Κείμενο: Άρης Γαβριελάτος
Αν ο κινηματογράφος έχει φυλές, υπάρχει και αυτή που προτιμάει τα φιλμ από τον ευρωπαϊκό Βορρά. Όταν διάβασα την περιγραφή του “Loveable” σε σκηνοθεσία της Lilja Ingolfsdottir μου κίνησε την περιέργεια. Το έργο καταπιάνεται με το διαζύγιο, τις ευθύνες, την όμορφη μα δύσκολη συνύπαρξη των ζευγαριών με ή χωρίς παιδιά. Με τον κινηματογραφικό φακό να ακολουθεί τη Μαρία, ένα alter ego της ίδιας της σκηνοθέτιδας, πορευόμαστε στο δύσκολο μονοπάτι από την ειδυλλιακή σχέση, στη διάρρηξή της και στο επακόλουθο διαζύγιο. Μέσα, όμως, από αυτή την εξέλιξη στο διάβα της ζωής, η αυτογνωσία και η στάση απέναντι στους άλλους είναι κομβικής σημασίας όπως και η συγχώρεση, ο θυμός, η αποδοχή της πραγματικότητας, η αποφασιστική στιγμή που κυλάμε με τη ροή της ζωής.
Η Lilja Ingolfsdottir μου μίλησε για το μακρύ ταξίδι της ταινίας “Loveable” από την εξεύρεση της χρηματοδότησης μέχρι τους κινηματογράφους, αλλά και τη μάλλον άδικη απόρριψη να είναι η πρόταση της Νορβηγίας για το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας. Σε μια ειλικρινή συνέντευξη μου αποκάλυψε τις πηγές της έμπνευσής της, τις προκλήσεις της δημιουργίας της ταινίας και το όραμά της για την απεικόνιση της πολυπλοκότητας των ανθρώπινων σχέσεων.
Για τη σκηνοθέτιδα, το Loveable είναι βαθιά προσωπικό. Εμπνευσμένο από μια κρίση που βίωσε πριν από χρόνια, θέλησε να εμβαθύνει πέρα από την επιφάνεια των διαλυμένων γάμων. «Στη Νορβηγία, όπου το 50% των γάμων καταλήγουν σε διαζύγιο, αυτό είναι μια κοινή πραγματικότητα», εξηγεί. Ωστόσο, ο στόχος της δεν ήταν απλώς να παρουσιάσει την απιστία ή τη διαδικασία του χωρισμού. «Ήθελα να εξερευνήσω το “γιατί” και το “πώς” – να κατανοήσω τα ψυχολογικά μοτίβα και τα βαθύτερα ζητήματα που οδηγούν σε αυτές τις κρίσεις».
Μέσα από την ιστορία της Μαρίας, της πρωταγωνίστριας της ταινίας, το Loveable εξετάζει το βάρος των παλιών τραυμάτων. Οι δυσκολίες της Μαρίας στη σχέση της με τον Sigmund που υποδύεται ο Oddgeir Thune και με τη μητέρα της (Elisabeth Sand) αποτελούν ένα δυνατό υπόβαθρο για τη διάλυση του γάμου της. Η σκηνή του μονολόγου της στην κάμερα-καθρέφτη είναι σπαρακτική και βαθιά ανθρώπινη.
«Η Μαρία είναι ένα μωσαϊκό από άλυτες πληγές και μηχανισμούς άμυνας», αναφέρει επηρεασμένη και από τη δική της προσέγγιση με την ψυχοθεραπεία. Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Loveable είναι η παρουσία μιας «θεραπεύτριας» που υποδύεται, με ευαισθησία, η Heidi Gjermundsen. Η Ingolfsdottir διευκρινίζει ότι η πρόθεσή της δεν ήταν να προωθήσει τη θεραπεία, αλλά να χρησιμοποιήσει τον θεραπευτή ως οδηγό για το ταξίδι της Μαρίας. «Ο θεραπευτής εξελίσσεται σε κάτι παραπάνω—σχεδόν σαν μια εσωτερική φωνή, σε μια φιλική φιγούρα. Είναι μια διαδικασία κατά την οποία η Μαρία ηρεμεί, βρίσκει διαύγεια».
Η αυθεντικότητα ήταν βασική στην προσέγγιση της σκηνοθέτιδας για τη δημιουργία της ταινίας. Τα γυρίσματα έγιναν σε πραγματικά σπίτια, με ένα μικρό συνεργείο, ενώ η ίδια ανέλαβε πολλαπλούς ρόλους. «Δούλεψα στο σχεδιασμό των σκηνικών, τα κοστούμια, ακόμα και το μοντάζ. Ήταν σημαντικό να δημιουργήσω μια ατμόσφαιρα οικειότητας όπου οι ηθοποιοί θα ένιωθαν ασφαλείς να εξερευνήσουν τους ρόλους τους».
Η Lilja Ingolfsdottir συνεργάστηκε για έξι χρόνια με την πρωταγωνίστρια Έλγκα πριν από την έναρξη των γυρισμάτων. «Η βαθιά δουλειά της Έλγκα στον χαρακτήρα ήταν θεμελιώδης. Περάσαμε αμέτρητες ώρες κατανοώντας τους μηχανισμούς άμυνας της Μαρίας».
Η συνεργασία τους ήταν καθοριστική για την επίτευξη του οράματος της σκηνοθέτιδας να παρουσιάσει τις γυναίκες ως πολυδιάστατες προσωπικότητες—όχι εξιδανικευμένες ή θυματοποιημένες, αλλά αυθεντικά ανθρώπινες.
Στην ερώτησή μου αν ήταν τυχαία η εμφανής μεν, διακριτική δε χρήση καθρεπτών και αντανακλάσεων, η Lilja Ingolfsdottir μου τόνισε ότι «όντως δεν ήταν τυχαίο» καθώς οι καθρέφτες και οι αντανακλάσεις συμβολίζουν την ενδοσκόπηση και την αυτογνωσία.
Υπήρχαν, όμως και… άλλες προκλήσεις. Η συνεργασία με τα παιδιά-ηθοποιούς ήταν αγχωτική, καθώς συμμετείχαν συνολικά τέσσερα παιδιά. «Ήμουν αγχωμένη», παραδέχεται. «Δεν ήξερα αν κάποιο θα είναι άρρωστο, αν θα μπορέσει να μείνει στο πλατώ. Η δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος στο σετ έκανε τη διαφορά. Τα παιδιά απέδωσαν εξαιρετικά, και ήταν ανακούφιση να δω τα πράγματα να πηγαίνουν καλά».
Παρά την επιτυχία της ταινίας, που έχει ένα εμφατικό 8.2 στο IMDB, ένα αίσθημα πικρίας υπάρχει καθώς το Loveable δεν προτάθηκε για Όσκαρ από τη Νορβηγία. Η σκηνοθέτιδα εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της για την έλλειψη αναγνώρισης στις γυναίκες σκηνοθέτιδες: «Τρεις ταινίες σκηνοθετημένες από άνδρες επιλέχθηκαν αντ’ αυτού. Είναι δύσκολο να μην νιώθεις ότι υπάρχουν εμπόδια για τις γυναίκες σε αυτούς τους χώρους».
Όσο για τα επόμενα βήματα, η Lilja Ingolfsdottir παραμένει αισιόδοξη. «Έχω ιδέες για ένα νέο έργο, αλλά η χρηματοδότηση παραμένει εμπόδιο, όπως συνέβη και με το Loveable». Παραμένει όμως αποφασισμένη να αφηγείται ιστορίες που προκαλούν συναισθήματα και σκέψεις, εξερευνώντας τις λεπτές πτυχές των ανθρώπινων σχέσεων και της συναισθηματικής ανθεκτικότητας.
Tο Loveable άγγιξε ευαίσθητες χορδές. Ήταν σκληρό όπου έπρεπε, είχε ωραίες κλιμακώσεις και ένα «ανοιχτό» τέλος. Η δουλειά της Lilja Ingolfsdottir δεν είναι απλώς αφήγηση. Προκαλεί τη σκέψη και προσφέρει έναν καθρέφτη στις δικές μας εμπειρίες και σχέσεις. Είναι μια απόδειξη της δύναμης του κινηματογράφου να ενώνει και να εμπνέει με τον πιο προσωπικό τρόπο.
Η ταινία θα βγει στους κινηματογράφους σε Αθήνα & Θεσσαλονίκη στις 19 Δεκεμβρίου από την One from the Heart”
