Ο κυνισμός και η απαισιοδοξία είναι δρόμοι φτιαγμένοι από πολυτέλειες· όσο περισσότερες οι πολυτέλειες, τόσο μεγαλύτερος και ο φόβος μήπως τις χάσουμε. Και σε αυτή την προσπάθεια της συντήρησης αυτών των δρόμων, γύρω τους χτίζεται μια κοινωνία της οποίας οι άνθρωποι τους διαβαίνουν καθημερινά σε μια εθιστική αναζήτηση του προορισμού που οι πολυτέλειες υπόσχονται. Αυτού όπου σημασία έχουμε μόνο εμείς, ο κάθε ένας ξεχωριστά, μικροί βασιλιάδες μικρών βασιλείων που συρρικνώνονται κάθε μέρα όλο και περισσότερο. Αυτές οι πολυτέλειες μας αποξένωσαν και μας έκαναν μικρούς, μας υποσχέθηκαν ένα άνετο μέλλον, αλλά όταν το μέλλον έφτασε το προϊόν που αγοράσαμε ήταν φτιαγμένο από φτηνό υλικό και αποδείχθηκε ελαττωματικό. Γίναμε σκληρές, ψυχρές, καταναλωτικές μηχανές και αποφασίσαμε πως μια νέα αγορά μπορεί να μας προσφέρει αυτό που η προηγούμενη απέτυχε να μας δώσει.
Η επιστημονική μυθοπλασία πάντα προειδοποιούσε για ένα τέτοιο μέλλον, αλλά στην πραγματικότητα ποτέ δεν μιλούσε γι’ αυτό, αλλά για το παρόν στο οποίο ζούμε. Αν αυτές οι πέντε ταινίες ενεργοποιήσουν συναισθηματικά ακόμα και τις μηχανές, τότε σημαίνει πως είναι κάτι παραπάνω από καλώδια, μέταλλο και έναν σκληρό δίσκο.
[ 1 ]
Alphaville (1965)
Σκηνοθεσία: Jean-Luc Godard
Συνδυάζοντας στοιχεία από τη δυστοπική επιστημονική μυθοπλασία και από ταινίες νουάρ, το Alphaville, αν και ταινία του 1965, ακόμα και σήμερα απελευθερώνει το είδος της επιστημονικής μυθοπλασίας, καθώς δεν χρησιμοποιεί φουτουριστικά σκηνικά και αντικείμενα· μόνο ηχητικά εφέ για να αποδώσει τα στοιχεία που εκφράζουν το είδος. Είναι απελευθερωτικό διότι εκεί που έχουμε συνυφασμένη την επιστημονική μυθοπλασία με διαστημόπλοια, ρομπότ και πόλεις του μέλλοντος τυλιγμένες με νέον φώτα, το Alphaville απλά χρησιμοποιεί τη σύγχρονη, για την εποχή, αρχιτεκτονική του Παρισιού και με αυτοπεποίθηση η πλοκή εκτυλίσσεται, ενώ απαιτεί από τον θεατή να εμπιστευτεί το σενάριο που βρίθει από σατιρικά στοιχεία.
Ο Lemmy Caution φτάνει στο Alphaville σε αποστολή να εξολοθρεύσει τον καθηγητή Von Braun, τον δημιουργό ενός σατανικού υπολογιστή, του Alpha 60, που ελέγχει την πόλη. Ενώ το σενάριο δεν είναι τόσο βαθύ όσο πιστεύει η ίδια η ταινία, πέραν της εξαιρετικής διαχείρισης του είδους στο οποίο ανήκει, η διεύθυνση φωτογραφίας του Raoul Coutard υπό τη σκηνοθεσία του Godard είναι υπνωτική.
[ 2 ]
Tetsuo: The Iron Man (1989)
Σκηνοθεσία: Shinya Tsukamoto
Ένας άντρας ξυπνάει και συνειδητοποιεί πως μεταλλικά κομμάτια εμφανίζονται πάνω σε διάφορα μέρη του κορμιού του και στοιχειώνεται από οράματα σεξουαλικών φαντασιώσεων με κεντρικό θέμα το μέταλλο. Είναι θέμα χρόνου μέχρι και ο ίδιος να γίνει μια ζωντανή μηχανή.
Με έντονο μοντάζ, φρενιτικό ρυθμό, ασυμβίβαστη σκηνοθεσία και συναρπαστικά ειδικά εφέ, το Tetsuo είναι ένα μικρό αριστούργημα. Ενώνει τον σουρεαλισμό του David Lynch με το body-horror του David Cronenberg και παρουσιάζει ένα παράξενο φετίχ με το μέταλλο που είναι σίγουρο ότι θα επηρεάσει συναισθηματικά τον θεατή -αρκεί να μην έχει πολλές απαιτήσεις να καταλάβει εκατό τοις εκατό τι έγινε στην πλοκή.
[ 3 ]
Hardware (1990)
Σκηνοθεσία: Richard Stanley
Το Mark 13 είναι μια κυβερνητική, φονική μηχανή, προγραμματισμένη με τεχνητή νοημοσύνη και ικανή να επισκευάζει και να φορτίζει τον εαυτό της από οποιαδήποτε πηγή ενέργειας. Σε αυτόν τον δυστοπικό κόσμο, το κεφάλι αυτής της μηχανής θα καταλήξει στο σπίτι μιας γλύπτριας σαν χριστουγεννιάτικο δώρο από τον σύντροφό της όπου και θα βάλει τη ζωή της σε κίνδυνο.
Το Hardware είναι μια εξαιρετική ταινία που αναδεικνύει τις επιρροές της με πάθος, η οποία, σε αντίθεση με αυτές, δεν συζητιέται αρκετά. Η έρημος στην εισαγωγή της ταινίας θυμίζει Mad Max, η σχέση μεταξύ θύτη και θύματος θυμίζει το Alien, ο τρόπος που το ρομπότ κυνηγάει ανελέητα την πρωταγωνίστρια θυμίζει το Terminator, και ο τρόπος που παντρεύεται η γουέστερν/τζαζ μουσική με τις φουτουριστικές δυστοπικές εικόνες θυμίζει το Blade Runner. Αν και μόλις 93’ ο κόσμος της ταινίας είναι τρισδιάστατος, τον οποίο και βλέπουμε σύντομα μέσα από προϊόντα, διαφημίσεις και από τις καθημερινές συναλλαγές των χαρακτήρων.
Αυτό που κάνει το έργο να ξεχωρίζει από τις επιρροές του είναι η σχέση του ζευγαριού, που συζητάνε για το πώς γίνεται να φέρουν παιδιά σε έναν κατεστραμμένο κόσμο, καθώς και το γενικό σχόλιο για το πώς το «δώρο» του άντρα στη γυναίκα -επειδή λείπει συνεχώς για δουλειά- καταλήγει να βάζει τη ζωής της σε κίνδυνο.
[ 4 ]
964 Pinocchio (1991)
Σκηνοθεσία: Shozin Fukui
Ο Pinocchio 964 είναι ένας λοβοτομημένος, ερωτικός σκλάβος, cyborg, τον οποίο και πέταξαν οι ιδιοκτήτες του επειδή ήταν ελαττωματικός. Τώρα, μια άστεγη γυναίκα προσπαθεί να τον βοηθήσει, όσο οι κατασκευαστές του τον κυνηγάνε για να τον σκοτώσουν.
Αυτό είναι ένα δύσκολο έργο για να το προτείνει κανείς, κυρίως γιατί είναι αβέβαιο ως τι θα το προτείνεις. Όπως και το Alphaville, τα σκηνικά και ο κόσμος του δεν είναι φουτουριστικά, όλα βρίσκονται στο σενάριο, αλλά ακόμα και αυτό δεν είναι σίγουρο για το τι θέλει να είναι, αγγίζοντας τα όρια του δήθεν με τις αναφορές στη μυθολογία του Πινόκιο δίχως όμως να τις αξιοποιεί κατάλληλα. Επίσης, έχει αρκετές αφάνταστες αηδιαστικές σκηνές, που καλό είναι να μην τις δει κάποιος με γεμάτο στομάχι. Ο λόγος όμως που προτείνεται αυτό το έργο είναι γιατί αδιαμφισβήτητα υπάρχει μια μέθοδος πίσω από την τρέλα. Η σκηνοθεσία και οι εικόνες είναι δυνατές, αλλά ακόμα πιο δυνατές είναι οι ερμηνείες των ηθοποιών, που εμπιστεύονται τυφλά τον σκηνοθέτη για να δώσουν πνοή στο όραμά του. Βλέποντας το έργο, οι επιρροές του από Blade Runner, The Texas Chain Saw Massacre και Possession είναι ξεκάθαρες. Ειδικά για το Possession υπάρχει μια σκηνή που αμέσως φέρνει στο μυαλό τη διάσημη σκηνή της Isabelle Adjani.
Το 964 Pinocchio είναι στη λίστα γιατί περισσότεροι άνθρωποι πρέπει να μιλάνε για παράξενες και σιχαμερές ταινίες. Ταινίες που δεν είναι ικανοποιημένες με τους εαυτούς τους και προσπαθούν να κάνουν πολλά. Ίσως στο τέλος αποτυγχάνουν, αλλά δεν πρόκειται να τις ξεχάσεις. Σίγουρα αν μια μηχανή το έβλεπε θα ένιωθε πολλά και διαφορετικά συναισθήματα.
[ 5 ]
Mars Express (2023)
Σκηνοθεσία: Jérémie Périn
Το έργο διαδραματίζεται στον Άρη τον 23ο αιώνα. Η Aline και ο Carlos -ο συνεργάτης της που τυγχάνει να είναι ρομπότ με ανθρώπινη μορφή- καλούνται να ερευνήσουν την εξαφάνιση δύο φοιτητών.
Το Mars Express είναι η πιο καλογραμμένη ταινία της λίστας και δυστυχώς, αν και πρόσφατη ταινία, πολλοί δεν μιλάνε γι’ αυτή. Αν το Hardware έχει καλή κοσμοπλασία για 93’, το Mars Express στα 89’ είναι ολόκληρη διάσταση που μπορείς να χαθείς μέσα σε αυτή. Είναι ειλικρινά τρελό αυτό που κατάφεραν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα και ένα μάθημα για όσους μελετάνε σενάριο. Το σχέδιό του είναι όμορφο και οι χαρακτήρες ευάλωτοι. Η ιστορία είναι γνώριμη, αλλά με τις δικές της ανατροπές μεταμορφώνεται σε κάτι καινούργιο. Όταν όλα τα κινούμενα σχέδια απευθύνονται κυρίως σε νεαρότερες ηλικίες, το Mars Express υπενθυμίζει πως το μέσο είναι όσο ώριμο ορίζει ο δημιουργός του.
