλκίνοος Ιωαννίδης
Σπύρος Γραμμένος
Οι Φίλοι (2010) στιχ. – συνθ. Σπύρος Γραμμένος
Κολλήγα Γιος (1973) στιχ. Γιάννης Νεγρεπόντης, συνθ. Λουκιανός Κηλαηδόνης
Ουγκαγκα-μπουμ-μπουμ (1979) στιχ. Γιάννης Κακουλίδης, συνθ. Χάρρυ Κλύνν
[μαζί με τον Φοίβο Δεληβοριά]
Φοίβος Δεληβοριάς
Ανακωχή (1984) στιχ. – συνθ. Τζίμης Πανούσης
Λέξεις (2007) στιχ. – συνθ. Φοίβος Δεληβοριάς
Αυτούς τους έχω βαρεθεί (1975) Δημοσθένης Κούρτοβικ Wolf Biermann συνθ. Θάνος Μικρούτσικος
Βίντεο Διονύσης Σαββόπουλος
Στη συγκέντρωση της ΕΦΕΕ (1975) στιχ. – συνθ. Διονύσης Σαββόπουλος
Μίλτος Πασχαλίδης
Νεοέλληνας (1993) στιχ. – συνθ. Τζίμης Πανούσης
Αγύριστο Κεφάλι (2001) στιχ. Άλκης Αλκαίος, συνθ. Μίλτου Πασχαλίδης
Η Μπαλάντα του κυρ Μέντιου (1980) στιχ. Κώστας Βάρναλης, συνθ. Λουκάς Θάνος
Και να αδελφέ μου (1975) στιχ. Γιάννης Ρίτσος, συνθ. Χρήστος Λεοντής
Βίντεο Αντώνης Καλογιάννης
Σφαγείο (το μεσημέρι) (1973) στιχ. – συνθ. Μίκης Θεοδωράκης
Γιώργος Νταλάρας
Μικρός Λαός (1973) στιχ. Γιάννης Ρίτσος, συνθ. Μίκη Θεοδωράκης
Εδώ το φως (1974) στιχ. Γιάννης Ρίτσος, συνθ. Μίκη Θεοδωράκης
Αχ χελιδόνι μου (1971) στιχ. Λευτέρης Παπαδόπουλος, συνθ. Μάνος Λοΐζος
Παραπονεμένα Λόγια (1979) στιχ. Μάνος Ελευθερίου, συνθ. Γιάννης Μαρκόπουλος
Χαροκόπου 1942-1953 (1982) στιχ. – συνθ. Άκης Πάνου
Ανεμολόγιο (1992) στιχ. Κώστας Τριπολίτης, συνθ. Θάνος Μικρούτσικος
Λιόντας (1972) στιχ. Λευτέρης Παπαδόπουλος, συνθ. Μάνος Λοΐζος
[με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου]
Βίντεο ηχητικό από το Μεγάλο μας Τσίρκο
Φίλοι κι αδέλφια (1973) στιχ. Ιάκωβος Καμπανέλλης, συνθ. Σταύρος Ξαρχάκος
Βασίλης Παπακωνσταντίνου
Φοβάμαι (1982) στιχ. Ανδρέας Πανταζής, συνθ. Γιάννης Ζουγανέλης
Τσε (1974) στιχ. – συνθ. Μάνος Λοΐζος
Μπουμ (1988) στιχ. Κώστας Τριπολίτης, συνθ. Θάνος Μικρούτσικος
Οι μέρες που δικάζουν (2004) στιχ. Οδυσσέας Ιωάννου, συνθ. Σταμάτης Κραουνάκης
[μαζί με τη Μαρία Παπαγεωργίου]
Εφηβικά γεράκια (1999) στιχ. Οδυσσέας Ιωάννου, συνθ. Θάνος Μικρούτσικος
Βίντεο Μάνος Λοΐζος
Στηθάγχη (1983) στιχ. Γιάννης Ρίτσος Ναζίμ Χικμετ, συνθ. Μάνος Λοΐζος
Όλοι μαζί
Μάνα μου η Ελλάς (1983) στιχ. Νίκος Γκάτσος, συνθ. Σταύρος Ξαρχάκος
Τίποτα δεν πάει χαμένο (1979) στιχ. Μανώλης Ρασούλης, συνθ. Μάνος Λοΐζος
