Το 65ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, με την υποστήριξη της ΔΕΗ και με το φωτεινό μήνυμα #μετοΦεστιβάλ, είχε ξεκινήσει και στα πιο κεντρικά σημεία της πόλης έβλεπες τα πόστερ της εικαστικού Στέλλας Καπεζάνου. Αυτό το κίτρινο το χρώμα κυριαρχούσε παντού ακόμα και στα tote bags με τη μαύρη γάτα πάνω, την οποία αρκετοί κουβαλούσαμε κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μέσα είχαμε τα προσωπικά μας αντικείμενα, το επαναχρησιμοποιούμενο μπουκάλι μας με το νερό και σίγουρα το πρόγραμμα του φετινού φεστιβάλ με τις σημειώσεις μας. Ας μην κοροϊδευόμαστε τα φεστιβάλ θέλουν μια οργάνωση, πρέπει να δώσεις ενέργεια για να λάβεις ενέργεια.
Πριν φτάσω στη Θεσσαλονίκη είχα ήδη διαλέξει και κλείσει τα εισιτήρια για τις προβολές που με ενδιέφεραν μην την πατήσω γιατί απ’ ό,τι είδα λίγες μέρες μετά αρκετές προβολές ήτανε sold out. Είχα επιλέξει και τις παράλληλες δράσεις που ήθελα να παρακολουθήσω. Στο μόνο που έπεσα έξω ήταν ο καιρός, πίστευα θα ‘χει χειμωνιάσει μα όλες οι μέρες ήτανε ηλιόλουστες κι οι νύχτες ειδικά στα πάρτι που τα σώματά μας στριμώχνονταν και χόρευαν ακόμα πιο ζεστές. Ο καιρός αγρίεψε λίγο, τις τελευταίες δυο μέρες μόνο χρειάστηκαν τα πιο ζεστά ρούχα. Στα ελάχιστα κενά της ημέρας έτρωγα κάτι στα γρήγορα, γιατί προτιμούσα να περπατήσω στην πόλη, να δω τους γνωστούς και φίλους μου φεστιβαλικούς και μη. Να νιώσω λίγο την ενέργεια της πόλης.
Τα φεστιβάλ τα αντιμετωπίζω σαν μέρες γιορτής και ειδικά το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης που είναι ένα πολιτιστικό γεγονός, το οποίο προσμένουν οι κινηματογραφόφιλοι ανά την επικράτεια και φυσικά οι Θεσσαλονικείς. Είναι οι μέρες που ανάβουν οι προβολείς και γεμίζουν οι αίθουσες ασφυκτικά, που οι δημιουργοί – καλλιτέχνες είναι παρόντες στις αίθουσες μαζί με τους θεατές κι απαντούν στις ερωτήσεις τους. Είναι μέρες που εμείς οι θεατές ανοίγουμε τα μάτια μας και τα μυαλά μας προσπαθώντας να μπούμε σε άλλους κόσμους και σύμπαντα άλλα, αυτά των δημιουργών.
Δεν θα μας αρέσουν όλες οι ταινίες, δεν θα συμφωνούμε καν μεταξύ μας σε πολλά μα θα έχουμε ανταλλάξει τις ενέργειες των σκέψεών μας σε ηλεκτρισμένες συζητήσεις με διαφωνίες για το τι ελληνικό κινηματογράφο θέλουμε. Δεν σας κρύβω ότι μετά τις προβολές κάνω κάτι που ίσως και να ναι αδιάκριτο μα το κάνω χρόνια. Κρυφακούω τις συζητήσεις των θεατών, στέκω γυρισμένος πλάτη δίχως να βλέπω πρόσωπα κι ακούω τις απόψεις τους.
Το Ολύμπιον που είχε ανακαινιστεί τελευταία φορά το 1997 μας υποδέχτηκε ανανεωμένο φέτος. Φύγανε οι κομψές μα λιγουλάκι άβολες κόκκινες καρέκλες του Βαράγκη και τη θέση τους πήραν νέες κόκκινες μα μακράν πιο ανατομικές. Ολοκαίνουργιες μοκέτες ντύσανε τα πατώματα, οι τοίχοι βάφτηκαν σε πιο σκούρες αποχρώσεις για να υπάρχει καλύτερη φωτεινότητα κατά τη διάρκεια της προβολής και εργασίες αναβάθμισης υποδομών και οπτικοακουστικών μέσων γίνανε για την τέρψη των θεατών. Μα το πιο σημαντικό ήταν η προσβασιμότητα. Στην τελετή των βραβείων η Ρούλη Χριστοπούλου, Corporate Responsibility Manager της Alpha Bank είπε κάτι που δεν είχα ποτέ συλλογιστεί και λάθος μου. «Έχετε υπόψη ότι στη χώρα μας περίπου ένας στους δέκα πολίτες αντιμετωπίζουν κάποια αναπηρία σοβαρής μορφής και από αυτούς και αυτές μόνο το 7,7% έχουν βρεθεί σε κινηματογραφική αίθουσα». Ο ιστορικός κινηματογράφος Ολύμπιον είναι πια χάρμα οφθαλμών, αναπαυτικός και πια εντελώς προσβάσιμο για όλους. Να τον γεμίσουμε με σινεφίλ ενέργεια όλοι με την ποικιλότητα μας κι όχι με τη διαφορετικότητά μας.
Οι άνθρωποι του φεστιβάλ και η ψυχή του φεστιβάλ, οι εθελοντές μάς υποδέχονταν με ζεστό χαμόγελο, μας διευκόλυναν, μας έλυναν απορίες. Άνθρωποι όλων των ηλικιών στις αίθουσες και κάτω στο λιμάνι στις αποθήκες κυκλοφορούσαν συζητώντας για το ποιες προβολές είδαν και ποια θα είναι η επόμενη. Άκουσα μάλιστα μια κοπέλα που υπερήφανη δήλωσε στην παρέα της στο τέλος του φεστιβάλ ότι κατάφερε να δει 26 ταινίες, και σκεφτόμουν από μέσα μου μπράβο ενέργεια που έχεις. Προσωπικά τα κουτσοκατάφερα και παρακολούθησα και κάνα δυο παραπάνω απ’ τις ταινίες που είχα προγραμματίσει και χρησιμοποίησα και τις online προβολές. Ήθελα να επικεντρωθώ πιο πολύ στον ελληνικό κινηματογράφο, στις νέες ταινίες, τα νέα πρόσωπα και δεν απογοητεύτηκα καθόλου κι έπεσα μέσα στο ποιες θα ήθελα προσωπικά να βραβευθούν.
Ξεχώρισα κάποιες που μου ενεργοποίησαν σκέψεις και συναισθήματα. Κιούκα Πριν το τέλος του καλοκαιριού του Κωστή Χαραμουντάνη: γι’ αυτή τη ματιά την πιο ποιητική γαλάζια κι ελεύθερη, Arcadia του Γιώργου Ζώη για τον κόσμο των νεκρών που βαστάμε δέσμιους γύρω μας, το Κρέας του Δημήτρη Νάκου για τα καλυμμένα εγκλήματά μας και γύρω μας, τη Ριβιέρα του Ορφέα Περετζή για τις κατεδαφίσεις και τις αλλαγές στις ζωές μας και το Killerwood του Χρήστου Μασσαλά για το πονηρό του κλείσιμο στο μάτι πάνω στο δράμα των καλλιτεχνών. Στην κατηγορία ταινίες που γέλασα με την καρδιά μου γιατί το ’χω ανάγκη κι αυτό – είπαμε καλός ο προβληματισμός αλλά να σκάει και το χειλάκι μας λίγο θετική ενέργεια – ήταν Η Επίθεση του Γιγαντιαίου Μουσακά (1999) του Πάνου Χ. Κούτρα που ήταν και τιμώμενο πρόσωπο φέτος για το έργο του και το Δεσποινίς Διεθυντής (1964) του Ντίνου Δημόπουλου. Μου αρέσουν οι ταινίες με αρχή, μέση, τέλος και ιδανικά έστω και με ένα τραγουδάκι μέσα …τι να κάνω;
Έξω από τις προβολές κόσμος περιμένει να μπει στις αίθουσες ανυπόμονα, πλάι σου μπορεί να περάσει κάποιος καλλιτέχνης – δημιουργός διακριτικά για να μην τραβήξει τα βλέμματα, δίπλα σου μπορεί να κάθεται ένας παραγωγός ή αν είσαι τυχερός όπως εγώ στην πίσω θέση να κάθεται μια μάνα με το μωρό-παιδί της στην ταινία Τελετή Λήξης του φεστιβάλ “The End”. Ο δίχρονος σινεφίλ που όπως άκουσα τη μαμά του να λέει είναι το δεύτερο του φεστιβάλ, έκανε αγκού και έλεγε νο δείχνοντας την οθόνη σε διάφορα σημεία της ταινίας. Μάλιστα άντεξε να δει λίγο παραπάνω απ’ τη μισή ταινία πριν κουρνιάξει στην αγκαλιά της μαμάς του και τον ζήλεψα ομολογώ, γιατί καλογυρισμένη η ταινία του Τζόσουα Οπενχάιμερ με κεντημένες ερμηνείες, μα την περίμενα με ένα πιο uplifting vibe. Ήτανε σαν να έβλεπα τη μεξικάνικη ταινία «Το Κάστρο της Αγνότητας» του Αρτούρο Ριπστάιν αλλά σε post-apocaliptic και μιούζικαλ εκδοχή.
Περίμενα ένα πιο ανεβαστικό μιούζικαλ στο The End να κάτι σαν την τελευταία σκηνή του Νόμου του Μέρφυ που είδαμε στο Ολύμπιον στην παράλληλη πρεμιέρα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Δεν ξέρω πώς θα τα πάει ο Νόμος του Μέρφυ εισπρακτικά αλλά αυτή η σκηνή στο τέλος με τη χορογραφία πιστή στο μονοπλάνο της κάνει την ταινία άμεσα cult, καλά δεν τα λέω Νίκο Κουρή μου;
Τα βράδια μετά τις προβολές όλο και κάποιο πάρτι ταινίας ή του φεστιβάλ γινόταν και όλοι ήμασταν παρόντες δίνοντας την καλύτερή μας ενέργεια ανταλλάσσοντας σκέψεις γνωρίζοντας νέους ανθρώπους τσουγκρίζοντας ποτήρια και χορεύοντας πριν πούμε την καληνύχτα μας και επιστρέψουμε στα κρεβάτια μας για να φορτίσουμε τις μπαταρίες μας.
Στις στάσεις των λεωφορείων πολύς κόσμος να περιμένει αργεί κι αυτό το μετρό να παραδοθεί. Το περιμένουν πως και πως οι Θεσσαλονικείς αν και οι περισσότεροι καταφεύγουν στα ηλεκτρικά πατίνια ή στα παραδοσιακά ποδήλατα. Πέτυχα στην Αριστοτέλους κάνα δυο φορές και τη Γενική Διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου, Ελίζ Ζαλαντό να δένει το ποδήλατό της στο κάγκελο και να κατευθύνεται προς το Ολύμπιον.
Τον δε Ορέστη Ανδρεαδάκη τον πετύχαινες παντού, προλόγιζε σχεδόν κάθε προβολή, βαστούσε τα χαρτιά του, πρόβαρε τα λόγια του και χαιρετούσε τον κόσμο. Αν τον δεις η πρώτη εντύπωση που θα σου δώσει είναι ότι είναι υπερκινητικός και αγχωμένος μα αν τον παρατηρήσεις θα κατανοήσεις ότι δεν είναι άγχος, είναι προετοιμασία και σεβασμός σε εμάς τους θεατές και τους προσκεκλημένους δημιουργούς. Ο Ορέστης Ανδρεαδάκης δίνει όλη του την ενέργεια μαζί με τους συνεργάτες του για να απολαύσουμε ένα άρτιο φεστιβάλ με ενδιαφέρουσες ταινίες και επίκαιρες θεματικές, όπως το αφιέρωμα “Un-family-ar” για τη διευρυμένη έννοια της οικογένειας σε όλες τις σύγχρονες και εναλλακτικές μορφές και εκφράσεις της, όπως και η έκθεση «Εμείς, το Τέρας», την επιμέλεια της οποίας ανέλαβε ο Κάρλο Σατριάν και ανέθεσε στους ανερχόμενους εικαστικούς καλλιτέχνες Μαλβίνα Παναγιωτίδη και Δαυίδ Σαμπεθάι να φιλοτεχνήσουν έργα που να βρίσκονται σε συνεχή διάλογο μεταξύ τους δημιουργώντας έτσι μια κινηματογραφική ατμόσφαιρα, καθώς βρισκόσουν στον χώρο.
Επίσης το masterclass της casting director Έλεν Λιούις που έχει συνεργαστεί με τον Σκορσέζε, είχε ξεχωριστό ενδιαφέρον ρίχνοντας μια κλεφτή ματιά για το πώς λειτουργεί το μυαλό ενός ανθρώπου που παίρνει ένα σενάριο, λαμβάνει τις οδηγίες του σκηνοθέτη και συνομιλεί με τους ατζέντιδες για να δει ηθοποιούς για 12 το πολύ λεπτά που θα κάνουν μια ανάγνωση από μια δυο σκηνές και θα φύγουν περιμένοντας την κλήση του σκηνοθέτη και ίσως τον ρόλο. Τόνισε πως το σημαντικό και η δουλειά της είναι ουσιαστικά να βοηθά τον σκηνοθέτη και να δημιουργεί ένα θερμό και άνετο κλίμα για τον ηθοποιό προκειμένου να δείξει τον αληθινό του εαυτό. Επίσης μας είπε ότι από το 2026 η Ακαδημία Όσκαρ θα αναγνωρίσει τον κλάδο του κάστινγκ και θα απονείμει όσκαρ, κάτι που αγνοούσα εντελώς.
Οι μέρες του φεστιβάλ κυλούσαν γεμάτες γνωριμίες, μάλιστα ρώτησα και κάποιους μόνιμους κατοίκους της Θεσσαλονίκης αν τις μέρες του Φεστιβάλ διακρίνουν να ‘χει μια άλλη ενέργεια η πόλη τους. Όλοι συμφώνησαν ότι έρχεται πιο πολύς κόσμος αυτές τις μέρες και κάπως ζωντανεύει παραπάνω η πόλη. Κάποιοι μου είπαν πως τα μπαρ γεμίζουν «κουλτουριάρηδες» και κάποιοι ελάχιστοι με ρώτησαν ποιο φεστιβάλ. Εντάξει δεν έχω και την απαίτηση όλοι να κυκλοφορούν σε ρυθμούς φεστιβαλικούς.
Μάλιστα δυο κομψές κυρίες σαν από άλλη εποχή (πάντα με την πιο καλή έννοια) που πέτυχα στο ζαχαροπλαστείο αγοράζοντας τρίγωνα και τις ρώτησα αν πήγανε καθόλου στο Φεστιβάλ φέτος έλαβα την εξής απάντηση που λάτρεψα: «Α παλικάρι μου, το φεστιβάλ μουσικής ήτανε υπέροχο αλλά μας το σταματήσανε εδώ και χρόνια» για να τη διορθώσει η φιλενάδα της «Για το φεστιβάλ ντοκιμαντέρ ρώτησε ο κύριος όχι για το φεστιβάλ μουσικής». Εγώ πάντως για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου είμαι εδώ τους είπα. «Α που ήρθε η Ζιλιέτ Μπινός και ο Άγγλος Ασθενής στο Ολύμπιον λέτε;» και συμπλήρωσε η άλλη σαν να μην ήμουν πια εκεί: «Πήγε μάλιστα και στο Βυζαντινό Μουσείο, η ίδια το ζήτησε πρέπει να πιστεύει πολύ, άντε πάμε γιατί μας περιμένουν» και είπαμε ένα γεια καθώς οι φιλενάδες ξεμάκραιναν με τα γλυκά της επίσκεψης τους στα χέρια.
Ειδήσεις τις μέρες του φεστιβάλ δεν παρακολούθησα. Ό,τι είδηση μάθαινα την άκουγα στην αναμονή πριν μπούμε στην αίθουσα. Σε μια ουρά έμαθα για τη νίκη Τραμπ στις εκλογές, σε ένα μπαρ μου περιέγραψαν την επίθεση χούλιγκαν της Μακάμπι στο Άμστερνταμ και μέσα στην αίθουσα προβολής άκουσα για τον θάνατο του Γιάννη Μπουτάρη. Ήταν μια είδηση που φαίνονταν στα θλιμμένα πρόσωπα των ανθρώπων του φεστιβάλ, γιατί ο κυρ Γιάννης, όπως τον λέγανε συνέβαλε πολύ. Ήτανε επίσης πολύ αγαπητός απ’ ότι κατάλαβα και στους κατοίκους γιατί όλοι συζητούσαν γι’ αυτό. Ήταν και οι μέρες που άρχισε να κρυώνει κι ο καιρός και το κλίμα κάπως σαν να είχε βαρύνει.
Όμως θα σταθώ στα λόγια της ηθοποιού Κατερίνας Διδασκάλου κατά τη διάρκεια της απονομής του νέου βραβείου ΦΩΣ της ΔΕΗ powered by ΔΕΗ:
«Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό το βραβείο ονομάζεται Φως. Οι ηθοποιοί που εκτίθενται στο φως, είτε στη σκηνή, είτε στο γυαλί, είτε στο πανί. Είναι πολύ σημαντικό ότι υπάρχουν φορείς που δίνουν τιμητικά βραβεία, γιατί όπως και να το κάνουμε είναι σημαντική η προσφορά αυτής της βοήθειας. Εάν έχω κάτι να πω σε αυτά τα υπέροχα παιδιά, πριν ανακοινώσω το όνομά τους, είναι ότι αν θυμάμαι κάτι εγώ από τον Γιάννη Μπουτάρη, που είχα την καλή τύχη να τον γνωρίσω ερχόμενη στη Θεσσαλονίκη για να παίξω, είναι η ταπεινοφροσύνη του. Αυτό ακριβώς εύχομαι στα νέα παιδιά».
Όλα τα ωραία κάποτε τελειώνουν όπως οι ταινίες με ένα ΤΕΛΟΣ ευχάριστο ή δυσάρεστο. Το 65ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης φέτος με «γέμισε» με τις πολλές προβολές του και τις ενδιαφέρουσες δράσεις του. Επένδυσα τον χρόνο μου και την ενέργειά μου για ν’ ανοίξει λίγο παραπάνω το μυαλό μου και να λάβω νέες προσλαμβάνουσες. Να συνδιαλλαγώ με νέα μυαλά νέων ανθρώπων και να γίνω λίγο καλύτερος άνθρωπος. Σε μια πόλη που αγαπώ πια γεμάτη ενέργεια, κινητικότητα και όλα αυτά σε μια βολική ευθεία με σωστή ρυμοτομία για να μην χάνομαι.
Την περπάτησα μια τελευταία φορά την πόλη με τη βαλίτσα στο χέρι αυτή τη φορά και δίχως το καρτελάκι της διαπίστευσης στον λαιμό. Χάζεψα λίγο τους ανθρώπους που κινούνταν στους ρυθμούς τους, είδα τα πανό και τα πόστερ στις αποθήκες να βγαίνουν σιγά σιγά και πήρα τον δρόμο της επιστροφής μου ανανεώνοντας το ραντεβού μου με τη Θεσσαλονίκη για το 2025 στο 66ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Μα τι λέω; Έχουμε τον Μάρτιο του 2025 το 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ όμως ίσαμε τότε καλά να είμαστε. Ραντεβού τον Μάρτη σινεφίλ φεστιβαλιστές και φίλοι μου Σαλονικείς σας ευχαριστώ για όλα μα πάνω απ’ όλα για την όμορφη ενέργειά σας, πέρασα υπέροχα.
