Η Ελλάδα είναι έτοιμη να υποδεχθεί το μεγάλο πολιτιστικό γεγονός, το Art Explora Festival, με το πρώτο πλωτό μουσείο στον κόσμο να αράζει στην Πύλη E8 στο Λιμάνι του Πειραιά, από σήμερα και για δέκα μέρες. Αυτό το ξεχωριστό περιοδεύον πολιτιστικό φεστιβάλ που ταξιδεύει σε θάλασσες και ωκεανούς με περισσότερους από 300.000 επισκέπτες στις προηγούμενες 9 στάσεις του στη Μεσόγειο άνοιξε πανιά πρώτη φορά για την Ελλάδα. Το πρώτο περιοδεύον πλωτό μουσείο στον κόσμο του Art Explora Festival, ένα ιστιοπλοϊκό σκάφος τύπου καταμαράν, μήκους 47 μέτρων και ύψους 55 μέτρων, έχει τη δυνατότητα να φιλοξενήσει έως και 2.000 επισκέπτες την ημέρα. Δωρεάν και ανοιχτό σε όλους το πρόγραμμα της δεκαήμερης στάσης του στον Πειραιά αποτελείται από καινοτόμες καλλιτεχνικές και πολιτιστικές εμπειρίες: Πλωτό μουσείο, εικαστικές εκθέσεις, συναυλίες, περφόρμανς, εργαστήρια, πρωτοποριακές οπτικοακουστικές εγκαταστάσεις, εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας, μας περιμένουν από τις 3 μέχρι τις 12 Οκτωβρίου του 2025, κάποιες από αυτές μέσα στο πλοίο, στο κατάστρωμα κι άλλες στην αποβάθρα σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους.
Αντώνης Φωνιαδάκης, Λενιώ Κακλέα, Γιώργος Μωραΐτης, Σοφία Μαυραγάνη, Μανώλης Πάππος, Πάνος Χαραλάμπους, Κυριάκος Καλαϊτζίδης & Εν Χορδαίς, Εύη Καλογηροπούλου είναι κάποια από τα ονόματα που απαρτίζουν το «ζωντανό» πρόγραμμα του Art Explora Festival στην Ελλάδα με παραστάσεις σύγχρονου χορού, μουσικής, προβολές, συμμετοχικά projects και δυναμικές περφόρμανς, ένα πρόγραμμα που επιμελείται η διακεκριμένη Ελληνίδα επιμελήτρια Κατερίνα Τσέλου. «Στον Πειραιά, ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, σωμάτων και θαλάσσιων διαδρομών, η Μεσόγειος αναδύεται ως ένας πολυεπίπεδος τόπος εμπειρίας, έντασης και φαντασίας. Προσωπικές και πολιτικές ιστορίες, οικολογικές ανησυχίες, γυναικείες οπτικές συνθέτουν ένα εκρηκτικό, πολυφωνικό τοπίο, όπου η τέχνη λειτουργεί ως μια πράξη ποίησης και αντίστασης», αναφέρει η Κατερίνα Τσέλου για την ελληνική στάση του Art Explora Festival στον τόπο του Πειραιά.
Εμείς μιλήσαμε με την Κατερίνα Τσέλου για την επιμέλειά της στο «ζωντανό» πρόγραμμα του Art Explora Festival, την προσβασιμότητα στην τέχνη και το δικό της ταξίδι στο μεγάλο αυτό πολιτιστικό γεγονός που διαμορφώνει ένα νέο κοινό όραμα για τη Μεσόγειο:
Πώς βρεθήκατε στο «τιμόνι» του Art Explora Festival ως επιμελήτρια της ελληνικής στάσης;
Η πρόταση ήρθε από το Ίδρυμα Αrt Explora πριν από τρία περίπου χρόνια.
Μοιραστείτε μαζί μας το σκεπτικό του «ζωντανού» προγράμματος που επιμεληθήκατε. Με τι γνώμονα, ποιους άξονες επιλέξατε τις προτάσεις για το πρόγραμμα;
Σημείο αφετηρίας είναι η Μεσόγειος: χώρος ανταλλαγής και συνύπαρξης ανθρώπων, πολιτισμών, και σύγχρονων πόλεων σε διαρκή μεταμόρφωση. Χώρος επίσης, έντασης, μετακινήσεων, μεταναστευτικών και άλλων, ρευστών ταυτοτήτων αλλά και ευαλωτότητας στην κλιματική αλλαγή. Και βέβαια η Ελλάδα, η οποία πάντα βρισκόταν και συνεχίζει να βρίσκεται στην καρδιά αυτού του διαλόγου που όλο εντείνεται γύρω μας. Όλα αυτά συμβαίνουν στο λιμάνι του Πειραιά, ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Μεσογείου από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Για το φεστιβάλ, το λιμάνι το ίδιο μετατρέπεται σε σκηνή και υποδέχεται τους καλλιτέχνες, οι οποίοι επιλέχτηκαν για την πολύπλευρη εμπλοκή και έρευνα τους γύρω από τα ζητήματα αυτά. Συνυφαίνεται μια πλοκή καλλιτεχνικών έργων και δράσεων που καλύπτει όλο το φάσμα των μέσων: περφόρμανς, σύγχρονο χορό, μουσική, συμμετοχικά projects, κινηματογραφικές προβολές και αποκαλύπτει διαφορετικές πτυχές των εν λόγω ζητημάτων, με φόντο – κυριολεκτικά – το λιμάνι, τη θάλασσά του και τα που και που διερχόμενα πλοία. Είναι μια μοναδική εμπειρία.
Έχετε υπάρξει και σε άλλες διεθνείς διοργανώσεις και δεν είναι η πρώτη σας φορά, αλλά πώς είναι να ετοιμάζεις ένα πρόγραμμα για το πρώτο πλωτό μουσείο στον κόσμο που θα δέσει για 10 μέρες στον Πειραιά; Ποιες οι προκλήσεις που έχει ενδεχομένως το έργο αυτό λόγω του ότι όλα διαδραματίζονται στην προκυμαία σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους.
Είναι πράγματι μια ασυνήθιστη συνθήκη, τόσο λόγω του format του φεστιβάλ και των διαφορετικών εμπειριών που συνδυάζει πάνω στο καταμαράν και στον χώρο γύρω από αυτό, όσο και της θέσης του: στην πύλη Ε8, σε ένα από τα πιο πολυσύχναστα σημεία του λιμανιού του Πειραιά, πύλη άφιξης και αναχώρησης πολλών πλοίων καθημερινά, έναν χώρο δημόσιο, σε άμεση επαφή με τη θάλασσα. Πρόκειται για ένα φεστιβάλ που είναι δωρεάν για το κοινό, ένα φεστιβάλ στο οποίο θέλουμε να έρθουν όλοι! Πρόκληση, άρα, είναι και να καταφέρει να προσελκύσει, μέσα σε 10 ημέρες, τόσο το εξοικειωμένο με την τέχνη κοινό, όσο και ένα κοινό που μπορεί να μην έχει πάει ποτέ σε μια εκδήλωση σύγχρονου πολιτισμού.
Το Art Explora έχει ως βασικό μήνυμα και σκεπτικό ύπαρξής του την Προσβασιμότητα στην τέχνη, με νέους τρόπους διάδοσής της σε όλα τα κοινά. Πώς πιστεύετε μπορούμε να επιτύχουμε μια πιο ανοιχτή αντίληψη του πολιτισμού προσβάσιμη σε όλους;
Η προσβασιμότητα στην τέχνη όπως και σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής, είναι το μεγάλο στοίχημα σήμερα. Την προσβασιμότητα την εννοώ, όχι μόνο ως ενημέρωση και διάδοση, αλλά ως άρση όλων των φυσικών, κοινωνικών, οικονομικών και ψυχολογικών εμποδίων, για τη συμπερίληψη και πρόσβαση όλων στον πολιτισμό και πρέπει – και σε μεγάλο βαθμό είναι – προτεραιότητα των φορέων του. Η εκπαίδευση, η οποία αποτελεί πλέον πολύ σημαντικό μέρος της πολιτικής των πολιτιστικών φορέων, η χρήση των νέων τεχνολογιών, τα καινοτόμα και συμμετοχικά προγράμματα, βοηθούν σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση. Ο χώρος της τέχνης, που πάντα ήταν συμπεριληπτικός, πρέπει, ειδικά σήμερα, να επιμείνει και να ηγηθεί της διάδοσης του μηνύματος της προσβασιμότητας και της συμπερίληψης, μέσα από καλές πρακτικές.
Έχετε βρεθεί σε κάποιο Art Explora Festival στις προηγούμενες στάσεις του στη Μεσόγειο;
Ναι, βρέθηκα στη Μασσαλία, απ’ όπου ξεκίνησε το ταξίδι του Art Explorer, στη Μάλαγα και τελευταία στο Δυρράχιο. Ενώ πρόκειται ουσιαστικά για ένα περιοδεύον φεστιβάλ, κάθε στάση προσφέρει μια τελείως διαφορετική εμπειρία. Αυτό οφείλεται τόσο στα διαφορετικά δεδομένα της κάθε πόλης όσο και στο πρόγραμμα που προτείνει ο εκάστοτε επιμελητής. Το λιμάνι της Μάλαγας, είναι ένα μοντέρνο κοσμοπολίτικο λιμάνι, στο κέντρο της όμορφης πόλης της Μάλαγας, ζωντανό και πολυσύχναστο. Το Σαββατοκύριακο που βρέθηκα εκεί, παράλληλα με το φεστιβάλ, η πόλη σειόταν από μεγάλες κινητοποιήσεις για τη στεγαστική κρίση και τον υπερτουρισμό. Αυτό αποτέλεσε αναγκαστικά μέρος της εμπειρίας. Το Δυρράχιο, από την άλλη, είναι ένα λιμάνι ήσυχο και κάπως απόμερο, ωστόσο επιβλητικό, με το μέγεθός του και τον βιομηχανικό χαρακτήρα του. Εκεί, η εμπειρία ήταν διαφορετική, πιο “αναστοχαστική”, κάτι που αποτυπωνόταν και στο πρόγραμμα.
Από το ταξίδι το δικό σας σε αυτό το μεγάλο πολιτιστικό γεγονός του Art Explora Festival, τι ξεχωριστό μέχρι στιγμής κρατάτε ή μάθατε;
Κρατώ τη σημασία της διάρκειας στην ουσιαστική ανάπτυξη ενός μεγάλου και φιλόδοξου καλλιτεχνικού πρότζεκτ, που θέλει να αφήσει ένα αποτύπωμα. Στην εποχή του καταιγιστικού ρυθμού και των γρήγορων εναλλαγών, το να δίνεις χρόνο να αναδειχθούν ποιότητες και να εδραιωθούν σχέσεις και συνδέσεις μεταξύ των ανθρώπων και των διαφορετικών τόπων, μπορεί να είναι ένας δρόμος για τη βιωσιμότητα του χώρου.
Συμπληρώστέ μας τη φράση: Το Art Explora Festival εύχομαι να…
…καταφέρει να φτιάξει μια κοινότητα ανθρώπων και τόπων που θα αποτελέσουν μια βιώσιμη εναλλακτική καλλιτεχνικής παραγωγής.
Info:
Art Explora Festival | 3 – 12 Οκτωβρίου 2025 | Πύλη E8 – Λιμάνι Πειραιά | Δωρεάν είσοδος για όλους
Κάποιες δραστηριότητες, όπως οι επισκέψεις στο πλωτό μουσείο και τα εργαστήρια απαιτούν δωρεάν ηλεκτρονική κράτηση εδώ
Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά από τις 10 π.μ. έως 10 μ.μ. Παρασκευή και Σάββατο ως τα μεσάνυχτα – Το πλωτό μουσείο κλείνει στις 9 μ.μ., τελευταία είσοδος στις 7:45 μ.μ.
