O Έντουαρντ Κλουγκ μιλάει στο ελc για τη δική του «Κοππέλια»: «Θέλω να δημιουργώ μια ισχυρή θεατρική γλώσσα ώστε οι θεατές να βιώνουν μια σινεμασκοπική εμπειρία»

Λάτρης του χοροθεάτρου, ο διάσημος Σλοβένος χορογράφος Έντουαρντ Κλουγκ μετά από 27 περίπου χρόνια επισκέπτεται και πάλι την Ελλάδα με μια σύγχρονη μεταφορά του έργου «Κοππέλια» με το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Είναι καλλιτεχνικός διευθυντής του Μπαλέτου του Εθνικού Θεάτρου Σλοβενίας στο Μάριμπορ και ένας από τους πλέον γνωστούς, σύγχρονους χορογράφους. Λάτρης του χοροθεάτρου, ο Έντουαρντ Κλουγκ μετά από 27 περίπου χρόνια επισκέπτεται και πάλι την Ελλάδα με μια σύγχρονη μεταφορά του έργου «Κοππέλια» βασισμένου στη νουβέλα του Ε.Τ.Α. Χόφμαν «Ύπνος» [«Der Sandmann»] που πρωτοπαρουσιάστηκε στις 25 Μαΐου 1870 στο Παρίσι, από το Αυτοκρατορικό Θέατρο της Όπερας.

Ήταν το 1997 όταν έγινε η πρώτη του γνωριμία με την Ελλάδα, όταν συμμετείχε ως χορογράφος στην προετοιμασία της τελετής λήξης του προγράμματος για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης με την όμορφη Θεσσαλονίκη να έχει την τιμητική της: «Ήταν η πρώτη μου επαφή με τον σύγχρονο χορό και το έργο Η σιωπή των Βαλκανίων, μια παραγωγή ιδέα του Γκόραν Μπρέγκοβιτς με σκηνοθέτη τον Τόμας Παντούρ. Ήταν μια αξέχαστη εμπειρία», θυμάται ο Έντουαρντ Κλουγκ, στη συνάντησή μας στην Εθνική Λυρική Σκηνή με αφορμή το «Κοππέλια», το οποίο παρουσιάζεται για πέντε μοναδικές παραστάσεις στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ, σε μουσική διεύθυνση Κωνσταντίνου Τερζάκη.

 

Ο χορογράφος Κλουγκ στην πρόβα της Κοππέλιας | Photo: Γ. Καλκανίδης

 

Η σύγχρονη εκδοχή του έργου – Διατηρώντας τη γοτθική γοητεία της αρχικής ιστορίας

 

Η εκδοχή του «Κοππέλια» του Έντουαρντ Κλουγκ έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στις 18 Μαρτίου 2023 στο θέατρο της Βασιλείας. Η Σβανίλντα και ο Φραντς ετοιμάζονται να παντρευτούν, όμως εκείνη αρχίζει να αμφιβάλλει για την αγάπη του, όταν ο Φραντς ανταποκρίνεται στις προτάσεις της μυστηριώδους Κοππέλιας, μιας εκπληκτικά όμορφης κοπέλας που σύντομα θα διαπιστώσει πως πρόκειται για μια μηχανική κούκλα. Η Σβανίλντα θα βάλει στόχο να ξανακερδίσει την καρδιά του αρραβωνιαστικού της, κάτι δύσκολο όταν απέναντι της βρίσκεται ο Κοππέλιους, ο αδίστακτος δημιουργός της Κοππέλιας, ο οποίος χρειάζεται μια ανθρώπινη ψυχή για να ζωντανέψει τη μηχανική κούκλα.

«Αν και έχω απολαύσει στο παρελθόν το μπαλέτο Κοππέλια, σίγουρα δεν ήταν στο μυαλό μου η αναβίωσή του. Θεωρούσα ότι είναι ένα έργο χαριτωμένο, γλυκό, ρομαντικό γιατί αυτή ήταν η εικόνα της πρώτης του χορευτικής μεταφοράς. Το κοινό του 19ου αιώνα αναζητούσε ψυχαγωγία και ευχάριστα μπαλέτα. Αυτό γοήτευε το κοινό στο μπαλέτο τότε, όχι η ίδια η ιστορία. Γιατί στην πραγματικότητα η ιστορία στην οποία βασίζεται είναι αρκετά πιο περίπλοκη, είναι σκοτεινή και τρομακτική», μου αναφέρει ο Κλουγκ.

Και η αλήθεια είναι ότι στο βιβλίο, ο Κοππέλιους κυκλοφορεί στα χωριά και κλέβει τα μάτια των παιδιών για να ταΐσει τα δικά του δημιουργήματα. Εμβαθύνοντας στη μυστηριώδη ιστορία του Ε.Τ.Α. Χόφμαν «Ύπνος», ο Κλουγκ θα διαπιστώσει σύντομα τις δυνατότητες μιας νέας επαναφήγησής του.

«Επηρεασμένος από τον Καρυοθραύστη που χορογραφούσα εκείνη την εποχή για το Μπαλέτο της Στουτγκάρδης είδα ότι μπορώ να ενσωματώσω νέα σύγχρονα στοιχεία και να το μεταμορφώσω σε κάτι πιο ελκυστικό. Η αναζήτηση διαρκώς νέων προκλήσεων είναι κάτι που με γοητεύει. Πρόθεσή μου ήταν να διατηρήσω τη γοητεία του πρωτότυπου μπαλέτου και παράλληλα να ενσωματώσω τα σκοτεινά μοτίβα του “Sandmann” του Χόφμαν».

 

φωτό Α. Σιμόπουλος

 

Photo: Aνδρέας Σιμόπουλος

 

Η μουσική θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε αυτό το εγχείρημα για αυτό και θα αναθέσει στον επί χρόνια συνεργάτη του Μίλκο Λάζαρ να συνθέσει μια νέα ξεχωριστή μουσική προσθήκη στη ζωηρή και  πρωτότυπη μουσική του Λεό Ντελίμπ:

«Προκάλεσα τον Μίλκο Λάζαρ να αναπτύξει κάτι νέο που να τονίζει την ατμόσφαιρα του σκοτεινού ρομαντισμού του αρχικού βιβλίου. Ταυτόχρονα καθώς η αρχική ιστορία εκτυλίσσεται σε τρία μέρη, την Αυστρία, την Πολωνία και την Ουγγαρία, μέρη από τα οποία κατάγομαι και εγώ, ήθελα να διατηρήσουμε τα παραδοσιακά στοιχεία της μουσικής. Έτσι σε μια στυλιζαρισμένη μορφή μπορούμε να αναγνωρίσουμε στη χορογραφία και τη μουσική, τα λαϊκά μοτίβα, όπως οι μελωδίες του Czardas ή Mazurka».

Ταυτόχρονα οι ρόλοι αποκτούν νέα διάσταση, μετατοπίζοντας λίγο την ιστορία και την πλοκή, υπηρετώντας πάντα την αρχική του πρόθεση για ανανέωση της αφήγησης του έργου:

«Στην Κλουζ-Ναπόκα, θυμάμαι να παρακολουθώ το Κοππέλια πριν από πολλά χρόνια. Η Κοππέλια βρισκόταν πάνω σε ένα ψηλό μπαλκόνι ακίνητη σαν κούκλα. Αυτή η εικόνα μου ήρθε στο μυαλό και σκέφτηκα πως η ίδια η Κοππέλια έχει τις μεγαλύτερες προοπτικές για μια χορογραφική επανεφεύρεση. Στη δική μας εκδοχή, δεν πρόκειται για μια άβουλη κούκλα με παθητική συμπεριφορά αλλά αποκτά ανθρώπινη υπόσταση και παρουσιάζεται ως ένας πολύ περίπλοκος χαρακτήρας. Και ο Κοππέλιους δεν είναι ένας γέρος, αφελής χαρακτήρας όπως στο αρχικό μπαλέτο αλλά μεταμορφώνεται σε ένα ύπουλο, σκοτεινό πρόσωπο, όπως υπαγορεύεται και από το ίδιο το βιβλίο».

Για τον Έντουαρντ Κλουγκ το έργο «Κοππέλια» είναι ένα γοτθικό ατμοσφαιρικό παραμύθι που αναβιώνει με μια ανανεωμένη αισθητική. Στόχος του δεν είναι να μιλήσει για AI και ρομπότ ανθρώπους αλλά να αφηγηθεί μια ιστορία:

«Δεν περιμένω από τους ανθρώπους να αναζητήσουν κάποιο συγκεκριμένο μήνυμα, να μελαγχολήσουν, να κλάψουν ή να προβληματιστούν αλλά να κοιτάξουν το έργο ως μια ιστορία αγάπης».

Το θεμέλιο του αφηγηματικού μπαλέτου έγκειται στο συγχρονισμό όλων των στοιχείων που εμπλέκονται στην παραγωγή: μουσική, σκηνικά, κοστούμια και χορός. Και εδώ ο Κλουγκ έχει λόγο και ισχυρή άποψη. Όλα τα στοιχεία που ενσωματώνονται συνηγορούν προς την ίδια κατεύθυνση με στόχο τη σύνθεση μιας παράστασης δυναμικής, σύγχρονης, μοντέρνας και ατμοσφαιρικής. Από χορογράφος μετατρέπεται σε συγγραφέα, προσθέτοντας στοιχεία – ακόμα και χαρακτήρες όπως ο βοηθός του Κοππέλιους που δεν υπάρχει στην αρχική ιστορία, σε θεατρικό σκηνοθέτη που συνεργάζεται με τους χορευτές και τους προσεγγίζει σαν ηθοποιούς, σε δραματουργό αλλά και συνδιαμορφωτή των σκηνικών και της ατμόσφαιρας.

 

φωτό Α. Σιμόπουλος

 

Photo: Aνδρέας Σιμόπουλος

 

Ο Κλουγκ δημιουργεί έναν μυστηριώδη, παράξενο κόσμο, μέσα από τη μαγεία της ομορφιάς. Στο πλευρό του η Σλοβάνα σκηνογράφος και industrial designer Νίκα Ζούπαντς συμπληρώνει το όραμά του. Η μίνιμαλ αισθητική διατρέχει όλη την παράσταση που απογειώνεται στιλιστικά με τα δύο γιγαντιαία κεράσια (“Cherry Lamp”), σύμβολο της επανένωσης της Σβανίλντα και του Φραντς, μια απροσδόκητη εμφάνιση που δημιουργεί μια ευχάριστη αίσθηση, δημιουργία της Nίκα Ζούπαντς. 

Δύο μόνο είναι τα στοιχεία που υπάρχουν στο σκηνικό που ορίζεται από ένα μεγάλο πλαίσιο: «Ένα κρεβάτι που δημιουργεί μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα στο δωμάτιο του Κοπέλλιους με τα πράγματα να εμφανίζονται και να εξαφανίζονται με μυστηριώδεις τρόπους και το “Cherry Lamp” με την κλειδαριά σε σχήμα κορδέλας που δίνει επίσης μια αισθησιακή, χαριτωμένη και παιχνιδιάρικη νότα. Και τα δύο στοιχεία είναι δημιουργίες της Νίκα Ζούπαντς που έχει κάνει μια εξαιρετική δουλειά.

Πέρα από τα στενά όρια του μπαλέτου, θέλω να δημιουργώ μια ισχυρή θεατρική γλώσσα, ώστε οι θεατές να βιώνουν μια “σινεμασκοπική” εμπειρία».

 

Ο χορογράφος Κλουγκ δίνει οδηγίες στους χορευτές της ΕΛΣ – φωτό Ελένη Βαμβακά

 

Photo: Aνδρέας Σιμόπουλος

 

Ο χορός στη ζωή του Έντουαρντ Κλουγκ σύμβολο απόδρασης και ελευθερίας

 

O Έντουαρντ Κλουγκ γεννήθηκε σε μια κωμόπολη της Ρουμανίας κοντά στα σύνορα με την Ουγγαρία. Ο πατέρας του ήταν γεωλόγος αλλά και λάτρης των τεχνών, παίζοντας μουσική στη δική του ροκ μπάντα. Μέσα στο σκοτεινό και δύσκολο πολιτικό καθεστώς του Νικολάι Τσαουσέσκο, ο πατέρας του θα του εμφυσήσει από νωρίς την έννοια και τη σημασία της ελευθερίας. Στα 6 του θα ξεκινήσει μαθήματα βιολιού και αργότερα μαθήματα ζωγραφικής. Στα 10 του χρόνια ο πατέρας του θα τον στείλει στην πόλη Κλουζ-Ναπόκα, μια πόλη επτά ώρες μακρά από το σπίτι του, εσώκλειστο σε μια σχολή χορού μπαλέτου.

«Δεν είχα καμία ιδέα τι σήμαινε μπαλέτο, αλλά μια φίλη του πατέρα μου από το Βουκουρέστι επέμενε πως θα ήταν μια εξαιρετική εμπειρία για μένα. Στην αρχή ήταν πολύ δύσκολα, οι συνθήκες πολύ σκληρές και το πρόγραμμα πολύ απαιτητικό ειδικά για ένα παιδί στην ηλικία μου. Σύντομα όμως το μπαλέτο θα αρχίσει να μου αρέσει. Παράλληλα σκέφτηκα πως αν προσπαθούσα αρκετά και γινόμουν ένας πολύ καλός χορευτής, θα μπορούσα να ενταχθώ στο καλύτερο μπαλέτο της Ρουμανίας και να ταξιδέψω στη Δύση, να αποδράσω».

 

Photo: Simen Zupancic

 

Ο χορός θα γίνει το διαβατήριό του για την ελευθερία. To 1991, ολοκληρώνει τις σπουδές του και τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους δοκιμάζει την ευκαιρία του στο Εθνικό Θέατρο της Σλοβενίας στο Μάριμπορ. Παίρνει το πρώτο του συμβόλαιο και ξεκινά την καριέρα του στο Μάριμπορ, καθώς η Σλοβενία κάνει τα πρώτα της βήματα ως νεογέννητη χώρα μετά την κατάρρευση του καθεστώτος του Τσαουσέσκο. Στο Μάριμπορ θα γνωρίσει τον διάσημο Σλοβένο θεατρικό σκηνοθέτη Τόμας Παντούρ, με τον οποίο αρχίζει να συνεργάζεται ως χορευτής στις πρωτοποριακές του παραγωγές.

«Ήταν η στιγμή που είχα σοβαρά προβληματιστεί για την πορεία μου ως κλασικός χορευτής μπαλέτου. Και όταν θα γνωρίσω τις δυνατότητες του θεάτρου και της δραματουργίας, κυριολεκτικά θα μαγευτώ από αυτό τον νέο κόσμο». Θα του πάρει χρόνια, επιστρατεύοντας υπομονή αλλά και πειθαρχία μέχρι να καταφέρει να διαμορφώσει τη δική του προσωπικότητα ως χορογράφος: «Όταν ξεκίνησα, δεν είχα υπόβαθρο στη χορογραφία και είχα κάποιους φόβους. Δεν ήξερα από πού να ξεκινήσω», μοιράζεται στο ελc.

 

φωτό: Β. Ισάεβα

Το 2003 ανέλαβε τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Μπαλέτου στο Εθνικό Θέατρο Σλοβενίας στο Μάριμπορ, την οποία διατηρεί έως σήμερα. Το 2005 υπέγραψε τη διεθνή επιτυχία Radio & Juliet σε μουσική των Radiohead. Το 2018 δημιούργησε το πολυβραβευμένο μπαλέτο μεγάλου μήκους Φάουστ με το Μπαλέτο της Ζυρίχης, ενώ τα τελευταία χρόνια ξεκίνησε μια επιτυχημένη συνεργασία με το Nederlands Dans Theater και δημιούργησε νέα έργα για τα Μπαλέτα Μπολσόι, όπως, μεταξύ άλλων, το μπαλέτο Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα.

Αν και λάτρης της πειθαρχίας, του ελέγχου και της ακρίβειας συχνά «παραδίνεται» στον ίδιο τον χορευτή να ξεδιπλώσει την ατομική εμπειρία του, αναφορικά πάντα με την υποκριτική του σώματος και την κινησιολογία του χορευτή. Κάθε έργο του διαφέρει απόλυτα με το προηγούμενο, κάτι που καταδεικνύει την ανάγκη του να δημιουργεί διαρκώς νέες εμπειρίες. «Στοχεύω στην απόλυτη δεξιοτεχνική στιγμή». Αδιαφορώντας για τους στερεοτυπικούς, κλασικούς κανόνες του μπαλέτου, είναι απελευθερωμένος από εμμονές. Επιδιώκει να καινοτομεί και να ανακαλύπτει νέα γλώσσα επικοινωνίας ενσωματώνοντας πάντα στοιχεία ειρωνείας και χιούμορ.

«Δεν φανταζόμουν πριν από 25 χρόνια ότι κάποια στιγμή θα καταφέρω να ακολουθήσω αυτό τον δρόμο που με ταξίδεψε σε τόσες χώρες. Νιώθω τυχερός και ευτυχισμένος που παραμένω ενθουσιώδης και αναζητώ διαρκώς να ανακαλύπτω νέες προκλήσεις. Πιστεύω ότι υπάρχουν τόσα πολλά που έχω ακόμα να μάθω ειδικά όσον αφορά στο αφηγηματικό μπαλέτο».

 

Ο χορογράφος Κλουγκ με τους χορευτές της ΕΛΣ | photo: Β.Ισάεβα

 

Info παράστασης:

Κοππέλια | Κεντρική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής – Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος – ΚΠΙΣΝ

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Κάθε Σάββατο θα λαμβάνετε στο e-mail σας το newsletter του ελc με τις προτάσεις μας για την εβδομάδα!

Podpourri. Ιστορίες που ακούγονται

Ακολουθήστε το ελculture.gr στο Google News

το ελculture σας προσκαλεί σε εκδηλώσεις

ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.