«Η διασκευή της Άλκης Ζέη στον Ματία του Γιάνους Κόρτσακ υπήρξε για μένα αποκαλυπτική για πολλούς λόγους. Ένας από αυτούς είναι ότι στάθηκε η αφορμή να συναντηθώ και να εμβαθύνω περισσότερο σε μια μεγάλη, φωτεινή προσωπικότητα της παιδαγωγικής. Κι αυτό ως καλλιτέχνιδα, που σκηνοθετεί άλλη μια φορά παράσταση για παιδιά, ή και για παιδιά, αλλά και ως παιδαγωγό, καθώς αρκετά χρόνια τώρα διδάσκω υποκριτική σε νέους καλλιτέχνες- ηθοποιούς, με αφορά πολύ και θεμελιακά.
Ο Γιάνους Κόρτσακ υπήρξε ένας δάσκαλος με βαθιά, ίσως απόλυτη πίστη στις δυνατότητες των ανθρώπων, μεγάλο σεβασμό στην παιδική τους ηλικία και πολύ ισχυρή επίγνωση της ευθύνης που έχουν όσοι διαμορφώνουν ως ένα βαθμό και συμπορεύονται με πολύ νέους ανθρώπους ως την ενηλικίωσή τους. Ένα στοιχείο κι ίσως το κύριο που θεωρώ ότι χαρακτηρίζει το έργο του, αλλά και τις πράξεις του, είναι η συνέπεια και ο σεβασμός προς τα παιδιά.
Έχοντας αυτά ως οδηγό μας, προσπαθήσαμε να φτιάξουμε μια παράσταση που δεν θα αποκρύπτει την αλήθεια, δεν θα ωραιοποιεί την πραγματικότητα, δεν θα παραμένει ουδέτερη σε κρίσιμα ζητήματα, θα χρησιμοποιεί όμως τα εργαλεία των παιδιών και τα αισθητικά τους μέσα, θα μιλά τη γλώσσα τους και θα είναι απολύτως αισιόδοξη, όσο και όπως κάθε τι νέο, όπως κάθε ζωή στο ξεκίνημά της.
Αισθάνομαι ότι παλιότερα κυρίως αλλά και τώρα ακόμα, κάθε γενιά -όταν μεγάλωνε πια- ευελπιστούσε πως η επόμενη θα αλλάξει τον κόσμο και με πλάγιους ή ευθείς τρόπους της εναπέθετε ως «στέμμα» αυτή τη βαριά ελπίδα ή συχνά και απελπισία. Σπανίως αναλογιζόμαστε ωστόσο την προσωπική ή συλλογική μας ευθύνη για αυτό. Προσδοκούμε και απαιτούμε από τα παιδιά να αλλάξουν τον κόσμο, χωρίς να τα προετοιμάσουμε, χωρίς να τα εκπαιδεύσουμε να το κάνουν. Κάποιες φορές μάλιστα θεωρούμε ότι τα προετοιμάζουμε, εκπαιδεύοντάς τα με λάθος τρόπους ή για λάθος στόχους. Τα αποπροσανατολίζουμε καθώς έχουμε πρώτα εμείς αποπροσανατολιστεί. Και αυτό πια συμβαίνει όχι μόνο σε ατομικό αλλά και σε πολιτειακό επίπεδο, με τη συνεχή υποβάθμιση της εκπαίδευσης και του πολιτισμού.
Αν γύρω μας υπάρχει τόση και τέτοια βία, κάτι έχουμε κάνει πολύ λάθος και είναι ευθύνη μας να το αναζητούμε και να αντισταθούμε, με ό,τι εργαλείο ή τρόπο έχει ο καθένας μας. «Μεταρρύθμιση του κόσμου σημαίνει μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης», έλεγε ο συγγραφέας μας.
Ο Ματίας ο Πρώτος, του Κόρτσακ και της Ζέη, δεν είναι απλώς ένα έργο για παιδιά. Είναι ένα έργο πρόταση, μία φωτεινή εναλλακτική για ό,τι ζοφερό ζούμε ή ζήσαμε και, κατά τη γνώμη μου, μια επαρκής ερμηνεία ολόκληρου του κόσμου, με κέντρο τον άνθρωπο. Τον άνθρωπο στην παιδική του ηλικία.
Υπήρξαμε κάποτε όλοι κι όλες μας βασιλιάδες ή βασίλισσες! Κάθε παιδί θα μπορούσε να είναι ή να γίνει βασιλιάς, να γίνει η καλύτερη εκδοχή του εαυτού του και να φτιάξει μια καλύτερη εκδοχή του κόσμου μας. Ας ακούσουμε τι έχουν να μας πουν ή έστω ας ξαναθυμηθούμε εκείνη την πρώτη, καθαρή ματιά μας απέναντι στη ζωή, ίσως εκεί να υπάρχει μια λύση».
Μαρία Σαββίδου
Πληροφορίες για την παράσταση
Το έργο που διασκεύασε για το θέατρο η Άλκη Ζέη βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Πολωνού παιδαγωγού Γιάνους Κόρτσακ παρουσιάζεται τη θεατρική περίοδο 2024-2025 στην παιδική σκηνή του θεάτρου «ΑΛΙΚΗ» σε παραγωγή της καλλιτεχνικής εταιρείας «Μυθωδία» και σκηνοθεσία Μαρίας Σαββίδου.
Ο «Ματίας» είναι ένα αντιπολεμικό έργο που μεταφράστηκε σε περισσότερες από 20 γλώσσες υμνώντας τη φιλία, την ελπίδα, την αισιοδοξία και κυρίως παιδική αθωότητα και δύναμη. Ένα έργο που στον πυρήνα του μιλά τόσο για τα δικαιώματα όσο και για τις υποχρεώσεις των ανθρώπων, που προσκαλεί και προκαλεί τα παιδιά να αναλάβουν δράση και πρωτοβουλίες, κινητοποιεί τη σκέψη και επικαλείται την ανόθευτη κρίση τους.
Μία παράσταση που θυμίζει στους μεγάλους ότι ο κόσμος θα μπορούσε να είναι αλλιώς και εμπιστεύεται στους μικρούς την ελπίδα για έναν αλλιώτικο κόσμο.
Η Μαρία Σαββίδου, έχοντας μακρά εμπειρία στο θέατρο ως σκηνοθέτις και ηθοποιός και στη θεατρική εκπαίδευση, ως καθηγήτρια υποκριτικής, ταυτίζεται με την αντίληψη των δημιουργών του έργου. Φτιάχνει μια παράσταση που αξιοποιεί τη γλώσσα, τα μέσα και τους τρόπους των παιδιών, το παιχνίδι, τη φαντασία και το χιούμορ για να απευθυνθεί στην πραγματικότητα σε ανθρώπους. Γιατί, όπως έγραφε ο Κόρτσακ, «τα παιδιά δεν είναι οι άνθρωποι του αύριο, είναι άνθρωποι σήμερα και μόνο αντιμετωπίζοντάς τα με σεβασμό και φροντίδα μπορεί να ανθίσει μέσα τους αυτό που θα αλλάξει τον κόσμο».
