Κείμενο: Σοφία Τριάντου
Την Κυριακή των Βαΐων αρχίζει ουσιαστικά η λεγόμενη Μεγάλη Εβδομάδα ή Εβδομάδα των Παθών.
Τη Κυριακή των Βαΐων τον 4ο αιώνα στους Αγίους Τόπους ο επίσκοπος εισερχόταν στα Ιεροσόλυμα περιστοιχιζόμενος από τον κλήρο ενώ οι πιστοί προπορεύονταν κρατώντας κλάδους φοινίκων.
Στους δε βυζαντινούς χρόνους τελούνταν ο λεγόμενος «περίπατος του Αυτοκράτορα» όπου η πομπή ξεκινούσε από τα ανάκτορα και κατέληγε στην Αγία Σοφιά. Σύμφωνα με μαρτυρίες στο τέλος της εορτής αυτής, ο μεν Αυτοκράτορας διένειμε βάγια και σταυρούς, ο δε Πατριάρχης κεριά για την Μεγάλη Εβδομάδα.
Στην Ελλάδα σήμερα διατηρείται μόνο η διανομή των βαγιών από τους ιερουργούς των εκκλησιών.
Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, η δάφνη είναι ένα πολύτιμο αγαθό. Εξέχον μέλος της οικογένειας Lauraceae, ο Laurus nobilis, κοινώς γνωστός ως δάφνη, είναι ένα πολυετές αρωματικό αειθαλές φυτό. Με καταγωγή από την Ανατολία, βρήκε σύντομα γόνιμο έδαφος και κλίμα στην περιοχή της Μεσογείου όπου ήταν γνωστό από την αρχαιότητα. Όμορφη στην όψη, αρωματική στη μύτη, αλλά και πολύ χρήσιμη για σώμα και πνεύμα, η δάφνη έχει βρει τη θέση της στην κουζίνα, στις τελετές ή για να στολίσει φράκτες και παρτέρια.
Η δάφνη μπορεί στην πραγματικότητα να φτάσει τα 8-10 μέτρα σε ύψος. Τα φύλλα της δάφνης είναι σε σχήμα οβάλ και τα άνθη είναι κίτρινα και μικρά, ανθίζουν μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου. Οι καρποί, μικρά μούρα σε σχήμα οβάλ, έχουν μαύρο χρώμα.
Τα φύλλα μπορούν να μαζευτούν και να χρησιμοποιηθούν όλο το χρόνο, αλλά η αγαπημένη εποχή είναι κατά τη διάρκεια του χειμώνα που τα φύλλα δάφνης είναι πλούσια σε ευεργετικές και αρωματικές ουσίες.
Η δάφνη ήταν σύμβολο της νίκης και της ειρήνης. Στην αρχαία Ελλάδα τους νικητές των αγώνων τους τιμούσαν με δάφνινο στεφάνι από τη Θεσσαλία. Συνδέθηκε επίσης με την αθανασία, με τον τελετουργικό εξαγνισμό, την ευημερία και την υγεία.
Η δάφνη είναι ένα φυτό που προσφέρει πολυάριθμα οφέλη. Πρώτα απ’ όλα, έχει χωνευτικές ιδιότητες: η δάφνη βοηθά στην ανακούφιση των κολικών και στη μείωση του οιδήματος της κοιλιάς. Έχει όμως και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες χρήσιμες σε περίπτωση αρθρίτιδας και ρευματισμών. Επιπλέον, λέγεται επίσης ότι οι αθλητές χρησιμοποιούσαν ένα ποδόλουτρο με βάση τη δάφνη για να μειώσουν το πρήξιμο των ποδιών μετά από έναν δύσκολο και μεγάλο αγώνα.
Τα αποξηραμένα φύλλα δάφνης είναι ένα κοινό αρωματικό μπαχαρικό που προστίθεται σε πολλές γαστρονομικές συνταγές για πρόσθετη γεύση και άρωμα αλλά και για τόνωση και βοήθεια της πέψης. Εάν γενικά υποφέρετε από κακή πέψη, τα φύλλα δάφνης είναι μια εξαιρετική προσθήκη σε μια ποικιλία μαγειρεμένων πιάτων, όπως για παράδειγμα στα όσπρια.
Τα φύλλα είναι απαραίτητο να αφαιρούνται από το πιάτο σερβιρίσματος, δεν τρώγονται καθώς δεν μαλακώνουν αρκετά για να καταναλωθούν. Τα ώριμα φύλλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν φρέσκα, αλλά όταν αποξηρανθούν, τα έλαια είναι πιο συμπυκνωμένα και προτιμούμε αυτή τη μορφή. Τα φύλλα της χρησιμοποιούνται συνήθως σε μαγειρευτά, ψητά, στα μαγειρευτά κατσαρόλας και σούπες καθώς και για τουρσί, σε μαρινάδες και σε τσάι. Τα αποξηραμένα φύλλα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν σε ποτ πουρί, για στεφάνια και άλλα έργα χειροτεχνίας ή για την απώθηση παρασίτων όπως τα έντομα αποθηκευμένων προϊόντων.
Στη βοτανοθεραπεία, τα εκχυλίσματα δάφνης έχουν χρησιμοποιηθεί ως στυπτικό και σε αλοιφές για ανοιχτές πληγές. Χρησιμοποιούνται επίσης σε θεραπεία μασάζ και αρωματοθεραπεία. Λέγετε ότι παραδοσιακά χρησιμοποιούσαν κατάπλασμα με βρασμένα φύλλα δάφνης ως θεραπεία για τα εξανθήματα που προκαλούνται από κισσό, βελανιδιά και τσουκνίδα.
Επίσης μια από τις διασημότερες χρήσεις του δαφνέλαιου είναι ως δευτερεύον συστατικό και το διακριτικό χαρακτηριστικό αρωματικό του σαπουνιού Aleppo, ένα παραδοσιακό σαπούνι από τη Συρία που θεωρείται η παλαιότερη συνταγή.
Η αγαπημένη μας δάφνη έχει όμως περιορισμούς που θα ήταν χρήσιμο να αναφέρουμε. Οι υψηλές ποσότητες φύλλων δάφνης δεν πρέπει να καταναλώνονται από παιδιά, θηλάζουσες ή έγκυες γυναίκες. Θα πρέπει να καταναλώνονται με προσοχή από τους διαβητικούς, καθώς μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
Επίσης τα φύλλα δάφνης δεν πρέπει να καταναλώνονται ολόκληρα, καθώς δεν μπορούν να διασπαστούν από το πεπτικό σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι τα φύλλα μετά το μαγείρεμα πρέπει να αφαιρούνται πριν το σερβίρισμα.
Για τους πιστούς που θα έχουν τη τύχη να λάβουν σήμερα βάγια, όταν φτάσετε στο σπίτι σας συνδυάστε τα με κλαδί ελιάς, όπως κάνανε οι παλιοί και φυλάξτε τα όπου εσείς επιθυμείτε.
Χρόνια πολλά σε όλες τις Δάφνες, τις Βάγιες και σ΄ όλους όσους γιορτάζουν!
