Το συγγραφικό του έργο γνώριμο και αγαπημένο τα τελευταία χρόνια. Έχω ακολουθήσει κάθε αναποδιά του Μέλιου, κάθε του νέα διαπίστωση, μέσα από τα δικά του μάτια έμαθαν τα παιδιά μου τις μικρές στιγμές καθημερινής ευτυχίας και αποκάλυψης στη ζωή, και γιορτάσαμε μαζί του τα δέκατα γενέθλιά μας, ενώ με τη Σιλουανή του ταξιδέψαμε στα βουνά γύρω από την Έδεσσα αναζητώντας απαντήσεις σε μεγάλα ερωτήματα. Τώρα με την Ευτυχία του χαϊδεύει απαλά το θυμικό μας, δίνοντάς μας μια ιστορία συγκινητική, μια ιστορία με θεμέλια γερά, νοήματα βελούδινα. Μια ιστορία που διαθέτει όλα εκείνα τα χαρίσματα για να αγαπηθεί από πολλούς και για πολλά χρόνια.
Με αφορμή την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου «Ευτυχία» από τις Εκδόσεις Ίκαρος, μιλήσαμε με τον Θοδωρή Παπαϊωάννου για τις μικρές στιγμές ευτυχίας, για τη φιλαγνωσία και φυσικά για τις δεξιότητες που είναι σημαντικό να καλλιεργούμε σήμερα στα παιδιά.
Διαβάζοντας το βιβλίο σας ένιωσα ένα μικρό παράπονο από την πλευρά σας. Σαν μια μικρή θλίψη που πλέον ανήκετε στους ενήλικες. Ισχύει αυτό;
Τι ενδιαφέρουσα ανάγνωση! Δεν ξέρω αν θα χρησιμοποιούσα τη λέξη θλίψη, θα έλεγα τη φράση «διαπίστωση με λίγη στενοχώρια». Οπότε ναι ισχύει κατά κάποιο τρόπο. Εξάλλου πιστεύω πως όλη μας η ζωή είναι ένας αγώνας να κρατήσουμε ζωντανό το παιδί μέσα μας, και στους αγώνες ανταμώνει κανείς με όλα τα συναισθήματα.
Ποια η αφορμή για να επινοήσετε τη μικρή αυτή Ευτυχία που έρχεται να μας θυμίσει τα μικρά θαύματα της ζωής;
Καταρχάς θα ήθελα να πω πως σε όλα μου τα βιβλία υπάρχει μια ιστορία πίσω από την ιστορία. Στην Ευτυχία λοιπόν υπάρχει η ιστορία της αγκαλιάς του μικρού Αλκίνοου. Βρισκόμασταν σε μια εκδήλωση και σε μια στιγμή μια φίλη πέρασε στην αγκαλιά μου τον γιο της, τον μικρό Αλκίνοο. Αμέσως ένοιωσα αυτό το υπέροχο συναίσθημα. Ευτυχία.
Ως εκπαιδευτικός πιστεύετε ότι έχει χαθεί τελικά ο στόχος της αναγνώρισης αυτών των μικρών στιγμών ευτυχίας από τους ανθρώπους, από τα παιδιά;
Δεν νομίζω πως έχει χαθεί. Έχει μειωθεί θα έλεγα. Η εποχή παρακινεί πλέον τους ανθρώπους να αναζητήσουν τις μικρές στιγμές ευτυχίας κυρίως στην κατανάλωση. Ο ανταγωνισμός είναι δύσκολος. Αλλά υπάρχουν ακόμα πολλοί άνθρωποι που προσπαθούν για τα απλά και τα όμορφα της ζωής.
Ποια θεωρείτε πως είναι η μεγαλύτερη δεξιότητα που πρέπει να καλλιεργούμε σε ένα παιδί σήμερα;
Η επαφή με τη φύση και το να δημιουργούν με τα χέρια τους. Η επαφή με τη φύση γιατί είναι ο μεγαλύτερος δάσκαλος. Εκεί κατέφευγε πάντα ο άνθρωπος κι εκεί θα καταφεύγει. Η δημιουργία με τα χέρια, γιατί το να φτιάχνει κανείς κάτι με τα χέρια του, πέρα από τα οφέλη, είναι μεγαλείο. Είναι επίσης πολύ σημαντικό τα παιδιά να φυτεύουν, να μαγειρεύουν, να συζητούν σε ομάδες θέματα που τα απασχολούν, να βγαίνουν βόλτες και να διανυκτερεύουν στη φύση και στο βουνό. Όποιο προηγμένο παιδαγωγικό σύστημα κι αν μελετήσει κανείς θα δει πως τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται στα σχολικά προγράμματα.
Μιλήστε μου λίγο για τη συνεργασία σας με τον Πέτρο Μπουλούμπαση; Νιώθω ότι υπήρξε απόλυτη σύμπνοια.
Πράγματι υπήρξε, χαίρομαι που το διακρίνεις. Με τον Πέτρο είμαστε πια φίλοι όποτε βρεθώ στην Αθήνα θα τηλεφωνηθούμε, θα πιούμε έναν καφέ, ένα κρασί, θα τα πούμε. Έχουμε κάνει αρκετές συζητήσεις και για διάφορα θέματα. Ταιριάζουμε σε πολλά. Κάθε φορά που συνεργαζόμαστε, κάνω το εξής απλό πράγμα: Περιμένω με ανυπομονησία να δω το τελικό αποτέλεσμα. Είναι από τα πιο όμορφα «περίμενε» της ζωής μου.
Ποια ήταν η προσωπική σας εμπειρία με το πέρασμα από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση; Επηρέασε τη συγγραφή σας;
Η προσωπική μου εμπειρία εμπεριέχει μια πρόωρη και λίγο βίαιη θα έλεγα ενηλικίωση καθώς δούλευα από τα έντεκα όλα μου τα καλοκαίρια μέχρι και που τελείωσα τις σπουδές μου. Ήταν η δεκαετία του εβδομήντα κι αυτό ήταν κάτι πολύ συνηθισμένο στην επαρχία τουλάχιστον. Από την πρώτη μέρα στο εργοστάσιο, τα έβαλα με το ωράριο, τον επιστάτη, την κούραση, το μεροκάματο πράγματα που αφορούσαν μόνο ενήλικες. Προφανώς επηρέασε τη γραφή μου, αλλά το πώς, αυτό μάλλον θα το διακρίνουν οι αναγνώστες. Πάντως τώρα πια είναι περισσότερο μια ανάμνηση γλυκιά παρά πικρή.
Τι σας οδηγεί στην επιλογή συγκεκριμένων θεμάτων, όπως η ενηλικίωση ή η φύση; Στο μυαλό σας υπάρχει η αναγνωστική απόλαυση ή η διδακτική χροιά του βιβλίου;
Δεν με οδηγεί κάτι. Θα έλεγα πως είμαι ένας «τεμπέλης δράκος» δεν είμαι μανιακός της γραφής, κάθομαι ήσυχα στη φωλιά μου μέχρι να πάρω φωτιά και να βγω έξω. Τώρα, πως παίρνει κανείς φωτιά; Εγώ δεν κάνω τίποτε άλλο από το να κοιτώ γύρω, να παρατηρώ τη φύση, να ακούω τι λένε τα παιδιά. Και οι ιστορίες έρχονται μόνες τους. Ένα σκαθάρι στο χώμα, μια αγκαλιά ευτυχίας, ένα κορίτσι που το λένε Σιλουανή, ένας μαθητής που όλο λέει «Αφαιρέθηκα», ένα πρωτάκι που βλέπει τον δάσκαλό του σαν «Γίγαντα», μια γάτα που όλα τα λέει «από μέσα της», ένα έργο τέχνης που θεωρείται «Αριστούργημα», «μια στάλα μέλι» που έπεσε σ ένα χωριό μυρμηγκιών…ιστορίες…ιστορίες… Και γι’ αυτές τις ιστορίες δεν υπάρχει τίποτε άλλο στο μυαλό μου, από την αναγνωστική απόλαυση.
Ποια είναι η άποψή σας για τον ρόλο των γονιών και των δασκάλων στη διαμόρφωση της σχέσης του παιδιού με την ανάγνωση;
Θα πρέπει να είναι συμπρωταγωνιστές στο πώς θα γίνουνε φίλοι τα βιβλία και τα παιδιά. Είναι στο χέρι τους και τα πράγματα νομίζω πως είναι απλά: Ας γίνουν και οι ίδιοι αναγνώστες. Θα βοηθούσε πολύ σε αυτό μια πιο γενναιόδωρη πολιτική για το βιβλίο, ώστε να συναντάμε παντού πολύχρωμες, οργανωμένες, φιλόξενες βιβλιοθήκες.
Θέλετε να μοιραστείτε μια δική σας μικρή στιγμή απόλυτης ευτυχίας;
Είναι η στιγμή που πήρα αγκαλιά για πρώτη φορά τα παιδιά μου. Και η αγκαλιά του Αλκίνοου επανέφερε αυτή τη στιγμή με τόση πολλή τρυφερότητα.
Το βιβλίο «Ευτυχία» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ίκαρος
Συγγραφέας: Θοδωρής Παπαϊωάννου
Εικονογράφηση: Πέτρος Μπουλούμπασης
