Αυτό που συνήθως περιμένει κανείς, παίρνοντας στα χέρια του ένα ιστορικό μυθιστόρημα, είναι μια αναπαράσταση του παρελθόντος και μια παράθεση στοιχείων που βοηθούν στην παρουσίαση και την κατανόηση μιας συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου. Συναρπαστική, όμως, μπορεί να γίνει η στιγμή που ο αναγνώστης ανακαλύπτει ότι μια ιστορία δεν έρχεται απλώς να αναπαραστήσει, αλλά να ανασυνθέσει, να αμφισβητήσει – ακόμη και να συγκρουστεί με τον ίδιο της τον εαυτό.
Η τριλογία της Χίλαρι Μαντέλ για τον Τόμας Κρόμγουελ, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία και θεωρείται δικαίως μία από τις κορυφαίες λογοτεχνικές δημιουργίες της εποχής μας. Και αυτό γιατί το μεγάλο στοίχημα κάθε ιστορικού μυθιστορήματος δεν είναι η ακρίβεια, αλλά η τόλμη. Η τόλμη να μετατρέψει γνωστά πρόσωπα σε ζωντανούς χαρακτήρες, χωρίς να τα εγκλωβίσει ούτε στην καρικατούρα, ούτε στον μουσειακό σεβασμό δημιουργώντας απόσταση. Πώς γράφει κανείς λοιπόν για τον Ερρίκο Η΄ χωρίς υπερβολές, χωρίς στόμφο, χωρίς την ασφάλεια των στερεοτύπων;
Η Χίλαρι Μαντέλ τα καταφέρνει με επιτυχία υιοθετώντας μια ριζοσπαστικά σύγχρονη προσέγγιση. Γνωρίζει βαθιά την εποχή των Τυδώρ, αλλά δεν επιδεικνύει τη γνώση της. Αντί για εκτενείς περιγραφές, δίνει τον πρώτο λόγο στον διάλογο, επιλέγει μια αφήγηση σε ενεστώτα χρόνο και η γλώσσα απομακρύνεται συνειδητά από κάθε παλαιικό ύφος, υιοθετώντας μια καθαρή, σύγχρονη φρασεολογία.
Με τα βιβλία: Γουλφ Χολ, Γεράκια και Ο καθρέφτης και το φως, η Μαντέλ πηγαίνει ένα βήμα παρακάτω από την απλή αφήγηση της βασιλείας του Ερρίκου Η΄. Οδηγεί τον αναγνώστη σε έναν κόσμο όπου η εξουσία κλονίζεται, η πίστη είναι διαπραγματεύσιμη και η επιβίωση εξαρτάται από τη γλώσσα αλλά και την ικανότητα να καταλαβαίνεις τους ανθρώπους.
Γουλφ Χολ: Δεκαετία του 1520. Η Αγγλία στο χείλος του γκρεμού
Αν ο βασιλιάς πεθάνει χωρίς άρρενα διάδοχο, η χώρα κινδυνεύει να βυθιστεί σε εμφύλιο πόλεμο. Ο Ερρίκος Η΄ θέλει να ακυρώσει τον εικοσαετή γάμο του με την Αικατερίνη της Αραγονίας και να παντρευτεί την Ανν Μπολίν. Ο πάπας και σχεδόν σύσσωμη η Ευρώπη είναι αντίθετοι. Το αδιέξοδο μοιάζει απόλυτο. Και τότε εμφανίζεται ο Τόμας Κρόμγουελ.
Γιος ενός βίαιου σιδερά, αυτοδημιούργητος, ιδεαλιστής και ταυτόχρονα καιροσκόπος, γοητευτικός και δολοπλόκος, πολιτική ιδιοφυΐα και απελπιστικά φιλόδοξος. Ο Κρόμγουελ της Μαντέλ δεν είναι ο στερεοτυπικός «κακός» της Ιστορίας. Είναι ένας άνθρωπος που πιστεύει στην κοινωνική πρόοδο, γνωρίζοντας όμως ότι για να υπάρξει αλλαγή, κάποιος πρέπει να κινητοποιηθεί και να λερώσει τα χέρια του.
Η σχέση του με τον απρόβλεπτο Ερρίκο Η’ –άλλοτε τρυφερό, άλλοτε μοχθηρό– βρίσκεται στην καρδιά του μυθιστορήματος. Ο Κρόμγουελ βοηθά τον βασιλιά να ξεπεράσει τα εμπόδια, αλλά το ερώτημα παραμένει: ποιο τίμημα θα κληθεί να πληρώσει για τον θρίαμβό του;
Το Γουλφ Χολ αποτελεί μια μελέτη πάνω στη γέννηση του σύγχρονου κράτους, σε μια εποχή που η ιδέα της κοινωνικής προόδου ήταν ταυτόχρονα καινοτόμα και απειλητική.
Γεράκια: Όταν η εξουσία αλλάζει βλέμμα
Παρόλο που ο Ερρίκος Η΄ τα έβαλε με θεούς και δαίμονες για να παντρευτεί την Ανν Μπολίν, η γοητεία της δεν τον αγγίζει πια. Δεν του χάρισε τον πολυπόθητο γιο, ενώ η οξυδέρκεια και η ισχυρογνωμοσύνη της τον αποξένωσαν από τους παλιούς του συμμάχους και τις αριστοκρατικές οικογένειες της Αγγλίας.
Ο θάνατος της Αικατερίνης της Αραγονίας αφήνει την Ανν εκτεθειμένη. Βορά στα κουτσομπολιά και την κακία της αυλής, σύρεται σε μια δραματική δίκη κατηγορούμενη για μοιχεία και προδοσία. Ο Κρόμγουελ περιμένει μία μόνο λέξη του Ερρίκου για να την καταστρέψει, ενώ η συνεσταλμένη Τζέιν Σίμορ περιμένει στη σειρά για να φορέσει το πιο επικίνδυνο δαχτυλίδι της Αγγλίας.
Όμως η Ανν και η ισχυρή οικογένειά της δεν θα πέσουν αμαχητί. Για να τους εξοντώσει, ο Κρόμγουελ πρέπει να συμμαχήσει με τους εχθρούς του. Και εδώ η Μαντέλ φωτίζει το σκοτεινό κέντρο της εξουσίας: κάθε συμμαχία έχει κόστος, και κάθε κεφάλι που πέφτει βαραίνει εκείνον που το έκοψε.
Ο καθρέφτης και το φως: Το τέλος της ανόδου και η αρχή της κρίσης
Μάιος 1536. Η Ανν Μπολίν είναι νεκρή. Το σώμα της μεταφέρεται για ταφή μέσα σε μια απλή ξύλινη κασέλα, ενώ ο Τόμας Κρόμγουελ αναδεικνύεται θριαμβευτής και συνεχίζει την άνοδό του προς την εξουσία και τα πλούτη. Ο Ερρίκος Η΄ απολαμβάνει τις πρώτες ευτυχισμένες μέρες με την τρίτη σύζυγό του, την Τζέιν Σίμορ.
Ο Κρόμγουελ δεν έχει πίσω του ούτε μεγάλο όνομα ούτε προσωπικό στρατό. Κι όμως, μέσα σε έναν κόσμο εξεγέρσεων, προδοσιών και υπόγειων συνωμοσιών, ολόκληρη η Αγγλία μοιάζει να βρίσκεται στα πόδια του, ώριμη για διοικητικές και θρησκευτικές μεταρρυθμίσεις. Οι εχθροί του, ωστόσο, κρύβονται στις σκιές. Και το ερώτημα παραμένει αμείλικτο: για πόσο καιρό μπορεί να επιβιώσει κάποιος κάτω από το σκληρό, απρόβλεπτο βλέμμα του Ερρίκου;
Στον Καθρέφτη και το φως –που εκδίδεται για πρώτη φορά στα ελληνικά– η Χίλαρι Μαντέλ ολοκληρώνει με θριαμβευτικό τρόπο την πορεία του Κρόμγουελ: από αυτοδημιούργητο άνδρα στην πιο επιδραστική προσωπικότητα της εποχής του. Πολιτικός και δολοπλόκος, σύζυγος και πατέρας, ένας χαρακτήρας περίπλοκος και αλησμόνητος, που αψήφησε και ταυτόχρονα καθόρισε την εποχή του.
Η τριλογία της Χίλαρι Μαντέλ είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στα σκοτεινά βάθη της εξουσίας, στη βία των αποφάσεων και στην ευθραυστότητα της επιτυχίας.
