Θα έλεγα ότι η Τήνος είναι ένα νησί που δε σε κερδίζει με την πρώτη ματιά, αν όμως της δώσεις χρόνο θα σε ανταμείψει με έναν κόσμο γεμάτο από μοναδικές εικόνες και γεύσεις.
Θυμάρια, ρίγανη, λαδανιές, φασκομηλιές, μυρτιές μοσχοβολούν πίσω από τις ξερολιθιές ενώ τις ρεματιές τις χρωματίζουν οι πικροδάφνες. Σε έναν καθημερινό περίπατο θα συναντήσετε την κάππαρη και λίγο πριν την άνοιξη να μοσχοβολούν τα σπάρτα.
Στην κουζίνα της Τήνου, τα βότανα δεν είναι απλώς ένα αρωματικό πρόσθετο. Είναι το βασικό θεμέλιο. Η ρίγανη συνοδεύει το κατσικάκι στον ξυλόφουρνο, ο μάραθος αρωματίζει χορτοκεφτέδες και πίτες και τα υπέροχα λεμονόφυλλα αρωματίζουν το ντόπιο παστέλι. Μια μικρή βόλτα την άνοιξη, τα δεντρολίβανα, τα ασπροθύμαρα, οι τσουκνίδες και τα βρώσιμα άγρια χόρτα γίνονται «η άνοιξη στο πιάτο». Οι ντόπιοι ξέρουν τι θα κόψουν, πότε και γιατί. Όχι από συνήθεια, αλλά τιμούν το δώρο του τόπου και τη παράδοσή του.
25 ενδημικά φυτά βρίσκουμε στην Τήνο. Η Fritillaria ehrhartii (Φριτιλάρια της Τήνου) -μοναδικό σε αυτό το νησί- ανθίζει νωρίς την άνοιξη, η Campanula sartorii (Καμπανούλα της Τήνου) ανεβαίνει στα δύσκολα πετρώδη εδάφη του νησιού και δεν φυτρώνει αλλού, η Anacamptis papilionacea subsp. aegaea (Τηνιακή ορχιδέα) – ένα μικρό, πολύχρωμο είδος ορχιδέας που συναντάται μόνο στο Αιγαίο με περιορισμένη διάδοση και με έντονη εποχιακή εμφάνιση.
Ανάμεσα στα σπάνια ή ενδημικά φυτά της Τήνου, η γη φιλοξενεί και εκείνα που μπορεί να μη θεωρούνται σπάνια, αλλά είναι πολύτιμα, τόσο για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες όσο και για τις γαστρονομικές αρετές τους. Βότανα ιδιαίτερα γνώριμα στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Όπως π.χ το δεντρολίβανο, η ρίγανη, ο μάραθος, το ασπροθύμαρο.
Στην Τήνο, το άρωμα του δεντρολίβανου δεν είναι απλώς μια νότα φρέσκου χόρτου στη μεσημεριανή αύρα, είναι μνήμη και παράδοση. Είναι η γιαγιά που κρεμούσε ματσάκια πάνω από την πέτρινη πόρτα για να ξορκίσει το κακό. Είναι το νερό της καθαριότητας του Σαββάτου. Είναι το θυμίαμα στο παλιό καντηλάκι, εκεί που το άρωμα του βοτάνου φτάνει, λένε οι παλιοί ως τις ψυχές των θεών.
Σύμφωνα με παλιούς μύθους, ο «Λίβανος» ήταν άνθρωπος ευλαβικός που μεταμορφώθηκε σε φυτό μετά από άδικη κατηγορία. Από τότε, το δεντρολίβανο φυτρώνει στις άκρες των μονοπατιών σαν μικρό θυσιαστήριο. Στην Τήνο, δίπλα στις ξερολιθιές και στα μοναστήρια, αυτός ο μύθος μοιάζει να ζει ακόμη. Στην καθημερινή ζωή των νησιωτών, το βότανο αυτό δεν έλειπε ποτέ: από τις αγιασμένες κουζίνες μέχρι τα ποδόλουτρα των γιαγιάδων και τα καλοκαιρινά φαγητά στον φούρνο.
Κι αν ο Λίβανος συμβολίζει τη μνήμη, τότε τα βότανα του νησιού την τρέφουν. Άγριος μάραθος στα περισσότερα τηνιακά φαγητά και σε όλα τα τοπικά αλλαντικά, ρίγανη στις καλοκαιρινές σαλάτες μαζί με την τηνιακή κάππαρη, θυμάρι στα φρέσκα ψάρια. Μα πάνω από όλα θα είναι τύχη να δοκιμάσετε τα άγρια χόρτα του τόπου όπως τα άγρια ραδίκια, τα λάπαθα, τις βρούβες, τα προβάσια και τους περίφημους ασκόλυμπρους μαζί με τα πιάτα των κρεατικών.
Οι αγκινάρες πρωταγωνιστούν στο νησί. Μαγειρεμένες με όσπρια, κρέας, σε πίτες, τηγανητή σε κουρκούτι ή με πολύ λεμόνι. Και όταν ολοκληρωθεί αυτή η αλμυρή εμπειρία συνεχίστε με τα παραδοσιακά λυχναράκια και αν είστε πάνω στο χωριό δοκιμάστε το υπέροχο γαλακτομπούρεκο.
Κατά τους καλοκαιρινού μήνες επισκεφτείτε τα τηνιακά πανηγύρια, δεν είναι απλώς εορτές. Προηγείται πάντα το άσπρισμα των πέτρινων ναών, ενώ οι γυναίκες φροντίζουν το εσωτερικό του ναού, και ενώ θαυμάζετε τον μπάλο και το συρτό σας κερνούν άφθονο κρασί, καπνιστές σαρδέλες και ξεροτήγανα.
Η Τήνος κάθε μήνα έχει κάτι να σας εκπλήξει!
