Στην εισαγωγή του “No Budget Story” o Ρένος Χαραλαμπίδης, εκφωνεί το μονόλογο ενός χαμένου αστροναύτη – καθώς ο ήρωας της ταινίας γυρίζει μία ταινία επιστημονικής φαντασίας με μηδενικό προϋπολογισμό. Παρόμοιοι ήρωες υπάρχουν παντού. Πέρα από τις πανάκριβες Διαστημικές Όπερες και τα Υπερηρωϊκά blockbuster όπως το John Carter, η σκοτεινή και πιο όμορφη πλευρά του φεγγαριού της Επιστημονικής Φαντασίας περιλαμβάνει έργα που γυρίστηκαν με μόνο προϋπολογισμό, το όραμα του δημιουργού τους. Τέτοιες ταινίες μας προσκαλεί να παρακολουθήσουμε το 7ο SFF-rated Athens, το Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Επιστημονικής Φαντασίας & Φανταστικού της Αθήνας.
Το είδος είναι διάσπαρτο από ιδέες που προέκυψαν σαν απάντηση στην ανεπάρκεια οικονομικών πόρων. Το Star Trek καθιέρωσε τους εξωγήινους Klingon ως τους γνωστότερους της σύγχρονης φαντασίας γιατί απλά το μακιγιάζ τους ήταν φτηνότερο, ενώ ο J. M. Straczynski σκηνογραφούσε κάθε χώρο του Babylon 5, ανακατατάσσοντας τα ίδια σκηνικά. Παρά την έλλειψη πόρων, οι δημιουργοί έχουν προσφέρει μικρά διαμάντια όπως το Alive in Joburg, μια μικρού μήκους ταινία που αργότερα χρηματοδοτήθηκε για να μεταμορφώθει στο καταπληκτικό District 9 και να διεκδικήσει 4 Οscar.
Η Επιστημονική Φαντασία με μηδενικό προϋπολογισμό είναι και το θέμα της ομιλίας του Louis Savy, διευθυντή του Διεθνούς Φεστιβάλ Επιστημονικής Φαντασίας του Λονδίνου (Sci-Fi London), την Πέμπτη 8 Μαρτίου, στις 18.00 στο Nixon και το Σάββατο 10/3 στις16:00 στο New York College (Αμαλίας 38 – Σύνταγμα), στο πλαίσιο του 7ου SFF-rated. “Όλοι νομίζουν ότι για να φτιάξεις μία καλή ταινία επιστημονικής φαντασίας, χρειάζεσαι μεγάλους προϋπολογισμούς, κοίτα όμως τι έγινε με το 2ο και το 3ο Matrix. Κόστισαν πολύ, αλλά κατέληξαν, να είναι αηδίες” υποστηρίζει ο Louis Savy. Ο ίδιος και το Sci-Fi London διοργανώνουν κάθε χρόνο το 48 Hour Film Challenge: οι διοργανωτές της πρόκλησης δίνουν στους συμμετέχοντες τον τίτλο της ταινίας, διαλόγους που πρέπει να εντάξουν και ένα αντικείμενο που πρέπει να εμφανιστεί, προκαλώντας τις κινηματογραφικές ομάδες να γυρίσουν μια ταινία 5 λεπτών μέσα σε 48 ώρες. Τα αποτελέσματα είναι θεαματικά. “Αρχικά ψάχνουμε για ωραίες ιστορίες, δοσμένες με ωραίο τρόπο. Δεν βάζουμε ταινίες μόνο και μόνο επειδή έχουν εφέ”, αναφέρει ο Louis Savy.
Η ίδια λογική διέπει και το Shoot it, το διαγωνισμό που υποστηρίζει το ελculture όπου διαγωνίζονται μικρά βίντεο τραβηγμένα με κινητά τηλέφωνα. Κι εκεί κάθε χρόνο βλέπουμε ότι οι δημιουργοί φτιάχουν υπέροχα πράγματα με πολύ χαμηλό κόστος, προσθέτοντας τις δικές τους ψηφίδες στο σύγχρονο μωσαϊκό της τέχνης.
Ποια όμως είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για μία ταινία χαμηλού κόστους;
“Το κατά πόσο μπορείς να αψηφήσεις την ερασιτεχνική low budget παραγωγή και να δεις την καλλιτεχνική αξία πίσω από την ταινία”, μας λέει στη συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στο ελculture ο Γιώργος Παπαϊωάννου, σκηνοθέτης της ταινίας «Σούπερ Δημήτριος» – η οποία θα προβληθεί στο διεθνές διαγωνιστικό του 7ου SFF-rated Athens.
Όσο κι αν ακούγεται παράδοξο, ίσως στην Επιστημονική Φαντασία αυτό να μην είναι τόσο δύσκολο. Από τους εξωγήινους, μέχρι τα ταξίδια στο χρόνο και από τα παράλληλα σύμπαντα μέχρι τα όντα με υπερδυνάμεις, στο Sci-Fi υπάρχει πάντοτε μία σύμβαση με τον θεατή: Να πιστέψει κάτι που υπό κανονικές συνθήκες είναι αδύνατον. Όταν κάνει το πρώτο αυτό βήμα περιστολής της δυσπιστίας του, το να δει πέρα από τις χαμηλές δαπάνες παραγωγής είναι εύκολο – άλλωστε το δεύτερο συνθετικό του είδους είναι ‘Φαντασία’.
Ακόμη όμως και για όσους κυνηγάνε την υψηλή αισθητική, τα ειδικά εφέ είναι πλέον προσβάσιμα σε κάθε ερασιτέχνη εικονολήπτη. Προγράμματα ψηφιακής επεξεργασίας μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν από όλους και τα έργα που δημιουργούνται με αυτά, είναι μικρά αριστουργήματα.
Tο κυριότερο ίσως εμπόδιο ενός no budget έργου φαντασίας είναι να φτάσει στο κοινό του. Ο μόνος δρόμος για να προβληθεί μια ανεξάρτητη παραγωγή είναι τα φεστιβάλ, σύμφωνα με τον Θάνο Κερμίτση, σκηνοθέτη του ‘Indomitable’, της πρώτης μεγάλου μήκους ελληνικής ταινίας φαντασίας και μέλος του Ανεξάρτητου Δικτύου Ελλήνων Κινηματογραφιστών Chainfree. Το Δίκτυο Chainfree είναι “μια κίνηση που συσπειρώνει τους ανθρώπους ενός κινηματογράφου που δεν αναμασά χιλιοειπωμένες ιδέες, αλλά έχει γνώμονα τη φαντασία, τη φρεσκάδα και την ελεύθερη έκφραση” όπως διαβάζουμε στην ιστοσελίδα του. Μέλη του δικτύου θα βρίσκονται στη διάλεξη του Louis Savy και θα μοιραστούν τις εμπειρίες τους με το κοινό.
Κάθε έργο Επιστημονικής Φαντασίας ξεκινάει διατυπώνοντας στο μυαλό του θεατή μία παράλογη υπόθεση: “τι θα γινόταν, εάν…;;”. Η μυθοπλασία ξεκινάει από εκεί. Δε χρειάζονται πανάκριβα κουστούμια, high-end εξοπλισμός ή καλογυαλισμένα ειδικά εφέ. Χρειάζεται μόνο μία ιδέα κι ένας άνθρωπος να την εξιστορήσει. Μήπως εσύ είσαι αυτός;
